ਸਂਵृਤਾਨ੍ ਭੂਮਿਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਰਾਨ੍। ਰਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗृਹਸਮ੍ਬਾਧਾਃ ਕਪਿਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੇ ਚੌਕ, ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਹੱਟ-ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਤਥਾ ਰਥ੍ਯੋਪਰਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ ਗृਹਾਨ੍ਤਰਾਨ੍। ਚਤ੍ਵਰੇषੁ ਚਤੁष੍ਕੇषੁ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਗਲੀਆਂ, ਸਾਈਡ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਘੋषਯਨ੍ਤਿ ਕਪਿਂ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਰ ਇਤ੍ਯੇਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵृਦ੍ਧਾ ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍
ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਇਹ ਹੀ ਗੁਪਤਚਰ ਵਾਨਰ ਹੈ!' ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹਰ ਥਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਆ ਗਏ।
ਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਲਾਙ੍ਗੂਲਂ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਵਃ। ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਾਙ੍ਗੂਲਾਗ੍ਰੇ ਹਨੂਮਤਃ
ਹਰ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਦਾ ਅੱਗਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਸ੍ਤਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਦਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਸਂਵਾਦਃ ਸੀਤੇ ਤਾਮ੍ਰਮੁਖਃ ਕਪਿਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸਨ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦੁੱਖਦਾਈ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ: 'ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਲਾਲ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ—'
ਲਾਙ੍ਗੂਲੇਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਸ ਏष ਪਰਿਣੀਯਤੇ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਕ੍ਰੂਰਮਾਤ੍ਮਾਪਹਰਣੋਪਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਠੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ—
ਵੈਦੇਹੀ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮੁਪਾਗਮਤ੍। ਮਙ੍ਗਲਾਭਿਮੁਖੀ ਤਸ੍ਯ ਸਾ ਤਦਾਸੀਨ੍ਮਹਾਕਪੇਃ
ਵੈਦੇਹੀ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨਸੀਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।
ਉਪਤਸ੍ਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਯਤਾ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਮ੍। ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਪਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਚਰਿਤਂ ਤਪਃ। ਯਦਿ ਵਾ ਤ੍ਵੇਕਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ
ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਫ਼ ਮਨ ਵਾਲੀ, ਅੱਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ: 'ਜੇ ਮੈਂ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਰੱਖਿਆ, ਜੇ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਵੇ।'
ਯਦਿ ਕਿਂਚਿਦਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯ੍ਯਸ੍ਤਿ ਧੀਮਤਃ। ਯਦਿ ਵਾ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ੇषੋ ਮੇ ਸ਼ੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ
'ਜੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਦਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਬਾਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਵੇ।'
ਯਦਿ ਮਾਂ ਵृਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਤਤ੍ਸਮਾਗਮਲਾਲਸਾਮ੍। ਸ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ
'ਜੇ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਵੇ।'
ਯਦਿ ਮਾਂ ਤਾਰਯੇਦਾਰ੍ਯਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਤ੍ਯਸਂਗਰਃ। ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੁਃਖਾਮ੍ਬੁਸਂਰੋਧਾਚ੍ਛੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ
'ਜੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਉਹ ਮਹਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਵੇ।'
ਤਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਰ੍ਚਿਰਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼ਿਖੋऽਨਲਃ। ਜਜ੍ਵਾਲ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ਂਸਨ੍ਨਿਵ ਸ਼ੁਭਂ ਕਪੇਃ
ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੀ ਪਰ ਅਡੋਲ ਅੱਗ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਗੋਲ ਗੋਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਜਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਨਰ ਲਈ ਚੰਗੀ ਘੜੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਹਨੂਮਜ੍ਜਨਕਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਚ੍ਛਾਨਲਯੁਤੋऽਨਿਲਃ। ਵਵੌ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕਰੋ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਨਿਲਸ਼ੀਤਲਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਾਯੂ ਨੇ, ਲੰਗੜੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਸਮੇਤ, ਮਾਤਾ ਲਈ ਠੰਢੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਵਗਾਈ, ਜੋ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਠੰਢੀ ਸੀ।
ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਲਾਙ੍ਗੂਲੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ। ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੋऽਗ੍ਨਿਰਯਂ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਮਾਂ ਦਹਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਲੰਗੜੀ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ?'
