ਅਕਾਰ੍ਯਮਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪੁਨਰੀਦृਸ਼ਮ੍। ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਮੁਖਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ
"ਜੋ ਕੰਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।" ਅੰਗਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ...
ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਵਾਨਰਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਨ੍। ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਙ੍ਗਦਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਾ ਵਾਨਰਰ੍षਭਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਉਠੇ, "ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!" ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਅੰਗਦ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਧੁਵਨਂ ਯਤ੍ਰ ਨਦੀਵੇਗ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍। ਤੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਮਧੁਵਨਂ ਪਾਲਾਨਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਮਧੂਵਨ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਧੂਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁਸੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਤਿਸਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਪਟਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਪਪੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਧੁ ਤਦਾ ਰਸਵਤ੍ ਫਲਮਾਦਦੁਃ
ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਮਧੂ ਪੀਤਾ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਫਲ ਖਾਏ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਚ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨਪਾਲਾਨ੍ ਸਮਾਗਤਾਨ੍। ਤੇ ਤਾਡਯਨ੍ਤਃ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਕ੍ਤਾ ਮਧੁਵਨੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਡ ਕੇ, ਜਦ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਮਿਲੇ, ਮਧੂਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਰ ਮਾਰਿਆ।
ਮਧੂਨਿ ਦ੍ਰੋਣਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਬਾਹੁਭਿਃ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਤੇ। ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਕਪਯਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸਙ੍ਘਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਧੂ ਦੇ ਘੜੇ ਫੜ ਕੇ, ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਧੂ ਪੀਤਾ।
ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾਪਰੇ। ਕੇਚਿਤ੍ ਪੀਤ੍ਵਾਪਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਧੂਨਿ ਮਧੁਪਿਙ੍ਗਲਾਃ
ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰਦੇ, ਹੋਰ ਖਾਂਦੇ। ਕੁਝ ਪੀ ਕੇ ਮਧੂ ਦੇ ਛੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮਧੂ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਹੋਏ।
ਮਧੂਚ੍ਛਿष੍ਟੇਨ ਕੇਚਿਚ੍ਚ ਜਘ੍ਨੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੁਤ੍ਕਟਾਃ। ਅਪਰੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇषੁ ਸ਼ਾਖਾ ਗृਹ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਧੂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ, ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਡਾਲੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ ਮਦਗ੍ਲਾਨਾਃ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ਼ੇਰਤੇ। ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਵੇਗਾਃ ਪ੍ਲਵਗਾ ਮਧੁਮਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਬਾਂਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਲਟ ਪਏ। ਮਧੂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਤਥਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਸ੍ਖਲਨ੍ਤਿ ਚ ਤਥਾਪਰੇ। ਕੇਚਿਤ੍ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਾਨ੍ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੂਜਨ੍ਤਿ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਕੁਝ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦੇ, ਹੋਰ ਲੜਖੜਾ ਜਾਂਦੇ। ਕੁਝ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕੂਕਦੇ।
ਹਰਯੋ ਮਧੁਨਾ ਮਤ੍ਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਾ ਮਹੀਤਲੇ। ਧृष੍ਟਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਧਸਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚੇਤਰਤ੍
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਧੂ ਪੀ ਕੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਕੁਝ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿਦ੍ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਕੇਚਿਦ੍ ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੇਤਰਤ੍। ਯੇऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮਧੁਪਾਲਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੇष੍ਯਾ ਦਧਿਮੁਖਸ੍ਯ ਤੁ
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਗ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਧੂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਦਧਿਮੁਖ ਦੇ ਨੌਕਰ ਸਨ।
ਤੇऽਪਿ ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਭੀਮੈਃ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਾ ਦਿਸ਼ੋ ਗਤਾਃ। ਜਾਨੁਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਘृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਹ ਵੀ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੁਟਨੇ ਛਿਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਗਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਂ ਵਚਃ। ਹਨੂਮਤਾ ਦਤ੍ਤਵਰੈਰ੍ਹਤਂ ਮਧੁਵਨਂ ਬਲਾਤ੍। ਵਯਂ ਚ ਜਾਨੁਭਿਰ੍ਘृष੍ਟਾ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਦਧਿਮੁਖ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਰ ਪਾਏ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮਧੂਵਨ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਡੀ ਘੁਟਨੀਆਂ ਛਿਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।'
ਤਦਾ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਨਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ। ਹਤਂ ਮਧੁਵਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ ਹਰੀਨ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦਧਿਮੁਖ, ਜੋ ਵਨ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਬਾਂਦਰ ਸੀ, ਮਧੂਵਨ ਉਜੜਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ।
ਏਤਾਗਚ੍ਛਤ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਵਾਨਰਾਨਤਿਦਰ੍ਪਿਤਾਨ੍। ਬਲੇਨਾਵਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਭੁਞ੍ਜਾਨਾਨ੍ ਮਧੂਤ੍ਤਮਮ੍
'ਆਓ, ਚਲੋ! ਅਸੀਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕਾਂਗੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਧੂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਸ੍ਯੇਦਂ ਵਚਨਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ। ਪੁਨਰ੍ਵੀਰਾ ਮਧੁਵਨਂ ਤੇਨੈਵ ਸਹਿਤਾ ਯਯੁਃ
ਦਧਿਮੁਖ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਮਧੂਵਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮਧ੍ਯੇ ਚੈषਾਂ ਦਧਿਮੁਖਃ ਸੁਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਮਹਾਤਰੁਮ੍। ਸਮਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ ਵੇਗੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਚ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਃ ਪਾਦਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾषਾਣਾਨਪਿ ਵਾਨਰਾਃ। ਗृਹੀਤ੍ਵਾਭ੍ਯਾਗਮਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਾਃ
ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਪੱਥਰ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਫੜ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਬਾਂਦਰ ਸਨ।
ਬਲਾਨ੍ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਆਸੇਦੁਰ੍ਹਰਯੋ ਹਰੀਨ੍। ਸਂਦष੍ਟੌष੍ਠਪੁਟਾਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਨ੍ਤੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਚਬਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਾਃ। ਅਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ਤ ਵੇਗੇਨ ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਦਧਿਮੁਖ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਤਂ ਮਹਾਬਾਹੁਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਵੇਗਵਨ੍ਤਂ ਵਿਜਗ੍ਰਾਹ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਕੁਪਿਤੋऽਙ੍ਗਦਃ
ਫਿਰ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਰੁੱਖ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਮਦਾਨ੍ਧੋ ਨ ਕृਪਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਆਰ੍ਯਕੋऽਯਂ ਮਮੇਤਿ ਸਃ। ਅਥੈਨਂ ਨਿष੍ਪਿਪੇषਾਸ਼ੁ ਵੇਗੇਨ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸੋਚਿਆ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਹੈ', ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭਗ੍ਨਬਾਹੂਰੁਮੁਖੋ ਵਿਹ੍ਵਲਃ ਸ਼ੋਣਿਤੋਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਪ੍ਰਮੁਮੋਹ ਮਹਾਵੀਰੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਰਾਣਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਬਾਂਦਰ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਕਥਂਚਿਦ੍ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਉਵਾਚੈਕਾਨ੍ਤਮਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਭृਤ੍ਯਾਨ੍ ਸਮੁਪਾਗਤਾਨ੍
ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਏਤਾਗਚ੍ਛਤ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਭਰ੍ਤਾ ਨੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਪੁਲਗ੍ਰੀਵਃ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਤਿष੍ਠਤਿ
'ਆਓ, ਚਲੋ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਮਾਲਕ, ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਸਰ੍ਵਂ ਚੈਵਾਙ੍ਗਦੇ ਦੋषਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿष੍ਯਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ। ਅਮਰ੍षੀ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਘਾਤਯਿष੍ਯਤਿ ਵਾਨਰਾਨ੍
'ਅਸੀਂ ਅੰਗਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਲਤੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਜਦ ਉਹ, ਜੋ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਇष੍ਟਂ ਮਧੁਵਨਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਮ੍
'ਇਹ ਮਧੂਵਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਹੈ, ਪਿਓ-ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।'
ਸ ਵਾਨਰਾਨਿਮਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮਧੁਲੁਬ੍ਧਾਨ੍ ਗਤਾਯੁषਃ। ਘਾਤਯਿष੍ਯਤਿ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਾਨ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਧੁ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਵਧ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨृਪਾਜ੍ਞਾਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ। ਅਮਰ੍षਪ੍ਰਭਵੋ ਰੋषਃ ਸਫਲੋ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ, ਜੋ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਫਲ ਲੈ ਆਵੇਗਾ।