ਯਾਵਨ੍ਨ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਬਾਣਾ ਰਾਮੇਰਿਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਂਗਵਾਨਾਮ੍। ਵਜ੍ਰੋਪਮਾ ਵਾਯੁਸਮਾਨਵੇਗਾਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਂ ਦਾਸ਼ਰਥਾਯ ਮੈਥਿਲੀ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਮਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੀਬਰ ਤੀਰ ਰਾਖਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਫੜ ਲੈਂਦੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।
ਨ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੌ ਚ ਰਾਜਂ- ਸ੍ਤਥਾ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਹੋਦਰੌ ਵਾ। ਨਿਕੁਮ੍ਭਕੁਮ੍ਭੌ ਚ ਤਥਾਤਿਕਾਯਃ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥਾ ਯੁਧਿ ਰਾਘਵਸ੍ਯ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਮਹੋਦਰ, ਨਿਕੁੰਭ, ਕੁੰਭ, ਜਾਂ ਅਤਿਕਾਯ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਜੀਵਂਸ੍ਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਗੁਪ੍ਤਃ ਸਵਿਤ੍ਰਾਪ੍ਯਥਵਾ ਮਰੁਦ੍ਭਿਃ। ਨ ਵਾਸਵਸ੍ਯਾਙ੍ਕਗਤੋ ਨ ਮृਤ੍ਯੋ- ਰ੍ਨਭੋ ਨ ਪਾਤਾਲਮਨੁਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਵਦਾ ਵੀ ਰਹੇ, ਰਾਮਾ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਸ, ਮੌਤ ਦੇ ਪਾਸ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲਏ, ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਵਿਭੀषਣਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋ ਵਚਨਂ ਬਭਾषੇ। ਨ ਨੋ ਭਯਂ ਵਿਦ੍ਮ ਨ ਦੈਵਤੇਭ੍ਯੋ ਨ ਦਾਨਵੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਥਵਾ ਕਦਾਚਿਤ੍
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ।'
ਨ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਹੋਰਗੇਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਨ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪਤਗੋਰਗੇਭ੍ਯਃ। ਕਥਂ ਨੁ ਰਾਮਾਦ੍ ਭਵਿਤਾ ਭਯਂ ਨੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ ਸਮਰੇ ਕਦਾਚਿਤ੍
ਸਾਨੂੰ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਡਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਤ੍ਵਹਿਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਿਭੀषਣੋ ਰਾਜਹਿਤਾਨੁਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ। ਤਤੋ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਵਚਨਂ ਬਭਾषੇ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮੇषੁ ਨਿਵਿष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਅਹਿਤ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਮ, ਲਾਭ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮੱਤਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤ ਰਾਜਾ ਚ ਮਹੋਦਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਯਥਾਰ੍ਥਜਾਤਮ੍। ਬ੍ਰਵੀਤ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਯਥਾ ਗਤਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧੇਃ
ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹੋਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ — ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਧਸ੍ਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਚ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤ ਸਰ੍ਵੈਰਪਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਵਾ। ਕਥਂ ਭਵੇਦਰ੍ਥਵਿਸ਼ਾਰਦਸ੍ਯ ਮਹਾਰ੍ਣਵਂ ਤਰ੍ਤੁਮਿਵਾਪ੍ਲਵਸ੍ਯ
ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ — ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ, ਮੈਂ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ — ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈ।
ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਮਹਾਰਥਸ੍ਯ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ। ਪੁਰੋऽਸ੍ਯ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੂਢਾਃ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮੂਰਖ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਨ ਤਾਵਤ੍ ਤਵ ਕਙ੍ਕਪਤ੍ਰਾ ਦੁਰਾਸਦਾ ਰਾਘਵਵਿਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਾਃ। ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਬਾਣਾਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤ ਤੇਨੈਵ ਵਿਕਤ੍ਥਸੇ ਤ੍ਵਮ੍
