ਸੁਹृਦਾਮਰ੍ਥਕृਚ੍ਛ੍ਰੇषੁ ਯੁਕ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ ਸਦਾ। ਸਮਰ੍ਥੇਨੋਪਸਂਦੇष੍ਟੁਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਯੋਗ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਰਿਪृष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਮਤਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ। ਸੋਪਚਾਰਂ ਤਦਾ ਰਾਮਮੂਚੁਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ।
ਅਜ੍ਞਾਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਰਾਘਵ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪੂਜਯਨ੍ ਰਾਮ ਪृਚ੍ਛਸ੍ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਸੁਹृਤ੍ਤਯਾ
ਰਾਘਵ, ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ, ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਃ ਸ਼ੂਰੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰੀ ਸ੍ਮृਤਿਮਾਨ੍ ਨਿਸृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਸੁਹृਤ੍ਸੁ ਚ
ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬਹਾਦਰ, ਧਰਮੀ, ਡਿੱਠਾ-ਸੁਥਰਾ, ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਕੈਕਸ਼ਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਸਚਿਵਾਸ੍ਤਵ। ਹੇਤੁਤੋ ਮਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਕਾਰਨ ਸਮੇਤ ਦੱਸਣ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਰਾਘਵਾਯਾਥ ਮਤਿਮਾਨਙ੍ਗਦੋऽਗ੍ਰਤਃ। ਵਿਭੀषਣਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮੁਵਾਚ ਵਚਨਂ ਹਰਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਅੰਗਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਤਰ੍ਕ੍ਯ ਏਵ ਹਿ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਨੀਯਃ ਸਹਸਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਭੀषਣਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ 'ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਛਾਦਯਿਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਭਾਵਂ ਹਿ ਚਰਨ੍ਤਿ ਸ਼ਠਬੁਦ੍ਧਯਃ। ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤਿ ਚ ਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਸੋऽਨਰ੍ਥਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍
ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਛੁਪਾ ਕੇ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ 'ਤੇ وار ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥੌ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਭਜੇਤ ਹ। ਗੁਣਤਃ ਸਂਗ੍ਰਹਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਦੋषਤਸ੍ਤੁ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਫਾਇਦੇ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਦੋषੋ ਮਹਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਮਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਮ੍। ਗੁਣਾਨ੍ ਵਾਪਿ ਬਹੂਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਂਗ੍ਰਹਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਨृਪ
ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਜਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਗੁਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਵੋ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਸ਼ਰਭਸ੍ਤ੍ਵਥ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਾਰ੍ਥਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਚਾਰਃ ਪ੍ਰਤਿਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਸ਼ਰਭ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੱਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਹੀ: 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ 'ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾਸੂਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।'
ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਹਿ ਚਾਰੇਣ ਯਥਾਵਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਨਾ। ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਚਤੁਰ ਜਾਸੂਸ ਰਾਹੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਥ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸ ਗੁਣਵਦ੍ ਦੋषਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਤੁਰ ਸੀ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਬਦ੍ਧਵੈਰਾਚ੍ਚ ਪਾਪਾਚ੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ ਵਿਭੀषਣਃ। ਅਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸ਼ਂਕ੍ਯਤਾਮਯਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਤੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮੈਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਯਾਪਨਯਕੋਵਿਦਃ। ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਚਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਬਭਾषੇ ਹੇਤੁਮਤ੍ਤਰਮ੍
ਫਿਰ ਮੈੰਦ, ਜੋ ਨੀਤੀ ਤੇ ਉਲਟ ਨੀਤੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਸੋਚ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਤਰਕ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਅਨੁਜੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯੈष ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਿਭੀषਣਃ। ਪृਚ੍ਛ੍ਯਤਾਂ ਮਧੁਰੇਣਾਯਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਨਰਪਤੀਸ਼੍ਵਰ
