ਮੂਢੋऽਪ੍ਰਗਲ੍ਭੋऽਵਿਨਯੋਪਪਨ੍ਨ- ਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ੍ਵਭਾਵੋऽਲ੍ਪਮਤਿਰ੍ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ। ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਤ੍ਵਮਤ੍ਯਨ੍ਤਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ ਬਾਲਤਯਾ ਬ੍ਰਵੀषਿ
ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ, ਨਿੜਰ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਨਮਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਤਿੱਖੀ ਤੇ ਥੋੜੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਮਾੜਾ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ- ਨਰ੍ਚਿष੍ਮਤਃ ਕਾਲਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪਾਨ੍। ਸਹੇਤ ਬਾਣਾਨ੍ ਯਮਦਣ੍ਡਕਲ੍ਪਾਨ੍ ਸਮਕ੍ਸ਼ਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਯੁਧਿ ਰਾਘਵੇਣ
ਕੌਣ ਰਾਘਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਛੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਕਾਲ ਵਰਗੇ, ਯਮ ਦੀ ਛੜੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਧਨਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਸੁਭੂषਣਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਮਣੀਂਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਾਨ੍। ਸੀਤਾਂ ਚ ਰਾਮਾਯ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਦੇਵੀਂ ਵਸੇਮ ਰਾਜਨ੍ਨਿਹ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾਃ
ਆਓ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨ, ਰਤਨ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ, ਦਿਵਿਆ ਕਪੜੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਮਣਕੇ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੀਏ; ਫਿਰ, ਰਾਜੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
thumb|षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸੁਨਿਵਿष੍ਟਂ ਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਵਣਃ ਕਾਲਚੋਦਿਤਃ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸੇਤ੍ ਸਹ ਸਪਤ੍ਨੇਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨਾਸ਼ੀਵਿषੇਣ ਚ। ਨ ਤੁ ਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਵਾਦੇਨ ਸਂਵਸੇਚ੍ਛਤ੍ਰੁਸੇਵਿਨਾ
ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਸਹ-ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੈਰੀ ਜੋ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਜਾਨਾਮਿ ਸ਼ੀਲਂ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ। ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਸਨੇष੍ਵੇਤੇ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾਂ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਦਾ
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ; ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਾਧਕਂ ਵੈਦ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ। ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਪ੍ਯਵਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ੂਰਂ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਬਲ ਹੋਵੇ, ਡਾਕਟਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਤੇ ਹੱਕਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਹृष੍ਟਾ ਵ੍ਯਸਨੇष੍ਵਾਤਤਾਯਿਨਃ। ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਹृਦਯਾ ਘੋਰਾ ਜ੍ਞਾਤਯਸ੍ਤੁ ਭਯਾਵਹਾਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ 'ਤੇ ਖੁਸ਼, ਵੈਰੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ—ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਹਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਗੀਤਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ ਪਦ੍ਮਵਨੇ ਪੁਰਾ। ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਗਦਤੋ ਮਮ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੰਵਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਾਸਾ ਫੜੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਨਃ ਪਾਸ਼ਾ ਭਯਾਵਹਾਃ। ਘੋਰਾਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਨੋ ਭਯਾਵਹਾਃ
ਅੱਗ, ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਸਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਨਹੀਂ; ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਉਪਾਯਮੇਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਗ੍ਰਹਣੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਦ੍ ਭਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤਿਭਯਂ ਕੁਕष੍ਟਂ ਵਿਹਿਤਂ ਚ ਨਃ
ਉਹ ਸਾਡੀ ਫੜਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭ ਲੈਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਗੋषੁ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਤਿਤੋ ਭਯਮ੍। ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਚਾਪਲ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤਪਃ
ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਜਣੇ ਤੋਂ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨੇष੍ਟਮਿਦਂ ਸੌਮ੍ਯ ਯਦਹਂ ਲੋਕਸਤ੍ਕृਤਃ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਭਿਜਾਤਸ਼੍ਚ ਰਿਪੂਣਾਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ—ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹਾਂ।
