ਵਿਭੀषਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਕੋਪੇਨ ਮਹਤਾऽऽਵਿष੍ਟੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨ ਪਾਪਾਨਾਂ ਵਧੇ ਪਾਪਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨ। ਤਸ੍ਮਾਦਿਮਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਵਾਨਰਂ ਪਾਪਕਾਰਿਣਮ੍
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਮੰਦ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਅਧਰ੍ਮਮੂਲਂ ਬਹੁਦੋषਯੁਕ੍ਤ- ਮਨਾਰ੍ਯਜੁष੍ਟਂ ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ। ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੀषਣੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅਨਾਚਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚੀ ਤੇ ਠੀਕ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਲਙ੍ਕੇਸ਼੍ਵਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ। ਦੂਤਾ ਨ ਵਧ੍ਯਾਃ ਸਮਯੇषੁ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਃ
ਹੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਇਆ ਕਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਰਾਜਾ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਯਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਕृਤਂ ਹ੍ਯਨੇਨਾਪ੍ਰਿਯਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਨ ਦੂਤਵਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੋ ਦੂਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਾ ਬਹਵੋ ਹਿ ਦਣ੍ਡਾਃ
ਇਹ ਵੈਰੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਦੂਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
ਵੈਰੂਪ੍ਯਮਙ੍ਗੇषੁ ਕਸ਼ਾਭਿਘਾਤੋ ਮੌਣ੍ਡ੍ਯਂ ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਨਿਪਾਤਃ। ਏਤਾਨ੍ ਹਿ ਦੂਤੇ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਾਨ੍ ਵਧਸ੍ਤੁ ਦੂਤਸ੍ਯ ਨ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤੋऽਸ੍ਤਿ
ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ, ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ, ਸਿਰ ਮੂੰਡਣਾ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੂਤ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।
ਕਥਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਵਿਨੀਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਾਵਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ। ਭਵਦ੍ਵਿਧਃ ਕੋਪਵਸ਼ੇ ਹਿ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ ਕੋਪਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਨ ਧਰ੍ਮਵਾਦੇ ਨ ਚ ਲੋਕਵृਤ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧਿਗ੍ਰਹਣੇषੁ ਵਾਪਿ। ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵ ਵੀਰ ਤੁਲ੍ਯ- ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਮਝ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਮਨਸ੍ਵਿਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜਯੇਨ। ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਰਮੇਯੇਣ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸਙ੍ਘਾ ਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧੇष੍ਵਸਕृਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ
ਤੇਰੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੈਣਿਕ ਤੇ ਕਈ ਰਾਜੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂਵਿਧਸ੍ਯਾਮਰਦੈਤ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ੂਰਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਤਵਾਜਿਤਸ੍ਯ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੀਰਾ ਮਨਸਾਪ੍ਯਲੀਕਂ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾ ਨ ਤੁ ਭੋਃ ਪੁਰਾ ਤੇ
ਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਹੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਅਜੇਤੂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਥਿਰ ਯੋਧੇ ਕਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਕਪੇਰ੍ਘਾਤੇ ਕਂਚਿਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਗੁਣਮ੍। ਤੇष੍ਵਯਂ ਪਾਤ੍ਯਤਾਂ ਦਣ੍ਡੋ ਯੈਰਯਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕਪਿਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਸਾਧੁਰ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸਾਧੁਃ ਪਰੈਰੇष ਸਮਰ੍ਪਿਤਃ। ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਪਰਵਾਨ੍ ਨ ਦੂਤੋ ਵਧਮਰ੍ਹਤਿ
ਚਾਹੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੂਤ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਅਪਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਨਾਨ੍ਯਂ ਰਾਜਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਖੇਚਰਮ੍। ਇਹ ਯਃ ਪੁਨਰਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਪਰਂ ਪਾਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ
ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੁੜ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕੇ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਵਧੇ ਯਤ੍ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪਰਪੁਰਂਜਯ। ਭਵਾਨ੍ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤੂੰ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਨष੍ਟੇ ਨਹਿ ਭੂਤਮਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਤੌ ਨਰਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ। ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯੁਦ੍ਧਪ੍ਰਿਯ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਾ- ਵੁਦ੍ਯੋਜਯੇਦ੍ ਵੈ ਭਵਤਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੌ
ਜੇ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਉਹ ਦੋ ਬੇਅਦਬ ਤੇ ਜੰਗ ਪਸੰਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਕਸਾ ਸਕੇ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਮਨਸ੍ਵਿਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜਯੇਨ। ਤ੍ਵਯਾ ਮਨੋਨਨ੍ਦਨ ਨੈਰ੍ऋਤਾਨਾਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਨਿਰ੍ਨਾਸ਼ਯਿਤੁਂ ਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਕੁਲੇषੁ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਗੁਣੇषੁ। ਮਨਸ੍ਵਿਨਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਾਃ ਕੋਪਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸੁਭृਤਾਸ਼੍ਚ ਯੋਧਾਃ
ਇਹ ਯੋਧੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਡਿੱਠੇ-ਸੁਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੰਗੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਦੇਕਦੇਸ਼ੇਨ ਬਲਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਵਾਦੇਸ਼ਕृਤੋऽਦ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤੁ। ਤੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਵੁਪਗृਹ੍ਯ ਮੂਢੌ ਪਰੇषੁ ਤੇ ਭਾਵਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਭਾਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੂਰਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਫੜ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਸ ਜਾਵੇ।
ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਣਾਮਧਿਪੋऽਨੁਜਸ੍ਯ ਵਿਭੀषਣਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਵਾਕ੍ਯਮਿष੍ਟਮ੍। ਜਗ੍ਰਾਹ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸੁਰਲੋਕਸ਼ਤ੍ਰੁ- ਰ੍ਮਹਾਬਲੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ ਮੰਨ ਲਈ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥ ੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
thumb|ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਦੇਸ਼ਕਾਲਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰੁਤ੍ਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮ੍ਯਗੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਭਵਤਾ ਦੂਤਵਧ੍ਯਾ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਾ। ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਤੁ ਵਧਾਯਾਨ੍ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਸ੍ਯ ਨਿਗ੍ਰਹਃ
ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਠੀਕ ਹੈ—ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਇਹਦੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਪੀਨਾਂ ਕਿਲ ਲਾਙ੍ਗੂਲਮਿष੍ਟਂ ਭਵਤਿ ਭੂषਣਮ੍। ਤਦਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤੇਨ ਦਗ੍ਧੇਨ ਗਚ੍ਛਤੁ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਲਾਓ, ਤੇ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਜਾਵੇ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਵਮੁਂ ਦੀਨਮਙ੍ਗਵੈਰੂਪ੍ਯਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਸੁਮਿਤ੍ਰਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਾਃ
ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੁਖੀ, ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗੜਿਆ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਆਜ੍ਞਾਪਯਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪੁਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਚਤ੍ਵਰਮ੍। ਲਾਙ੍ਗੂਲੇਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਃ ਪਰਿਣੀਯਤਾਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਚੌਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੇਖੇ ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇਸਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਘੁਮਾਉਣ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕੋਪਕਰ੍ਕਸ਼ਾਃ। ਵੇष੍ਟਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਲਾਙ੍ਗੂਲਂ ਜੀਰ੍ਣੈਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸਿਕੈਃ ਪਟੈਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੂਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯਮਾਨੇ ਲਾਙ੍ਗੂਲੇ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤ ਮਹਾਕਪਿਃ। ਸ਼ੁष੍ਕਮਿਨ੍ਧਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਨੇष੍ਵਿਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਲਪੇਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਬੰਦਰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਧਾਉਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਤੈਲੇਨ ਪਰਿषਿਚ੍ਯਾਥ ਤੇऽਗ੍ਨਿਂ ਤਤ੍ਰੋਪਪਾਦਯਨ੍। ਲਾਙ੍ਗੂਲੇਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ੍ਤਾਨਤਾਡਯਤ੍
ਫਿਰ, ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਅੱਗ ਲਾਈ ਗਈ। ਅੱਗੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਰੋषਾਮਰ੍षਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਸਮਾਨਨਃ। ਸ ਭੂਯਃ ਸਂਗਤੈਃ ਕ੍ਰੂਰੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਬੰਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਮੁੜ ਕਈ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।