ਸ ਉਵਾਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਰੇਣ ਮਹਤਾ ਮਹਾਨ੍। ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਖਸ੍ਥ ਏਵ ਵਿਭੀषਣਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਖੜਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਤਸ੍ਯਾਹਮਨੁਜੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਿਭੀषਣ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਨਾਂ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਤੇਨ ਸੀਤਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਹृਤਾ ਹਤ੍ਵਾ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਰੁਦ੍ਧਾ ਚ ਵਿਵਸ਼ਾ ਦੀਨਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਉਸਨੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲਿਆ; ਉਹ ਬੇਬਸ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਸ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਮਹਂ ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚ ਨ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਸਾਧੁ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਤਾਂ ਸੀਤਾ ਰਾਮਾਯੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਧੀਆ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ, ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।'
ਸ ਚ ਨ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਰਾਵਣਃ ਕਾਲਚੋਦਿਤਃ। ਉਚ੍ਯਮਾਨਂ ਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਪਰੀਤ ਇਵੌषਧਮ੍
ਪਰ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਲਟੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਸੋऽਹਂ ਪਰੁषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਦਾਸਵਚ੍ਚਾਵਮਾਨਿਤਃ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵਲੋਂ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਏਤਤ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਰਾਮਂ ਸਂਰਬ੍ਧਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਬੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੈਨ੍ਯਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਤਰ੍ਕਿਤਃ। ਨਿਹਨ੍ਯਾਦਨ੍ਤਰਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਉਲੂਕੋ ਵਾਯਸਾਨਿਵ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਲਏ, ਤਾਂ ਕਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੂ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵ੍ਯੂਹੇ ਨਯੇ ਚਾਰੇ ਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਪਰੇषਾਂ ਚ ਪਰਂਤਪ
ਤੂੰ ਸਲਾਹ, ਜਥੇਬੰਦੀ, ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੀਂ। ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਲਾਣ ਵਾਲੇ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਗਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ। ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਕृਤਿਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਜਾਤੁ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਤ੍
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ姿 ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਣਿਧੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਭਵੇਦਯਮ੍। ਅਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸੋऽਸ੍ਮਾਸੁ ਭੇਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਜਾਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਫੁਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਥ ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵੈष ਛਿਦ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਅਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਹਰੇਦਪਿ
ਜਾਂ ਇਹ ਚਤੁਰ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਉਣ 'ਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਾਟਵਿਬਲਂ ਚੈਵ ਮੌਲਭृਤ੍ਯਬਲਂ ਤਥਾ। ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ ਬਲਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿषਦ੍ਬਲਮ੍
ਮਿੱਤਰਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਹ੍ਯੇष ਭ੍ਰਾਤਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਪ੍ਰਭੋ। ਆਗਤਸ਼੍ਚ ਰਿਪੁਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਥਮਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਤ੍
ਮਾਲਕੋ, ਇਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤਿ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਦ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਨੁਜੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਿਭੀषਣ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਹ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ।
ਰਾਵਣੇਨ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਹਿ ਤਮਵੇਹਿ ਵਿਭੀषਣਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਨਿਗ੍ਰਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਮਂ ਕ੍ਸ਼ਮਵਤਾਂ ਵਰ
ਇਸ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ। ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਜਿਹ੍ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਦਿष੍ਟੋऽਯਮਿਹਾਗਤਃ। ਪ੍ਰਹਰ੍ਤੁਂ ਮਾਯਯਾ ਛਨ੍ਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਚਾਨਘ
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ, ਜਦ ਤੂੰ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਦ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਨਿਰਦੋਸ਼।
ਵਧ੍ਯਤਾਮੇष ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸਚਿਵੈਃ ਸਹ। ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਨृਸ਼ਂਸਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਹ੍ਯੇष ਵਿਭੀषਣਃ
ਇਸ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਂ ਰਾਮਂ ਸਂਰਬ੍ਧੋ ਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ। ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਕੁਸ਼ਲਂ ਤਤੋ ਮੌਨਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਫੌਜ ਦਾ ਉਤਾਵਲਾ ਮੁਖੀ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਨੁਵਾਚੇਦਂ ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ ਕਪੀਨ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ ਆਦਿ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਕਪਿਰਾਜੇਨ ਰਾਵਣਾਵਰਜਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਵਾਕ੍ਯਂ ਹੇਤੁਮਦਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰਪਿ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਗੱਲ ਵਜੀਬ ਤੇ ਮੱਤ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਸੁਹृਦਾਮਰ੍ਥਕृਚ੍ਛ੍ਰੇषੁ ਯੁਕ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ ਸਦਾ। ਸਮਰ੍ਥੇਨੋਪਸਂਦੇष੍ਟੁਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਯੋਗ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਰਿਪृष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਮਤਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ। ਸੋਪਚਾਰਂ ਤਦਾ ਰਾਮਮੂਚੁਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ।
ਅਜ੍ਞਾਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਰਾਘਵ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪੂਜਯਨ੍ ਰਾਮ ਪृਚ੍ਛਸ੍ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਸੁਹृਤ੍ਤਯਾ
ਰਾਘਵ, ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ, ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਃ ਸ਼ੂਰੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰੀ ਸ੍ਮृਤਿਮਾਨ੍ ਨਿਸृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਸੁਹृਤ੍ਸੁ ਚ
ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬਹਾਦਰ, ਧਰਮੀ, ਡਿੱਠਾ-ਸੁਥਰਾ, ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਕੈਕਸ਼ਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਸਚਿਵਾਸ੍ਤਵ। ਹੇਤੁਤੋ ਮਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਕਾਰਨ ਸਮੇਤ ਦੱਸਣ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਰਾਘਵਾਯਾਥ ਮਤਿਮਾਨਙ੍ਗਦੋऽਗ੍ਰਤਃ। ਵਿਭੀषਣਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮੁਵਾਚ ਵਚਨਂ ਹਰਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਅੰਗਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਤਰ੍ਕ੍ਯ ਏਵ ਹਿ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਨੀਯਃ ਸਹਸਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਭੀषਣਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ 'ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਛਾਦਯਿਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਭਾਵਂ ਹਿ ਚਰਨ੍ਤਿ ਸ਼ਠਬੁਦ੍ਧਯਃ। ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤਿ ਚ ਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਸੋऽਨਰ੍ਥਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍
ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਛੁਪਾ ਕੇ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ 'ਤੇ وار ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥੌ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਭਜੇਤ ਹ। ਗੁਣਤਃ ਸਂਗ੍ਰਹਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਦੋषਤਸ੍ਤੁ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਫਾਇਦੇ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।