ਇਹ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛੋ।
ਭਾਵਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਸ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ। ਯਦਿ ਦੁष੍ਟੋ ਨ ਦੁष੍ਟੋ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਨਰਰ੍षਭ
ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਨੀਅਤ ਜਾਣੋ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਫਿਰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੋ।
ਅਥ ਸਂਸ੍ਕਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਸਚਿਵੋਤ੍ਤਮਃ। ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਮਰ੍ਥਵਨ੍ਮਧੁਰਂ ਲਘੁ
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਰਮ, ਅਰਥਪੂਰਨ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਮਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਮਰ੍ਥਂ ਵਦਤਾਂ ਵਰਮ੍। ਅਤਿਸ਼ਾਯਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰਪਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਮਤਿ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰਥ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵੀ ਬੋਲ ਕੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਨ ਵਾਦਾਨ੍ਨਾਪਿ ਸਂਘਰ੍षਾਨ੍ਨਾਧਿਕ੍ਯਾਨ੍ਨ ਚ ਕਾਮਤਃ। ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਚਨਂ ਰਾਜਨ੍ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਰਾਮ ਗੌਰਵਾਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹਾਂਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਵਾਦ, ਟਕਰਾਅ, ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ।
ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸਚਿਵੈਸ੍ਤਵ। ਤਤ੍ਰ ਦੋषਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨਹ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਕੰਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ऋਤੇ ਨਿਯੋਗਾਤ੍ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਵਬੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ। ਸਹਸਾ ਵਿਨਿਯੋਗੋऽਪਿ ਦੋषਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ
ਠੀਕ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਮਰਥਾ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਕੰਮ ਸੌਂਪਣਾ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਚਾਰਪ੍ਰਣਿਹਿਤਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸਚਿਵੈਸ੍ਤਵ। ਅਰ੍ਥਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਂ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਸੂਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਲਕੜੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਰਨ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਅਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਇਤ੍ਯਯਂ ਯਦ੍ ਵਿਭੀषਣਃ। ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਾ ਤਤ੍ਰ ਮੇऽਸ੍ਤੀਯਂ ਤਾਂ ਨਿਬੋਧ ਯਥਾਮਤਿ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਜਦੋਂ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਲਤ ਥਾਂ ਆਇਆ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ।
ਏष ਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਭਵਤੀਹ ਯਥਾ ਤਥਾ। ਪੁਰੁषਾਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਥਾ ਦੋषਗੁਣਾਵਪਿ
ਇਹ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਤੇ ਅਵਗੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਰਾਵਣੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਵਯਿ। ਯੁਕ੍ਤਮਾਗਮਨਂ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਸਦृਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਤਃ
ਰਾਵਣ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਤਰੂਪੈਃ ਪੁਰੁषੈਃ ਸ ਰਾਜਨ੍ ਪृਚ੍ਛ੍ਯਤਾਮਿਤਿ। ਯਦੁਕ੍ਤਮਤ੍ਰ ਮੇ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾ ਕਾਚਿਦਸ੍ਤਿ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਅਜੇਹਾ ਸੁਝਾਅ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਰਾਏ ਹੈ।
ਪृਚ੍ਛ੍ਯਮਾਨੋ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕੇਤ ਸਹਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਵਚਃ। ਤਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦੁष੍ਯੇਤ ਮਿਥ੍ਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਸੁਖਾਗਤਮ੍
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਗਲਤ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਅਸ਼ਕ੍ਯਂ ਸਹਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਭਾਵੋ ਬੋਦ੍ਧੁਂ ਪਰਸ੍ਯ ਵੈ। ਅਨ੍ਤਰੇਣ ਸ੍ਵਰੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨੈਰ੍ਨੈਪੁਣ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਭृਸ਼ਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਨੁਕਤੇ-ਨੁਕਤੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਨ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਜਾਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਦੁष੍ਟਭਾਵਤਾ। ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਵਦਨਂ ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਤੇ ਸਾਫ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।