ਤੁਦਨ੍ਤਮਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣਦਨ੍ਨੁਪੈਤਿ ਸਮਾਕੁਲਂ ਤਤ੍ ਕਪਿਸੈਨ੍ਯਮਾਸੀਤ੍। ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਬਭੂਵ ਮਤ੍ਤੋ ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਬਭੂਵ ਦृਪ੍ਤਃ
ਕੋਈ ਵਾਨਰ ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਆਉਂਦਾ; ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਬਹੁਤ ਉਲਝਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਨਂ ਤਤ੍ ਪਰਿਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਦ੍ਰੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਾਨ੍। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੋਪਾਦ੍ ਦਧਿਵਕ੍ਤ੍ਰਨਾਮਾ ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਕਪਿਃ ਕਪੀਂਸ੍ਤਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਗ ਖਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਤੈਃ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੈਃ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨੋ ਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ ਹਰਿਵृਦ੍ਧਵੀਰਃ। ਚਕਾਰ ਭੂਯੋ ਮਤਿਮੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਵਨਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਨਰੇਭ੍ਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਖਵਾਲੀ ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ।
ਉਵਾਚ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਰੁषਾਣ੍ਯਭੀਤ- ਮਸਕ੍ਤਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਲੈਰ੍ਜਘਾਨ। ਸਮੇਤ੍ਯ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਲਹਂ ਚਕਾਰ ਤਥੈਵ ਸਾਮ੍ਨੋਪਜਗਾਮ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਕੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਕੁਝ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।
ਸ ਤੈਰ੍ਮਦਾਦਪ੍ਰਤਿਵਾਰ੍ਯਵੇਗੈ- ਰ੍ਬਲਾਚ੍ਚ ਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣੈਃ। ਪ੍ਰਧਰ੍षਣੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਭਯੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕृष੍ਯਤੇ ਚਾਪ੍ਯਨਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੋषਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ, ਨਿਡਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਦਧਿਮੁਖ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਗਏ।
ਨਖੈਸ੍ਤੁਦਨ੍ਤੋ ਦਸ਼ਨੈਰ੍ਦਸ਼ਨ੍ਤ- ਸ੍ਤਲੈਸ਼੍ਚ ਪਾਦੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਪਯਨ੍ਤਃ। ਮਦਾਤ੍ ਕਪਿਂ ਤੇ ਕਪਯਃ ਸਮਨ੍ਤਾ- ਨ੍ਮਹਾਵਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਚ ਚਕ੍ਰੁਃ
ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਖੰਭਿਆ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਸੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
thumb|ਦ੍ਵਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਹਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੋ।
ਤਾਨੁਵਾਚ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਮਨਸੋ ਯੂਯਂ ਮਧੁ ਸੇਵਤ ਵਾਨਰਾਃ
ਹਨੂਮਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਵਿਗਨ ਮਨ ਨਾਲ ਮਧੂ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬਾਂਦਰੋ।"
ਅਹਮਾਵਰ੍ਜਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋऽਙ੍ਗਦਃ
"ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ," ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਅੰਗਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਪਿਬਨ੍ਤੁ ਹਰਯੋ ਮਧੁ। ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਨੁਮਤੋ ਮਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਬਾਂਦਰ ਮਧੂ ਪੀਣ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮੈਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਹੀ ਪੈਣ।"
ਅਕਾਰ੍ਯਮਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪੁਨਰੀਦृਸ਼ਮ੍। ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਮੁਖਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ
"ਜੋ ਕੰਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।" ਅੰਗਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ...
ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਵਾਨਰਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਨ੍। ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਙ੍ਗਦਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਾ ਵਾਨਰਰ੍षਭਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਉਠੇ, "ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!" ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਅੰਗਦ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਧੁਵਨਂ ਯਤ੍ਰ ਨਦੀਵੇਗ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍। ਤੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਮਧੁਵਨਂ ਪਾਲਾਨਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਮਧੂਵਨ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਧੂਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁਸੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਤਿਸਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਪਟਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਪਪੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਧੁ ਤਦਾ ਰਸਵਤ੍ ਫਲਮਾਦਦੁਃ
ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਮਧੂ ਪੀਤਾ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਫਲ ਖਾਏ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਚ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨਪਾਲਾਨ੍ ਸਮਾਗਤਾਨ੍। ਤੇ ਤਾਡਯਨ੍ਤਃ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਕ੍ਤਾ ਮਧੁਵਨੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਡ ਕੇ, ਜਦ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਮਿਲੇ, ਮਧੂਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਰ ਮਾਰਿਆ।
ਮਧੂਨਿ ਦ੍ਰੋਣਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਬਾਹੁਭਿਃ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਤੇ। ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਕਪਯਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸਙ੍ਘਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਧੂ ਦੇ ਘੜੇ ਫੜ ਕੇ, ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਧੂ ਪੀਤਾ।
ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾਪਰੇ। ਕੇਚਿਤ੍ ਪੀਤ੍ਵਾਪਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਧੂਨਿ ਮਧੁਪਿਙ੍ਗਲਾਃ
ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰਦੇ, ਹੋਰ ਖਾਂਦੇ। ਕੁਝ ਪੀ ਕੇ ਮਧੂ ਦੇ ਛੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮਧੂ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਹੋਏ।
ਮਧੂਚ੍ਛਿष੍ਟੇਨ ਕੇਚਿਚ੍ਚ ਜਘ੍ਨੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੁਤ੍ਕਟਾਃ। ਅਪਰੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇषੁ ਸ਼ਾਖਾ ਗृਹ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਧੂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ, ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਡਾਲੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ ਮਦਗ੍ਲਾਨਾਃ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ਼ੇਰਤੇ। ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਵੇਗਾਃ ਪ੍ਲਵਗਾ ਮਧੁਮਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਬਾਂਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਲਟ ਪਏ। ਮਧੂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਤਥਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਸ੍ਖਲਨ੍ਤਿ ਚ ਤਥਾਪਰੇ। ਕੇਚਿਤ੍ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਾਨ੍ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੂਜਨ੍ਤਿ ਹृष੍ਟਵਤ੍
ਕੁਝ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦੇ, ਹੋਰ ਲੜਖੜਾ ਜਾਂਦੇ। ਕੁਝ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕੂਕਦੇ।
ਹਰਯੋ ਮਧੁਨਾ ਮਤ੍ਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਾ ਮਹੀਤਲੇ। ਧृष੍ਟਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਧਸਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚੇਤਰਤ੍
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਮਧੂ ਪੀ ਕੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਕੁਝ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿਦ੍ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਕੇਚਿਦ੍ ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੇਤਰਤ੍। ਯੇऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮਧੁਪਾਲਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੇष੍ਯਾ ਦਧਿਮੁਖਸ੍ਯ ਤੁ
ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਗ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਧੂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਦਧਿਮੁਖ ਦੇ ਨੌਕਰ ਸਨ।
ਤੇऽਪਿ ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਭੀਮੈਃ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਾ ਦਿਸ਼ੋ ਗਤਾਃ। ਜਾਨੁਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਘृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਹ ਵੀ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੁਟਨੇ ਛਿਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਗਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਂ ਵਚਃ। ਹਨੂਮਤਾ ਦਤ੍ਤਵਰੈਰ੍ਹਤਂ ਮਧੁਵਨਂ ਬਲਾਤ੍। ਵਯਂ ਚ ਜਾਨੁਭਿਰ੍ਘृष੍ਟਾ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਦਧਿਮੁਖ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਰ ਪਾਏ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮਧੂਵਨ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਡੀ ਘੁਟਨੀਆਂ ਛਿਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।'
ਤਦਾ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਨਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ। ਹਤਂ ਮਧੁਵਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ ਹਰੀਨ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦਧਿਮੁਖ, ਜੋ ਵਨ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਬਾਂਦਰ ਸੀ, ਮਧੂਵਨ ਉਜੜਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ।
ਏਤਾਗਚ੍ਛਤ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਵਾਨਰਾਨਤਿਦਰ੍ਪਿਤਾਨ੍। ਬਲੇਨਾਵਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਭੁਞ੍ਜਾਨਾਨ੍ ਮਧੂਤ੍ਤਮਮ੍
'ਆਓ, ਚਲੋ! ਅਸੀਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕਾਂਗੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਧੂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਸ੍ਯੇਦਂ ਵਚਨਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ। ਪੁਨਰ੍ਵੀਰਾ ਮਧੁਵਨਂ ਤੇਨੈਵ ਸਹਿਤਾ ਯਯੁਃ
ਦਧਿਮੁਖ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਮਧੂਵਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮਧ੍ਯੇ ਚੈषਾਂ ਦਧਿਮੁਖਃ ਸੁਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਮਹਾਤਰੁਮ੍। ਸਮਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ ਵੇਗੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਚ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਧਿਮੁਖ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਃ ਪਾਦਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾषਾਣਾਨਪਿ ਵਾਨਰਾਃ। ਗृਹੀਤ੍ਵਾਭ੍ਯਾਗਮਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਾਃ
ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਪੱਥਰ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਫੜ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਬਾਂਦਰ ਸਨ।
ਬਲਾਨ੍ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਆਸੇਦੁਰ੍ਹਰਯੋ ਹਰੀਨ੍। ਸਂਦष੍ਟੌष੍ਠਪੁਟਾਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਨ੍ਤੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਚਬਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।