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚ ਮਹਾਜ੍ਵਾਲਃ ਕਰੋਤਿ ਚ ਨ ਮੇ ਰੁਜਮ੍। ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ੍ਯੇਵ ਸਮ੍ਪਾਤੋ ਲਾਙ੍ਗੂਲਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
'ਵੱਡੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਲੰਗੜੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।'
ਅਥ ਵਾ ਤਦਿਦਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਪ੍ਲਵਤਾ ਮਯਾ। ਰਾਮਪ੍ਰਭਾਵਾਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤੌ
'ਜਾਂ ਫਿਰ, ਇਹ ਉਹੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਗਿਆ ਸੀ।'
ਯਦਿ ਤਾਵਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮੈਨਾਕਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ। ਰਾਮਾਰ੍ਥਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ੍ਤਾਦृਕ੍ ਕਿਮਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
'ਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮੈਨਾਕ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੰਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ?'
ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯੇਨ ਤੇਜਸਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ। ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਮਮ ਸਖ੍ਯੇਨ ਨ ਮਾਂ ਦਹਤਿ ਪਾਵਕਃ
'ਸੀਤਾ ਦੀ ਦਇਆ, ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।'
ਭੂਯਃ ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ। ਕਥਮਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧਸ੍ਯੇਹ ਬਨ੍ਧਨਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਮੈਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ ਕੁਝ ਪਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾੜੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ?'
ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਤਿ ਮਹ੍ਯਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੇ। ਤਤਸ਼੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਵੇਗਵਾਨ੍ ਵੈ ਮਹਾਕਪਿਃ
'ਜੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੌਸਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।
ਉਤ੍ਪਪਾਤਾਥ ਵੇਗੇਨ ਨਨਾਦ ਚ ਮਹਾਕਪਿਃ। ਪੁਰਦ੍ਵਾਰਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਮਿਵੋਨ੍ਨਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ ਤੇ ਗੱਜਿਆ। ਉਥੋਂ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਵਿਭਕ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਃਸਮ੍ਬਾਧਮਾਸਸਾਦਾਨਿਲਾਤ੍ਮਜਃ। ਸ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਪੁਨਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਅਕਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਤਾਂ ਪਰਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਨਾਨ੍ਯਵਸ਼ਾਤਯਤ੍। ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਭਵਚ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਭਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ਼੍ਚ ਦਦृਸ਼ੇ ਪਰਿਘਂ ਤੋਰਣਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍। ਸ ਤਂ ਗृਹ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਾਲਾਯਸਪਰਿष੍ਕृਤਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਤਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸੂਦਯਾਮਾਸ ਮਾਰੁਤਿਃ
ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੋਹਾ ਦੀ ਸਲ ਲੱਗੀ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ, ਕਾਲੀ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਖੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ।
ਸ ਤਾਨ੍ ਨਿਹਤ੍ਵਾ ਰਣਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਪੁਨਰੇਵ ਲਙ੍ਕਾਮ੍। ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਲਾਙ੍ਗੂਲਕृਤਾਰ੍ਚਿਮਾਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਾਦਿਤ੍ਯ ਇਵਾਰ੍ਚਿਮਾਲੀ
ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਮੁੜ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦੀ ਸੜਦੀ ਲੰਗੜੀ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ।
thumb|ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤਤੋ ਲਙ੍ਕਾਂ ਕਪਿਃ ਕृਤਮਨੋਰਥਃ। ਵਰ੍ਧਮਾਨਸਮੁਤ੍ਸਾਹਃ ਕਾਰ੍ਯਸ਼ੇषਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਵਾਨਰ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਂ ਨੁ ਖਲ੍ਵਵਸ਼ਿष੍ਟਂ ਮੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਹ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍। ਯਦੇषਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੂਯਃ ਸਂਤਾਪਜਨਨਂ ਭਵੇਤ੍
'ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ?'
ਵਨਂ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਥਿਤਂ ਪ੍ਰਕृष੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹਤਾਃ। ਬਲੈਕਦੇਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਪਿਤਃ ਸ਼ੇषਂ ਦੁਰ੍ਗਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
'ਬਾਗ ਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਫੌਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।'
ਦੁਰ੍ਗੇ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤੇ ਕਰ੍ਮ ਭਵੇਤ੍ ਸੁਖਪਰਿਸ਼੍ਰਮਮ੍। ਅਲ੍ਪਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਮ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਫਲਃ ਸ਼੍ਰਮਃ
'ਜੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਸੁਖ ਨਾਲ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਘੱਟ ਲੱਗੇਗੀ ਤੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।'