ਕ੍ਵ ਸੀਤਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦੇਵੀ ਕਥਂ ਚ ਮਯਿ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਨਰਾਃ
ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਵਾਨਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।'
ਰਾਮਸ੍ਯ ਗਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਯੋ ਰਾਮਸਂਨਿਧੌ। ਚੋਦਯਨ੍ਤਿ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਸੀਤਾਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਕੋਵਿਦਮ੍
ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵ੍ਯੈ ਸੀਤਾਯੈ ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਃ ਸੀਤਾਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਥਾ। ਤਂ ਮਣਿਂ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਮਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।'
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਯ ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾਹਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮਣੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਲੰਘ ਕੇ ਗਿਆ।'
ਅਗਚ੍ਛਂ ਜਾਨਕੀਂ ਸੀਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਤਤ੍ਰ ਲਙ੍ਕੇਤਿ ਨਗਰੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
'ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਲੰਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾੜੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਹੈ।'
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਵਸਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ। ਤਤ੍ਰ ਸੀਤਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਸਤੀ
'ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉਹ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।'
ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਰਾਮਾ ਰਾਮ ਮਨੋਰਥਮ੍। ਦृष੍ਟਾ ਮੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਮਧ੍ਯੇ ਤਰ੍ਜ੍ਯਮਾਨਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
'ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖਿਆ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਰ੍ਵਿਰੂਪਾਭੀ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨੇ। ਦੁਃਖਮਾਪਦ੍ਯਤੇ ਦੇਵੀ ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਸੁਖੋਚਿਤਾ
'ਕੁਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।'
ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਰੁਦ੍ਧਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ। ਏਕਵੇਣੀਧਰਾ ਦੀਨਾ ਤ੍ਵਯਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਯਣਾ
ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਇਕ ਚੁੱਟੀ ਚੋਟੀ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਸ, ਤੇਰਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਧਃਸ਼ਯ੍ਯਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਪਦ੍ਮਿਨੀਵ ਹਿਮਾਗਮੇ। ਰਾਵਣਾਦ੍ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਾਰ੍ਥਾ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾ
ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨਾ ਮਾਰ੍ਗਿਤਾ ਮਯਾ। ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਵਿਖ੍ਯਾਤਿਂ ਸ਼ਨੈਃ ਕੀਰ੍ਤਯਤਾਨਘ
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
ਸਾ ਮਯਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਤਦਾ। ਤਤਃ ਸਮ੍ਭਾषਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਥਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਮਸੁਗ੍ਰੀਵਸਖ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਤਾ। ਨਿਯਤਃ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਤ੍ਵਯਿ
ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮਯਾ ਮਹਾਭਾਗ ਦृष੍ਟਾ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨੀ। ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਮੇ ਦਤ੍ਤਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕੇ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਾਯਸਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰਾਘਵ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਗ ਬਾਰੇ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਰਾਘਵ।
ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯਃ ਪੁਨਰਪ੍ਯੇष ਰਾਮੋ ਵਾਯੁਸੁਤ ਤ੍ਵਯਾ। ਅਖਿਲੇਨ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਮਿਤਿ ਮਾਮਾਹ ਜਾਨਕੀ
ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ।'
ਅਯਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸੁਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਬ੍ਰੁਵਤਾ ਵਚਨਾਨ੍ਯੇਵਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯੋਪਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਚੀਜ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਹੈ;' ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਗਈ।
ਏष ਚੂਡਾਮਣਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਯਾ ਤੇ ਯਤ੍ਨਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਯਾਸ੍ਤਿਲਕਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਮਰਸ੍ਵੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਰੱਖੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ।'
ਏष ਨਿਰ੍ਯਾਤਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਯਾ ਤੇ ਵਾਰਿਸਮ੍ਭਵਃ। ਏਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੋਦਿष੍ਯੇ ਵ੍ਯਸਨੇ ਤ੍ਵਾਮਿਵਾਨਘ
ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੋਵਾਂਗੀ।
ਜੀਵਿਤਂ ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾਸਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜ। ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਾਸਾਨ੍ਨ ਜੀਵੇਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਸ਼ਮਾਗਤਾ
'ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਾਂਗੀ; ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੀ।'
ਇਤਿ ਮਾਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸੀਤਾ ਕृਸ਼ਾਙ੍ਗੀ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ। ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਰੁਦ੍ਧਾ ਮृਗੀਵੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ, ਪਤਲੀ ਦੇਹ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਰਗੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਗਈ।
ਏਤਦੇਵ ਮਯਾऽऽਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਘਵ ਯਦ੍ ਯਥਾ। ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਾਗਰਜਲੇ ਸਂਤਾਰਃ ਪ੍ਰਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਤੌ ਜਾਤਾਸ਼੍ਵਾਸੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਚਾਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਰਾਘਵਾਯ ਪ੍ਰਦਾਯ। ਦੇਵ੍ਯਾ ਚਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਦ੍ ਵਾਚਾ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਸ਼ਂਸ
ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਸ ਪਾ ਗਏ; ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਈਆਂ।
thumb|षਟ੍षष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍षष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛਿਆਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹਨੁਮਤਾ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਤਂ ਮਣਿਂ ਹृਦਯੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੇ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਤੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੋ ਪਏ।
ਤਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਣਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਰਾਘਵਃ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਮਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਥੈਵ ਧੇਨੁਃ ਸ੍ਰਵਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ ਵਤ੍ਸਸ੍ਯ ਵਤ੍ਸਲਾ। ਤਥਾ ਮਮਾਪਿ ਹृਦਯਂ ਮਣਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਆਇਆ।
ਮਣਿਰਤ੍ਨਮਿਦਂ ਦਤ੍ਤਂ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੇਣ ਮੇ। ਵਧੂਕਾਲੇ ਯਥਾ ਬਦ੍ਧਮਧਿਕਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਇਹ ਮਣੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਾਈ ਗਈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਹਿ ਜਲਸਮ੍ਭੂਤੋ ਮਣਿਃ ਪ੍ਰਵਰਪੂਜਿਤਃ। ਯਜ੍ਞੇ ਪਰਮਤੁष੍ਟੇਨ ਦਤ੍ਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਮਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਬੜੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਮਾਰਥ ਇੰਦਰ ਨੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।