ਤੇऽਙ੍ਗਦਪ੍ਰਮੁਖਾ ਵੀਰਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਹਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਵਿਰਲੇ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਤਃ। ਨਿਯਤਾਮਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਰਾਘਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਫਿਰ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾ ਦੇਵੀਤਿ ਹਨੁਮਦ੍ਵਦਨਾਦਮृਤੋਪਮਮ੍। ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਨਂ ਰਾਮੋ ਹਰ੍षਮਾਪ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ 'ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ' ਵਰਗਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜੇ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਤਂ ਬਹੁਮਾਨਾਦਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਪਵਨ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਚ ਪਰਯੋਪੇਤੋ ਰਾਘਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ। ਬਹੁਮਾਨੇਨ ਮਹਤਾ ਹਨੂਮਨ੍ਤਮਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਤੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
thumb|ਪਞ੍ਚषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਂ ਸ਼ੈਲਂ ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਕਾਨਨਮ੍। ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਰਾਮਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਯੁਵਰਾਜਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਮਥ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੁਃ
ਯੁਵਰਾਜ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਰੋਧਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਜਨਮ੍। ਰਾਮੇ ਸਮਨੁਰਾਗਂ ਚ ਯਥਾ ਚ ਨਿਯਮਃ ਕृਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਡਰਾਊਣੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਹਰਯੋ ਰਾਮਸਂਨਿਧੌ। ਵੈਦੇਹੀਮਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਤੂਤ੍ਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕ੍ਵ ਸੀਤਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦੇਵੀ ਕਥਂ ਚ ਮਯਿ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਨਰਾਃ
ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਵਾਨਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।'
ਰਾਮਸ੍ਯ ਗਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਯੋ ਰਾਮਸਂਨਿਧੌ। ਚੋਦਯਨ੍ਤਿ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਸੀਤਾਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਕੋਵਿਦਮ੍
ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵ੍ਯੈ ਸੀਤਾਯੈ ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਃ ਸੀਤਾਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਥਾ। ਤਂ ਮਣਿਂ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਮਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।'
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਯ ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾਹਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮਣੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਲੰਘ ਕੇ ਗਿਆ।'
ਅਗਚ੍ਛਂ ਜਾਨਕੀਂ ਸੀਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਤਤ੍ਰ ਲਙ੍ਕੇਤਿ ਨਗਰੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
'ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਲੰਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾੜੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਹੈ।'
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਵਸਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ। ਤਤ੍ਰ ਸੀਤਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਸਤੀ
'ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉਹ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।'
ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਰਾਮਾ ਰਾਮ ਮਨੋਰਥਮ੍। ਦृष੍ਟਾ ਮੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਮਧ੍ਯੇ ਤਰ੍ਜ੍ਯਮਾਨਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
'ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖਿਆ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਰ੍ਵਿਰੂਪਾਭੀ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨੇ। ਦੁਃਖਮਾਪਦ੍ਯਤੇ ਦੇਵੀ ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਸੁਖੋਚਿਤਾ
'ਕੁਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।'
ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਰੁਦ੍ਧਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ। ਏਕਵੇਣੀਧਰਾ ਦੀਨਾ ਤ੍ਵਯਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਯਣਾ
ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਇਕ ਚੁੱਟੀ ਚੋਟੀ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਸ, ਤੇਰਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਧਃਸ਼ਯ੍ਯਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਪਦ੍ਮਿਨੀਵ ਹਿਮਾਗਮੇ। ਰਾਵਣਾਦ੍ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਾਰ੍ਥਾ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾ
ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨਾ ਮਾਰ੍ਗਿਤਾ ਮਯਾ। ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਵਿਖ੍ਯਾਤਿਂ ਸ਼ਨੈਃ ਕੀਰ੍ਤਯਤਾਨਘ
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
ਸਾ ਮਯਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਤਦਾ। ਤਤਃ ਸਮ੍ਭਾषਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਥਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਮਸੁਗ੍ਰੀਵਸਖ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਤਾ। ਨਿਯਤਃ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਤ੍ਵਯਿ
ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮਯਾ ਮਹਾਭਾਗ ਦृष੍ਟਾ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨੀ। ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਮੇ ਦਤ੍ਤਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕੇ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਾਯਸਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰਾਘਵ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਗ ਬਾਰੇ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਰਾਘਵ।
ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯਃ ਪੁਨਰਪ੍ਯੇष ਰਾਮੋ ਵਾਯੁਸੁਤ ਤ੍ਵਯਾ। ਅਖਿਲੇਨ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਮਿਤਿ ਮਾਮਾਹ ਜਾਨਕੀ
ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ।'
ਅਯਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸੁਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਬ੍ਰੁਵਤਾ ਵਚਨਾਨ੍ਯੇਵਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯੋਪਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਚੀਜ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਹੈ;' ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਗਈ।
ਏष ਚੂਡਾਮਣਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਯਾ ਤੇ ਯਤ੍ਨਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਯਾਸ੍ਤਿਲਕਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਮਰਸ੍ਵੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਰੱਖੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ।'
ਏष ਨਿਰ੍ਯਾਤਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਯਾ ਤੇ ਵਾਰਿਸਮ੍ਭਵਃ। ਏਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੋਦਿष੍ਯੇ ਵ੍ਯਸਨੇ ਤ੍ਵਾਮਿਵਾਨਘ
ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੋਵਾਂਗੀ।