ਸ ਸੌष੍ਠਵੋਪੇਤਮਦੀਨਵਾਦਿਨਃ ਕਪੇਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਮੋऽਪ੍ਰਿਯਂ ਵਚਃ। ਦਸ਼ਾਨਨਃ ਕੋਪਵਿਵृਤ੍ਤਲੋਚਨਃ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਵਧਂ ਮਹਾਕਪੇਃ
ਜਦ ਕਪਿ ਨੇ ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫੜਕਾ ਕੇ, ਮਹਾ ਕਪਿ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
thumb|ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਦਸਵਾਂ ਸਿਰਾ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਆਜ੍ਞਾਪਯਦ੍ ਵਧਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਤਿਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਵਿਧੌ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੋ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਸ੍ਤਤਃ ਸਾਮ੍ਨਾ ਪੂਜ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਦਗ੍ਰਜਮ੍। ਉਵਾਚ ਹਿਤਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਰੋषਂ ਤ੍ਯਜ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ। ਵਧਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਾ ਦੂਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜੋ ਲੋਕ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ।
ਰਾਜਨ੍ ਧਰ੍ਮਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਚ ਲੋਕਵृਤ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍। ਤਵ ਚਾਸਦृਸ਼ਂ ਵੀਰ ਕਪੇਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਪਣਮ੍
ਰਾਜਾ, ਕਪਿ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਵਿਰ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕृਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਰਾਜਧਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਃ। ਪਰਾਵਰਜ੍ਞੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਤ੍
ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਗृਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਰੋषੇਣ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੋऽਪਿ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ। ਤਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਮ ਏਵ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜਤਨ ਸਿਰਫ ਥਕਾਵਟ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੁਰਾਸਦ। ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੂਤਦਣ੍ਡੋ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਦਇਆ ਕਰ। ਜੋ ਠੀਕ ਤੇ ਗਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ।
ਵਿਭੀषਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਕੋਪੇਨ ਮਹਤਾऽऽਵਿष੍ਟੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨ ਪਾਪਾਨਾਂ ਵਧੇ ਪਾਪਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨ। ਤਸ੍ਮਾਦਿਮਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਵਾਨਰਂ ਪਾਪਕਾਰਿਣਮ੍
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਮੰਦ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਅਧਰ੍ਮਮੂਲਂ ਬਹੁਦੋषਯੁਕ੍ਤ- ਮਨਾਰ੍ਯਜੁष੍ਟਂ ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ। ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੀषਣੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅਨਾਚਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚੀ ਤੇ ਠੀਕ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਲਙ੍ਕੇਸ਼੍ਵਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ। ਦੂਤਾ ਨ ਵਧ੍ਯਾਃ ਸਮਯੇषੁ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਃ
ਹੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਇਆ ਕਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਰਾਜਾ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਯਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਕृਤਂ ਹ੍ਯਨੇਨਾਪ੍ਰਿਯਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਨ ਦੂਤਵਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੋ ਦੂਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਾ ਬਹਵੋ ਹਿ ਦਣ੍ਡਾਃ
ਇਹ ਵੈਰੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਦੂਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
ਵੈਰੂਪ੍ਯਮਙ੍ਗੇषੁ ਕਸ਼ਾਭਿਘਾਤੋ ਮੌਣ੍ਡ੍ਯਂ ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਨਿਪਾਤਃ। ਏਤਾਨ੍ ਹਿ ਦੂਤੇ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਾਨ੍ ਵਧਸ੍ਤੁ ਦੂਤਸ੍ਯ ਨ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤੋऽਸ੍ਤਿ
ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ, ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ, ਸਿਰ ਮੂੰਡਣਾ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੂਤ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।
ਕਥਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਵਿਨੀਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਾਵਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ। ਭਵਦ੍ਵਿਧਃ ਕੋਪਵਸ਼ੇ ਹਿ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ ਕੋਪਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਨ ਧਰ੍ਮਵਾਦੇ ਨ ਚ ਲੋਕਵृਤ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧਿਗ੍ਰਹਣੇषੁ ਵਾਪਿ। ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵ ਵੀਰ ਤੁਲ੍ਯ- ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਮਝ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਮਨਸ੍ਵਿਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜਯੇਨ। ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਰਮੇਯੇਣ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸਙ੍ਘਾ ਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧੇष੍ਵਸਕृਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ
ਤੇਰੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੈਣਿਕ ਤੇ ਕਈ ਰਾਜੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂਵਿਧਸ੍ਯਾਮਰਦੈਤ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ੂਰਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਤਵਾਜਿਤਸ੍ਯ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੀਰਾ ਮਨਸਾਪ੍ਯਲੀਕਂ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾ ਨ ਤੁ ਭੋਃ ਪੁਰਾ ਤੇ
ਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਹੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਅਜੇਤੂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਥਿਰ ਯੋਧੇ ਕਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਕਪੇਰ੍ਘਾਤੇ ਕਂਚਿਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਗੁਣਮ੍। ਤੇष੍ਵਯਂ ਪਾਤ੍ਯਤਾਂ ਦਣ੍ਡੋ ਯੈਰਯਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕਪਿਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਸਾਧੁਰ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸਾਧੁਃ ਪਰੈਰੇष ਸਮਰ੍ਪਿਤਃ। ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਪਰਵਾਨ੍ ਨ ਦੂਤੋ ਵਧਮਰ੍ਹਤਿ
ਚਾਹੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੂਤ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਅਪਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਨਾਨ੍ਯਂ ਰਾਜਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਖੇਚਰਮ੍। ਇਹ ਯਃ ਪੁਨਰਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਪਰਂ ਪਾਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ
ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੁੜ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕੇ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਵਧੇ ਯਤ੍ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪਰਪੁਰਂਜਯ। ਭਵਾਨ੍ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤੂੰ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਨष੍ਟੇ ਨਹਿ ਭੂਤਮਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਤੌ ਨਰਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ। ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯੁਦ੍ਧਪ੍ਰਿਯ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਾ- ਵੁਦ੍ਯੋਜਯੇਦ੍ ਵੈ ਭਵਤਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੌ
ਜੇ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਉਹ ਦੋ ਬੇਅਦਬ ਤੇ ਜੰਗ ਪਸੰਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਕਸਾ ਸਕੇ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਮਨਸ੍ਵਿਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜਯੇਨ। ਤ੍ਵਯਾ ਮਨੋਨਨ੍ਦਨ ਨੈਰ੍ऋਤਾਨਾਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਨਿਰ੍ਨਾਸ਼ਯਿਤੁਂ ਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਕੁਲੇषੁ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਗੁਣੇषੁ। ਮਨਸ੍ਵਿਨਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਾਃ ਕੋਪਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸੁਭृਤਾਸ਼੍ਚ ਯੋਧਾਃ
ਇਹ ਯੋਧੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਡਿੱਠੇ-ਸੁਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੰਗੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਦੇਕਦੇਸ਼ੇਨ ਬਲਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਵਾਦੇਸ਼ਕृਤੋऽਦ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤੁ। ਤੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਵੁਪਗृਹ੍ਯ ਮੂਢੌ ਪਰੇषੁ ਤੇ ਭਾਵਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਭਾਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੂਰਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਫੜ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਸ ਜਾਵੇ।
ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਣਾਮਧਿਪੋऽਨੁਜਸ੍ਯ ਵਿਭੀषਣਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਵਾਕ੍ਯਮਿष੍ਟਮ੍। ਜਗ੍ਰਾਹ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸੁਰਲੋਕਸ਼ਤ੍ਰੁ- ਰ੍ਮਹਾਬਲੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ ਮੰਨ ਲਈ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥ ੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।