ਤੁਾਡੇ ਤੇਜ਼ ਕਾਂਗ-ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਇੰਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਹਸਤ, ਉਹ ਤੀਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਨ ਰਾਵਣੋ ਨਾਤਿਬਲਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षੋ ਨ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਨਿਕੁਮ੍ਭਃ। ਨ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ ਦਾਸ਼ਰਥਿਂ ਪ੍ਰਵੋਢੁਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਰਣੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਂ ਸਮਰ੍ਥਃ
ਨਾ ਰਾਵਣ, ਨਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ, ਨਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭ, ਨਾ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਹਸਤ — ਕੋਈ ਵੀ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਦੇਵਾਨ੍ਤਕੋ ਵਾਪਿ ਨਰਾਨ੍ਤਕੋ ਵਾ ਤਥਾਤਿਕਾਯੋऽਤਿਰਥੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਅਕਮ੍ਪਨਸ਼੍ਚਾਦ੍ਰਿਸਮਾਨਸਾਰਃ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਯੁਧਿ ਰਾਘਵਸ੍ਯ
ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਅਤਿਕਾਯ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਅਕੰਪਨ — ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਅਯਂ ਚ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਸਨਾਭਿਭੂਤੋ ਮਿਤ੍ਰੈਰਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮੈਰ੍ਭਵਦ੍ਭਿਃ। ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਨਾਸ਼ਨਾਰ੍ਥੇ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯਸਮੀਕ੍ਸ਼ਕਾਰੀ
ਇਹ ਰਾਜਾ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹੋ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਭੋਗੇਨ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਨਾਗੇਨ ਭੀਮੇਨ ਮਹਾਬਲੇਨ। ਬਲਾਤ੍ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਿਮਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾਨਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਵਿਮੋਚਯਨ੍ਤੁ
ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਤਹੀਨ ਲਪਟਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਭਯਾਨਕ ਨਾਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਫੜ ਤੋਂ ਛੁਡਾਓ।
ਯਾਵਦ੍ਧਿ ਕੇਸ਼ਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਕਾਮੈਃ। ਨਿਗृਹ੍ਯ ਰਾਜਾ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯੋ ਭੂਤੈਰ੍ਯਥਾ ਭੀਮਬਲੈਰ੍ਗृਹੀਤਃ
ਜਦ ਤਕ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਕਿਸੇ ਫੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਵਾਰਿਣਾ ਰਾਘਵਸਾਗਰੇਣ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਰਸਾ ਭਵਦ੍ਭਿਃ। ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਤਾਰਯਿਤੁਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਪਾਤਾਲਮੁਖੇ ਪਤਨ੍ ਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਘਵ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਪੁਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਪਥ੍ਯਂ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਸ੍ਯ। ਸਮ੍ਯਗ੍ਘਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵਮਤਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਾਯ ਦਦਾਤੁ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਰਾਹ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ — ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਪਰਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸ੍ਵਬਲਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍। ਤਥਾ ਸ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ੇऽਪ੍ਯਨੁਮृਸ਼੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਦੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਮਂ ਸ੍ਵਾਮਿਹਿਤਂ ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ
ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ, ਹਾਲਤ, ਘਟਾਈ ਤੇ ਵਾਧਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਜੋ ਠੀਕ ਤੇ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੱਲ ਕਹੇ।
thumb|ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸੰਗ੍ਰਾ ਸੁਣੋ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ਤੁਲ੍ਯਮਤੇਰ੍ਵਚਸ੍ਤ- ਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਭੀषਣਸ੍ਯ। ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵਚਨਂ ਬਭਾषੇ ਤਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਨ੍ਨੈਰ੍ऋਤਯੂਥਮੁਖ੍ਯਃ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਵਰਗੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਬੜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
