ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਵਣਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਵਿਕृਤਾਕਾਰੈਃ ਕृष੍ਯਮਾਣਮਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਰਾਵਣ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇधर-ਉਧਰ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਤਿਂ ਚਾਪਿ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਃ। ਤੇਜੋਬਲਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਪਨ੍ਤਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਰੋषਸਂਵਰ੍ਤਿਤਤਾਮ੍ਰਦृष੍ਟਿ- ਰ੍ਦਸ਼ਾਨਨਸ੍ਤਂ ਕਪਿਮਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ। ਅਥੋਪਵਿष੍ਟਾਨ੍ ਕੁਲਸ਼ੀਲਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮੁਖ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰੀਨ੍
ਦਸਮੁਖ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਨੇ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਿਚ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਸ ਵਾਨਰ ਬਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਤੈਃ ਸ ਕਪਿਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਟਃ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਮੂਲਮਾਦੌ। ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦੂਤਃ ਸਕਾਸ਼ਾਦਹਮਾਗਤੋऽਸ੍ਮਿ
ਉਹ ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: 'ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
thumb|ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਨੰਜੀਵੀਂ ਸਰਗ।
ਤਤਃ ਸ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਹਨੂਮਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਮਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਫਿਰ ਭੀਮ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਮਹਾਰ੍ਹੇਣ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ। ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਵृਤੇਨਾਥ ਮੁਕੁਟੇਨ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਕੀਮਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਵਜ੍ਰਸਂਯੋਗਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਰ੍ਹਮਣਿਵਿਗ੍ਰਹੈਃ। ਹੈਮੈਰਾਭਰਣੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਨਸੇਵ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤੈਃ
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਜਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਹਾਰ੍ਹਕ੍ਸ਼ੌਮਸਂਵੀਤਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਰੂषਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧਾਭਿਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਣਾਂ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ। ਦੀਪ੍ਤਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਂ ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦੈਃ
ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਵੀਰੋ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਮਹੌਜਸਮ੍। ਨਾਨਾਵ੍ਯਾਲਸਮਾਕੀਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ਿਖਰੈਰਿਵ ਮਨ੍ਦਰਮ੍
ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ।
ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਹਾਰੇਣੋਰਸਿ ਰਾਜਤਾ। ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਬਾਲਾਰ੍ਕਮਿਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਾਲੀ ਅੰਜਨ ਦੀ ਡੱਲ ਵਾਂਗ, ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੇ ਨਵਾਂ ਚੰਨ।
ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਕੇਯੂਰੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਤਮਰੂषਿਤੈਃ। ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਾਙ੍ਗਦੈਰ੍ਭੀਮੈਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ੀਰ੍षੈਰਿਵੋਰਗੈਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਮਲੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਅੰਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ।
ਮਹਤਿ ਸ੍ਫਾਟਿਕੇ ਚਿਤ੍ਰੇ ਰਤ੍ਨਸਂਯੋਗਚਿਤ੍ਰਿਤੇ। ਉਤ੍ਤਮਾਸ੍ਤਰਣਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸੂਪਵਿष੍ਟਂ ਵਰਾਸਨੇ
ਵੱਡੇ ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਰਤਨ ਜੜੇ ਹੋਏ ਅਸਨ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਾਦਰਾਂ ਪਸਾਰ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ।
ਅਲਂਕृਤਾਭਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਵਾਲਵ੍ਯਜਨਹਸ੍ਤਾਭਿਰਾਰਾਤ੍ਸਮੁਪਸੇਵਿਤਮ੍
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੂਰੋਂ ਵਾਲਾ-ਵਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ।
ਦੁਰ੍ਧਰੇਣ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ। ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰ੍ਨਿਕੁਮ੍ਭੇਨ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾ
ਦੁਰਧਰ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਤੇ ਨਿਕੁੰਭ, ਜੋ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ।
ਉਪੋਪਵਿष੍ਟਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਬਲਦਰ੍ਪਿਤਮ੍। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪਰਿਵृਤਂ ਲੋਕਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਿਵ ਸਾਗਰੈਃ
ਚਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ। ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਮਾਨਂ ਸਚਿਵੈਃ ਸੁਰੈਰਿਵ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੰਤਰੀ ਕਲਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ।
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਤਿਂ ਹਨੂਮਾਨਤਿਤੇਜਸਮ੍। ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰੇ ਸਤੋਯਮਿਵ ਤੋਯਦਮ੍
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੇਹੱਦ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ।
ਸ ਤੈਃ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮੈਃ। ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਮਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤਃ
ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਅਹੋ ਰੂਪਮਹੋ ਧੈਰ੍ਯਮਹੋ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਹੋ ਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਅਹੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਯੁਕ੍ਤਤਾ
ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਰੂਪ! ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਧੀਰਜ! ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਤਾਕਤ! ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਚਮਕ! ਵਾਹ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲਕਸ਼ਣ ਹਨ!
ਯਦ੍ਯਧਰ੍ਮੋ ਨ ਬਲਵਾਨ੍ ਸ੍ਯਾਦਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਸ੍ਯਾਦਯਂ ਸੁਰਲੋਕਸ੍ਯ ਸਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਜੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਅਸ੍ਯ ਕ੍ਰੂਰੈਰ੍ਨृਸ਼ਂਸੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਲੋਕਕੁਤ੍ਸਿਤੈਃ। ਸਰ੍ਵੇ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ਖਲ੍ਵਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਃ ਸਾਮਰਦਾਨਵਾਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਰੂੜ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਸਹਤੇ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਰ੍ਤੁਮੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਜਗਤ੍। ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਬਹੁਵਿਧਾਮਕਰੋਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ ਕਪਿਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਮਮਿਤੌਜਸਃ
ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਕਪਿ ਨੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ।
thumb|ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁਣੋ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ। ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ।
ਤਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਰੋषੇਣ ਮਹਤਾऽऽਵਿष੍ਟੋ ਰਾਵਣੋ ਲੋਕਰਾਵਣਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ਼ਙ੍ਕਾਹਤਾਤ੍ਮਾ ਦਧ੍ਯੌ ਸ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤੇਜਸਾ ਵृਤਮ੍। ਕਿਮੇष ਭਗਵਾਨ੍ ਨਨ੍ਦੀ ਭਵੇਤ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਿਹਾਗਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਨੰਦੀ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?'
ਯੇਨ ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਕੈਲਾਸੇ ਮਯਾ ਪ੍ਰਹਸਿਤੇ ਪੁਰਾ। ਸੋऽਯਂ ਵਾਨਰਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂਸ੍ਵਿਦ੍ ਬਾਣੋऽਪਿ ਵਾਸੁਰਃ
'ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੈਲਾਸ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹੱਸਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੀ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਾਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਸੁਰ?'
ਸ ਰਾਜਾ ਰੋषਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਕਾਲਯੁਕ੍ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਚੋ ਵਿਪੁਲਮਰ੍ਥਵਤ੍
ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਤਲਬੀ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।