ਯਥਾ ਪੁष੍ਕਰਪਤ੍ਰੇषੁ ਪਤਿਤਾਸ੍ਤੋਯਬਿਨ੍ਦਵਃ। ਨ ਸ਼੍ਲੇषਮਭਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਥਾਨਾਰ੍ਯੇषੁ ਸੌਹृਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦ ਚਿੱਪਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਯਥਾ ਸ਼ਰਦਿ ਮੇਘਾਨਾਂ ਸਿਞ੍ਚਤਾਮਪਿ ਗਰ੍ਜਤਾਮ੍। ਨ ਭਵਤ੍ਯਮ੍ਬੁਸਂਕ੍ਲੇਦਸ੍ਤਥਾਨਾਰ੍ਯੇषੁ ਸੌਹृਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੱਜਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਯਥਾ ਮਧੁਕਰਸ੍ਤਰ੍षਾਦ੍ ਰਸਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਥਾਨਾਰ੍ਯੇषੁ ਸੌਹृਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਪਿਆਸ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਜਿਥੇ ਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਯਥਾ ਮਧੁਕਰਸ੍ਤਰ੍षਾਤ੍ ਕਾਸ਼ਪੁष੍ਪਂ ਪਿਬਨ੍ਨਪਿ। ਰਸਮਤ੍ਰ ਨ ਵਿਨ੍ਦੇਤ ਤਥਾਨਾਰ੍ਯੇषੁ ਸੌਹृਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਪਿਆਸ ਹੋਣ ਤੇ ਕਾਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਪੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਥੇ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗਜਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਗृਹ੍ਯ ਹਸ੍ਤੇਨ ਵੈ ਰਜਃ। ਦੂषਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਤਥਾਨਾਰ੍ਯੇषੁ ਸੌਹृਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੂਂਡ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨ੍ਯਾਯਵਾਦੀ ਵਿਭੀषਣਃ। ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਗਦਾਪਾਣਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ ਗਏ, ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਚਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਜਾਤਕ੍ਰੋਧੋ ਵਿਭੀषਣਃ। ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਮ੍
ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਿਹਾ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋऽਸਿ ਮੇ ਰਾਜਨ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਂ ਯਦ੍ ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ। ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਮਾਨ੍ਯਃ ਪਿਤृਸਮੋ ਨ ਚ ਧਰ੍ਮਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਇਦਂ ਹਿ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਮ੍ਯਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ਤੇ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ; ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਲੈ। ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਇਜ਼ਤਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸੁਨੀਤਂ ਹਿਤਕਾਮੇਨ ਵਾਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਦਸ਼ਾਨਨ। ਨ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ੍ਯਕृਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਕਾਲਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮਾਗਤਾਃ
ਦਸਸਿਰਾ, ਜੋ ਬੁਧੀਹੀਨ ਹਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕਹੇ ਗਏ ਸੁਧਰੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਸੁਲਭਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਜਨ੍ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਃ। ਅਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਚ ਪਥ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਰਾਜਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਅਸੁਖਦਾਈ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਦ੍ਧਂ ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਾਸ਼ੇਨ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਪਹਾਰਿਣਃ। ਨ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਥਾ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦੀਪ੍ਤਪਾਵਕਸਂਕਾਸ਼ੈਃ ਸ਼ਿਤੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣੈਃ। ਨ ਤ੍ਵਾਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਰਾਮੇਣ ਨਿਹਤਂ ਸ਼ਰੈਃ
ਜਿਹੜੇ ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਾਂ।
ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਬਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਨਰਾ ਰਣੇ। ਕਾਲਾਭਿਪਨ੍ਨਾਃ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਵਾਲੁਕਸੇਤਵਃ
ਮਹਾਂਬਲੀ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਜਦ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਨ੍ਮਰ੍षਯਤੁ ਯਚ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਗੁਰੁਤ੍ਵਾਦ੍ਧਿਤਮਿਚ੍ਛਤਾ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਚੇਮਾਂ ਸਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸੁਖੀ ਭਵ ਮਯਾ ਵਿਨਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਹਿਣਯੋਗ ਮੰਨੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਬਚਾ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।
ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ੍ਯ ਮਯਾ ਹਿਤੈषਿਣਾ ਨ ਰੋਚਤੇ ਤੇ ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰ। ਪਰਾਨ੍ਤਕਾਲੇ ਹਿ ਗਤਾਯੁषੋ ਨਰਾ ਹਿਤਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਰੀਰਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ। ਜਦ ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਭਲਾ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
thumb|ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਰਾਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।