ਕਿਂ ਨਾਮ ਤੇ ਤਾਤ ਕਨਿष੍ਠ ਵਾਕ੍ਯ- ਮਨਰ੍ਥਕਂ ਵੈ ਬਹੁਭੀਤਵਚ੍ਚ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਲੇ ਯੋऽਪਿ ਭਵੇਨ੍ਨ ਜਾਤਃ ਸੋऽਪੀਦृਸ਼ਂ ਨੈਵ ਵਦੇਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍
ਤੂੰ, ਪਿਆਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਇੰਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਬਚਨ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਨਾ ਕਹੇ ਤੇ ਨਾ ਕਰੇ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਪਰਾਕ੍ਰਮੇਣ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਸ਼ੌਰ੍ਯੇਣ ਚ ਤੇਜਸਾ ਚ। ਏਕਃ ਕੁਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੁषੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿਭੀषਣਸ੍ਤਾਤ ਕਨਿष੍ਠ ਏषਃ
ਸੁਭਾਵ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ੌਰ, ਹੌਸਲੇ, ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਚਮਕ — ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ।
ਕਿਂ ਨਾਮ ਤੌ ਮਾਨੁषਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾ- ਵਸ੍ਮਾਕਮੇਕੇਨ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ। ਸੁਪ੍ਰਾਕृਤੇਨਾਪਿ ਨਿਹਨ੍ਤੁਮੇਤੌ ਸ਼ਕ੍ਯੌ ਕੁਤੋ ਭੀषਯਸੇ ਸ੍ਮ ਭੀਰੋ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸਾਨੂੰ ਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ?
ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥੋ ਨਨੁ ਦੇਵਰਾਜਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਮਯਾ ਭੂਮਿਤਲੇ ਨਿਵਿष੍ਟਃ। ਭਯਾਰ੍ਪਿਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਦਾ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਮਗ੍ਰਾਃ
ਕੀ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ? ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ।
ਐਰਾਵਤੋ ਨਿਃਸ੍ਵਨਮੁਨ੍ਨਦਨ੍ ਸ ਨਿਪਾਤਿਤੋ ਭੂਮਿਤਲੇ ਮਯਾ ਤੁ। ਵਿਕृष੍ਯ ਦਨ੍ਤੌ ਤੁ ਮਯਾ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਮਗ੍ਰਾਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਐਰਾਵਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਖਾੜ ਲਏ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ।
ਸੋऽਹਂ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦਰ੍ਪਹਨ੍ਤਾ ਦੈਤ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾਨਾਮਪਿ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਤਾ। ਕਥਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਤ੍ਮਜਯੋਰ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮਨੁष੍ਯਯੋਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਯੋਃ ਸੁਵੀਰ੍ਯਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦਾ?
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਦੁਰਾਸਦਸ੍ਯ ਮਹੌਜਸਸ੍ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ। ਤਤੋ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਵਚਨਂ ਬਭਾषੇ ਵਿਭੀषਣਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ
ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਵਰਗਾ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨ ਤਾਤ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋऽਸ੍ਤਿ ਬਾਲਸ੍ਤ੍ਵਮਦ੍ਯਾਪ੍ਯਵਿਪਕ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਨਾਯ ਵਚੋऽਰ੍ਥਹੀਨਂ ਬਹੁ ਵਿਪ੍ਰਲਪ੍ਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਤੇ ਅਰਥਹੀਣ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਵਾਦੇਨ ਤੁ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਨ੍ਮਿਤ੍ਰਮੁਖੋऽਸਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ। ਯਸ੍ਯੇਦृਸ਼ਂ ਰਾਘਵਤੋ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਮੋਹਾਦਨੁਮਨ੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਮ੍
ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਤੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਸ ਚਾਪਿ ਵਧ੍ਯੋ ਯ ਇਹਾਨਯਤ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍। ਬਾਲਂ ਦृਢਂ ਸਾਹਸਿਕਂ ਚ ਯੋऽਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਯਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਕृਤਾਂ ਸਮੀਪਮ੍
ਤੂੰ ਹੀ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ—ਇਹ ਬੱਚਾ, ਜਿੱਦਦੀ ਤੇ ਨਿਰਭੈ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।