ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਾਃ। ਅਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ਤ ਵੇਗੇਨ ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਦਧਿਮੁਖ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਤਂ ਮਹਾਬਾਹੁਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਵੇਗਵਨ੍ਤਂ ਵਿਜਗ੍ਰਾਹ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਕੁਪਿਤੋऽਙ੍ਗਦਃ
ਫਿਰ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਰੁੱਖ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਮਦਾਨ੍ਧੋ ਨ ਕृਪਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਆਰ੍ਯਕੋऽਯਂ ਮਮੇਤਿ ਸਃ। ਅਥੈਨਂ ਨਿष੍ਪਿਪੇषਾਸ਼ੁ ਵੇਗੇਨ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸੋਚਿਆ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਹੈ', ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭਗ੍ਨਬਾਹੂਰੁਮੁਖੋ ਵਿਹ੍ਵਲਃ ਸ਼ੋਣਿਤੋਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਪ੍ਰਮੁਮੋਹ ਮਹਾਵੀਰੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਰਾਣਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਬਾਂਦਰ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਕਥਂਚਿਦ੍ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਉਵਾਚੈਕਾਨ੍ਤਮਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਭृਤ੍ਯਾਨ੍ ਸਮੁਪਾਗਤਾਨ੍
ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਏਤਾਗਚ੍ਛਤ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਭਰ੍ਤਾ ਨੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਪੁਲਗ੍ਰੀਵਃ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਤਿष੍ਠਤਿ
'ਆਓ, ਚਲੋ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਮਾਲਕ, ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਸਰ੍ਵਂ ਚੈਵਾਙ੍ਗਦੇ ਦੋषਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿष੍ਯਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ। ਅਮਰ੍षੀ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਘਾਤਯਿष੍ਯਤਿ ਵਾਨਰਾਨ੍
'ਅਸੀਂ ਅੰਗਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਲਤੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਜਦ ਉਹ, ਜੋ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਇष੍ਟਂ ਮਧੁਵਨਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਮ੍
'ਇਹ ਮਧੂਵਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਹੈ, ਪਿਓ-ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।'
ਸ ਵਾਨਰਾਨਿਮਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮਧੁਲੁਬ੍ਧਾਨ੍ ਗਤਾਯੁषਃ। ਘਾਤਯਿष੍ਯਤਿ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਾਨ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਧੁ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਵਧ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨृਪਾਜ੍ਞਾਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ। ਅਮਰ੍षਪ੍ਰਭਵੋ ਰੋषਃ ਸਫਲੋ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ, ਜੋ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਫਲ ਲੈ ਆਵੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖੋ ਵਨਪਾਲਾਨ੍ ਮਹਾਬਲਃ। ਜਗਾਮ ਸਹਸੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਨਪਾਲੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ ਹਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਨਾਲਯਃ। ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸੁਤੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ
ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਸੀ।
ਰਾਮਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੇਵ ਚ। ਸਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਜਗਤੀਮਾਕਾਸ਼ਾਨ੍ਨਿਪਪਾਤ ਹ
ਰਾਮ, ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਸ ਨਿਪਤ੍ਯ ਮਹਾਵੀਰਃ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ। ਹਰਿਰ੍ਦਧਿਮੁਖਃ ਪਾਲੈਃ ਪਾਲਾਨਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦਧਿਮੁਖ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਦੀਨਵਦਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚਾਞ੍ਜਲਿਮ੍। ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤੌ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਚਰਣੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੀਡਯਤ੍
ਉਹ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਛੁਹਿਆ।
thumb|ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਵਿਚੋਂ ਤਰੇਠੀ ਸਾਰਗਾ ਸੁਣੋ।
ਤਤੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਨਿਪਤਿਤਂ ਵਾਨਰਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਹृਦਯੋ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ, ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ, ਚਿੰਤਤ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਪਾਦਯੋਃ ਪਤਿਤੋ ਮਮ। ਅਭਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਯਮੇਵਾਭਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਉਠੋ, ਉਠੋ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗਿਆ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਕਿਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਦ੍ਧਿਤਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦ੍ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਮਧੁਵਨੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਾਨਰ
ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਧੁਵਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਵਾਨਰ।
ਸ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਉਤ੍ਥਾਯ ਸ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦਧਿਮੁਖੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਦਧਿਮੁਖ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।
ਨੈਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ਰਜਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਚ ਵਾਲਿਨਾ। ਵਨਂ ਨਿਸृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇ ਨਾਸ਼ਿਤਂ ਤਤ੍ਤੁ ਵਾਨਰੈਃ
ਰਾਜਨ, ਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ, ਨਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਹੁਣ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਵਾਰਯਮਹਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਹੈਭਿਰ੍ਵਨਚਾਰਿਭਿਃ। ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਹृष੍ਟਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਚ
ਮੈਂ ਤੇ ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗਣਤੀ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਭਿਃ ਪ੍ਰਧਰ੍षਣਾਯਾਂ ਚ ਵਾਰਿਤਂ ਵਨਪਾਲਕੈਃ। ਮਾਮਪ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਦੇਵ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਵਨੌਕਸਃ
ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮੇਰੀ ਵੀ ਗਣਤੀ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਖਾਣ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿष੍ਟਮਤ੍ਰਾਪਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾਪਰੇ। ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭ੍ਰੁਕੁਟਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪੈੰਗਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੱਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੌਂਹ ਚੜਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਮੇ ਹਿ ਸਂਰਬ੍ਧਤਰਾਸ੍ਤਦਾ ਤੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਾਃ। ਨਿਵਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਰ੍ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵੈਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵੀਰੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ। ਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੈਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਧਰਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰ ਬੈਠੇ।
ਪਾਣਿਭਿਰ੍ਨਿਹਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਜ੍ਜਾਨੁਭਿਰਾਹਤਾਃ। ਪ੍ਰਕृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਕਾਮਂ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਠੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਏਵਮੇਤੇ ਹਤਾਃ ਸ਼ੂਰਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭਰ੍ਤਰਿ। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਮਧੁਵਨਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਤੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ, ਮਾਲਕ, ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਇਹ ਸੂਰਵੇਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਮਧੁਵਨ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਮ੍। ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ ਤਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ
ਜਦ ਦਧਿਮੁਖ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਕਿਮਯਂ ਵਾਨਰੋ ਰਾਜਨ੍ ਵਨਪਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਕਿਂ ਚਾਰ੍ਥਮਭਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਉਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ?