ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯਃ ਪਾਦੈਰ੍ਗੀਤੋ ਮਹਰ੍षਿਣਾ । ਸੋऽਨੁਵ੍ਯਾਹਰਣਾਦ੍ ਭੂਯਃ ਸ਼ੋਕਃ ਸ਼੍ਲੋਕਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ॥੧-੨-
ਜੋ ਚਾਰ ਪਦਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਸ਼ਲੋਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰਿਯਂ ਜਾਤਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕਾਵ੍ਯਮੀਦृਸ਼ੈਃ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍ ॥੧-੨-
ਵਾਲਮੀਕਿ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਆ ਗਿਆ ਕਿ 'ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਰਾਮਾਇਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।'
ਉਦਾਰਵृਤ੍ਤਾਰ੍ਥਪਦੈਰ੍ਮਨੋਰਮੈ- ::ਸ੍ਤਦਾਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਕਾਰ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ ਸ਼੍ਲੋਕਸ਼ਤੈਰ੍ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੋ ::ਯਸ਼ਸ੍ਕਰਂ ਕਾਵ੍ਯਮੁਦਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥੧-੨-
ਉੱਚੇ ਭਾਵ, ਅਰਥ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਣਾਈ। ਸਮਾਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਯਸ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾਈ।
ਤਦੁਪਗਤਸਮਾਸਸਂਧਿਯੋਗਂ ::ਸਮਮਧੁਰੋਪਨਤਾਰ੍ਥਵਾਕ੍ਯਬਦ੍ਧਮ੍ । ਰਘੁਵਰਕਰਿਤਂ ਮੁਨਿਪ੍ਰਣੀਤਂ ::ਦਸ਼ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਕ ਵਧਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯਧ੍ਵਮ੍ ॥੧-੨-
ਜੋੜ-ਸੰਧੀਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਬਣਤਰ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਕਾਂ ਨਾਲ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਤੇ ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ, ਸੁਣੋ।
thumb|ਤृਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਤੁ ਸਮਗ੍ਰਂ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਨ੍ਵੇषਤੇ ਭੂਯੋ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥੧-੩-
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਲੇ ਪੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਵੀਰਵਾਨ ਦੀ ਹੋਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੋਜਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯੋਦਕਂ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਗ੍ਰੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਧਰ੍ਮੇਣਾਨ੍ਵੇषਤੇ ਗਤਿਮ੍ ॥੧-੩-
ਮੁਨੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਹਸਿਤਂ ਭਾषਿਤਂ ਚੈਵ ਗਤਿਰ੍ਯਾਵਚ੍ਚ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਵੀਰ੍ਯੇਣ ਯਥਾਵਤ੍ ਸਂਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥੧-੩-
ਉਹ ਹੱਸਣਾ, ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਚਲਣਾ-ਫਿਰਣਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਤृਤੀਯੇਨ ਚ ਤਥਾ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਚਰਤਾ ਵਨੇ । ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧੇਨ ਰਾਮੇਣ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਨ੍ਵਵੈਕ੍ਸ਼ਤ ॥੧-੩-
ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ-ਜਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਪੁਰਾ ਯਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਪਾਣਾਵਾਮਲਕਂ ਯਥਾ ॥੧-੩-
ਫਿਰ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਉਹ ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸਾ ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਫਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਅਭਿਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ॥੧-੩-
ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਾਮਾਰ੍ਥਗੁਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਗੁਣਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਸਮੁਦ੍ਰਮਿਵ ਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਮਨੋਹਰਮ੍ ॥੧-੩-
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਛਾ, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਐਸੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਸ ਯਥਾ ਕਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਰਘੁਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਚਕਾਰ ਭਗਵਾਨ੍ ਮੁਨਿਃ ॥੧-੩-
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ।
ਜਨ੍ਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੁਮਹਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਨੁਕੂਲਤਾਮ੍ । ਲੋਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਸੌਮ੍ਯਤਾਂ ਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲਤਾਮ੍ ॥੧-੩-
ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਰਤਾ, ਸਭ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਸੱਚਾ ਚਰਿੱਤਰ—
ਨਾਨਾ ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸਹਾਯਨੇ । ਜਾਨਕ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਾਹਂ ਚ ਧਨੁषਸ਼੍ਚ ਵਿਭੇਦਨਮ੍ ॥੧-੩-
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਮਦਦ, ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ—
ਰਾਮਰਾਮਵਿਵਾਦਂ ਚ ਗੁਣਾਨ੍ ਦਾਸ਼ਰਥੇਸ੍ਤਥਾ । ਤਥਾਭਿषੇਕਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਦੁष੍ਟਭਾਵਤਾਮ੍ ॥੧-੩-
ਰਾਮ ਤੇ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦਾ ਵਾਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਗੁਣ, ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮੰਦਤਾ—
ਵਿਘਾਤਂ ਚਾਭਿषੇਕਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਵਿਵਾਸਨਮ੍ । ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ੋਕਂ ਵਿਲਾਪਂ ਚ ਪਰਲੋਕਸ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ ॥੧-੩-
ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦਾ ਰੁਕਣਾ, ਉਸ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਾਸ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਲਾਪ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰਨਾ—
ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਵਿषਾਦਂ ਚ ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ । ਨਿषਾਦਾਧਿਪਸਂਵਾਦਂ ਸੂਤੋਪਾਵਰ੍ਤਨਂ ਤਥਾ ॥੧-੩-
ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਖਸਤੀ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ—
ਗਙ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਤਾਰਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਨਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੧-੩-
ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਾਰ ਉਤਰਾਈ, ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਤੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ—
ਵਾਸ੍ਤੁਕਰ੍ਮ ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਚ ਭਰਤਾਗਮਨਂ ਤਥਾ । ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਸਲਿਲਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥੧-੩-
ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ, ਭਰਤ ਦਾ ਆਉਣਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ—
ਪਾਦੁਕਾਗ੍ਰ੍ਯਾਭਿषੇਕਂ ਚ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਨਿਵਾਸਨਮ੍ । ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਗਮਨਂ ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਵਧਂ ਤਥਾ ॥੧-੩-
ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ, ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਸਨਾ, ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਨੂੰ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਵਿਰਾਧ ਦਾ ਸੰਘਾਰ—
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ਰਭਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨ ਸਮਾਗਮਮ੍ ਅਨਸੂਯਾਸਮਾਖ੍ਯਾਂ ਚ ਅਙ੍ਗਰਾਗਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥੧-੩-
ਸ਼ਰਭੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਅਨਸੂਯਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਦਾਨ—
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਾਪ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਧਨੁषੋ ਗ੍ਰਹਣਂ ਤਥਾ । ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਂਵਾਦਂ ਵਿਰੂਪਕਰਣਂ ਤਥਾ ॥੧-੩-
ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਧਨੁਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਗਾੜਿਆ ਜਾਣਾ—
ਵਧਂ ਖਰਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸੋਰੁਤ੍ਥਾਨਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ । ਮਾਰੀਚਸ੍ਯ ਵਧਂ ਚੈਵ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਹਰਣਂ ਤਥਾ ॥੧-੩-
ਖਰ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਉਭਰ ਆਉਣਾ, ਮਾਰੀਚ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਣਾ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਿਲਾਪਂ ਚ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ । ਕਬਨ੍ਧਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਪਮ੍ਪਾਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੧-੩-
ਰਾਘਵ ਦਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨਾ, ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ, ਕਬੰਧ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ।
ਸ਼ਬਰੀਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨਂ ਤਥਾ । ਪ੍ਰਲਾਪਂ ਚੈਵ ਪਮ੍ਪਾਯਾਂ ਹਨੂਮਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਥਾ ॥੧-੩-
ਸ਼ਬਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਣਾ, ਪੰਪਾ ਉੱਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ।
ऋष੍ਯਮੂਕਸ੍ਯ ਗਮਨਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਮਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋਤ੍ਪਾਦਨਂ ਸਖ੍ਯਂ ਵਾਲਿਸੁਗ੍ਰੀਵਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥੧-੩-
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਣਾ, ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਿਚ ਝਗੜਾ।
ਵਾਲਿਪ੍ਰਮਥਨਂ ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍ ਤਾਰਾਵਿਲਾਪਂ ਸਮਯਂ ਵਰ੍षਰਾਤ੍ਰਨਿਵਾਸਨਮ੍ ॥੧-੩-
ਵਾਲੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣਾ, ਤਾਰਾ ਦਾ ਵਿਲਾਪ, ਵਾਅਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ।
ਕੋਪਂ ਰਾਘਵਸਿਂਹਸ੍ਯ ਬਲਾਨਾਮੁਪਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਨਂ ਚੈਵ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵੇਦਨਮ੍ ॥੧-੩-
ਰਾਘਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ, ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਭੇਜਣਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣੀ।
ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਕਦਾਨਂ ਚ ऋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਬਿਲਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਸਂਪਾਤੇਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੧-੩-
ਅੰਗੂਠੀ ਦੇਣੀ, ਰਿੱਛ ਦੇ ਬਿਲ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ।