ਨੈਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ਰਜਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਚ ਵਾਲਿਨਾ। ਵਨਂ ਨਿਸृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇ ਨਾਸ਼ਿਤਂ ਤਤ੍ਤੁ ਵਾਨਰੈਃ
ਰਾਜਨ, ਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ, ਨਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਹੁਣ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਵਾਰਯਮਹਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਹੈਭਿਰ੍ਵਨਚਾਰਿਭਿਃ। ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਹृष੍ਟਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਚ
ਮੈਂ ਤੇ ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗਣਤੀ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਭਿਃ ਪ੍ਰਧਰ੍षਣਾਯਾਂ ਚ ਵਾਰਿਤਂ ਵਨਪਾਲਕੈਃ। ਮਾਮਪ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਦੇਵ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਵਨੌਕਸਃ
ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮੇਰੀ ਵੀ ਗਣਤੀ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਖਾਣ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿष੍ਟਮਤ੍ਰਾਪਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾਪਰੇ। ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭ੍ਰੁਕੁਟਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪੈੰਗਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੱਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੌਂਹ ਚੜਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਮੇ ਹਿ ਸਂਰਬ੍ਧਤਰਾਸ੍ਤਦਾ ਤੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਾਃ। ਨਿਵਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਰ੍ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵੈਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵੀਰੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ। ਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੈਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਧਰਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰ ਬੈਠੇ।
ਪਾਣਿਭਿਰ੍ਨਿਹਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਜ੍ਜਾਨੁਭਿਰਾਹਤਾਃ। ਪ੍ਰਕृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਕਾਮਂ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਠੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਏਵਮੇਤੇ ਹਤਾਃ ਸ਼ੂਰਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭਰ੍ਤਰਿ। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਮਧੁਵਨਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਤੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ, ਮਾਲਕ, ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਇਹ ਸੂਰਵੇਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਮਧੁਵਨ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਮ੍। ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ ਤਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ
ਜਦ ਦਧਿਮੁਖ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਕਿਮਯਂ ਵਾਨਰੋ ਰਾਜਨ੍ ਵਨਪਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਕਿਂ ਚਾਰ੍ਥਮਭਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਉਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਆਰ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਹ ਵੀਰੋ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕਪਿਃ। ਅਙ੍ਗਦਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਵੀਰੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਧੁ ਵਾਨਰੈਃ
ਆਦਰਨੀਯ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਰੋਧੀ ਦਧਿਮੁਖ ਵਾਨਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਦ ਆਗੂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮਧੁਵਨ ਦਾ ਮਧੁ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਨੈषਾਮਕृਤਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮੀਦृਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ। ਵਨਂ ਯਦਭਿਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਸਾਧਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਰਯਨ੍ਤੋ ਭृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪਾਲਾ ਜਾਨੁਭਿਰਾਹਤਾਃ। ਤਥਾ ਨ ਗਣਿਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਕਪਿਰ੍ਦਧਿਮੁਖੋ ਬਲੀ
ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਤੇ ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਦਧਿਮੁਖ ਵਾਨਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਤਿਰ੍ਮਮ ਵਨਸ੍ਯਾਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਦृष੍ਟਾ ਦੇਵੀ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯੇਨ ਹਨੂਮਤਾ
ਇਹ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਵਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਨ੍ਯਃ ਸਾਧਨੇ ਹੇਤੁਃ ਕਰ੍ਮਣੋऽਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ। ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਹਨੁਮਤਿ ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵੇ
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹਨੂਮਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਵਸਾਯਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍। ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ ਯਤ੍ਰ ਨੇਤਾ ਸ੍ਯਾਦਙ੍ਗਦਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ
ਜਿੱਥੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਆਗੂ ਹੈ ਤੇ ਅੰਗਦ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਿਸਚਯ, ਬਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤਾ ਨ ਤਤ੍ਰ ਗਤਿਰਨ੍ਯਥਾ। ਅਙ੍ਗਦਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਵੀਰੈਰ੍ਹਤਂ ਮਧੁਵਨਂ ਕਿਲ
ਉੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਖੁਦ ਨਿਗਰਾਨ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੰਗਦ ਆਗੂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਮਧੁਵਨ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਚਿਤ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਮਾਗਤੈਰ੍ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵੈਃ। ਆਗਤੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਧृष੍ਯਂ ਤਦ੍ਧਤਂ ਮਧੁਵਨਂ ਹਿ ਤੈਃ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖੋਜ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਮਧੁਵਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਧਰ੍षਿਤਂ ਚ ਵਨਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਵਾਨਰੈਃ। ਪਾਤਿਤਾ ਵਨਪਾਲਾਸ੍ਤੇ ਤਦਾ ਜਾਨੁਭਿਰਾਹਤਾਃ
ਸਾਰਾ ਵਨ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਲੰਘਿਆ ਤੇ ਭੋਗਿਆ ਗਿਆ; ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਏਤਦਰ੍ਥਮਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਕ੍ਤੁਂ ਮਧੁਰਵਾਗਿਹ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਦਧਿਮੁਖੋ ਨਾਮ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਧਿਮੁਖ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾ ਸੀਤਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ। ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਮਧੁ ਵਾਨਰਾਃ
ਮਹਾਬਾਹੂ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਵੇਖ: ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮਧੁ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈਦੇਹੀਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ। ਵਨਂ ਦਤ੍ਤਵਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਧਰ੍षਯੇਯੁਰ੍ਵਨੌਕਸਃ
ਤੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਿਵਿਆ ਵਨ ਉਲੰਘਦੇ ਨਹੀਂ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸਹਰਾਘਵਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਣਸੁਖਾਂ ਵਾਣੀਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਦਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਆਈ ਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਹृष੍ਯਤ ਭृਸ਼ਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਸ੍ਯੈਵਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਹृष੍ਯ ਚ
ਰਾਮ ਜੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ। ਦਧਿਮੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਵਨਪਾਲਂ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ। ਪ੍ਰੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸੋऽਹਂ ਯਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਵਨਂ ਤੈਃ ਕृਤਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਬਾਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।'
ਧਰ੍षਿਤਂ ਮਰ੍षਣੀਯਂ ਚ ਚੇष੍ਟਿਤਂ ਕृਤਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮਧੁਵਨਂ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ। ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰੇषਯ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਹਨੂਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ ਕਪੀਨ੍
ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਮਧੁਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜ।
ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍- ਸ਼ਾਖਾਮृਗਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਮृਗਰਾਜਦਰ੍ਪਾਨ੍। ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਸਹ ਰਾਘਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਚ ਸੀਤਾਧਿਗਮੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਮ੍
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਾਲੇ, ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਪੁੱਛਾਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੁਣਾਂ।
ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਫੀਤਾਕ੍ਸ਼ੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟੌ ਕੁਮਾਰੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥੌ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਰਾਜਾ। ਅਙ੍ਗੈਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੈਃ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਵੋਰਾਸਨ੍ਨਾਮਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨਨਨ੍ਦ
ਦੋਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਕਰਕੇ, ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
thumb|ਚਤੁਃषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਃषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਚੌਂਠੀ ਸਠਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।