ਤੇਨ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤਤੋऽਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਸ ਵਾਨਰਃ। ਅਭਵਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਚੇष੍ਟਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ ਚ ਮਹੀਤਲੇ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤੋऽਥ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਭੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ ਵਿਗਤਾਲ੍ਪਵੇਗਃ। ਪਿਤਾਮਹਾਨੁਗ੍ਰਹਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਃ
ਫਿਰ, ਅਸਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍। ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਰਦਾਨਂ ਪਿਤਾਮਹਾਤ੍
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਵਰ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਅਸਤਰ ਵੀ ਸੋਚਿਆ।
ਨ ਮੇऽਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ ਲੋਕਗੁਰੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍। ਇਤ੍ਯੇਵਮੇਵਂ ਵਿਹਿਤੋऽਸ੍ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੋ ਮਯਾऽऽਤ੍ਮਯੋਨੇਰਨੁਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਬੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਖੋਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਤਮ-ਜਨਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਸ ਵੀਰ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਪਿਰ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਾਨੁਗ੍ਰਹਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ। ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹਾਜ੍ਞਾਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ਸ੍ਮ
ਕਪਿ ਨੇ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਖੁਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਿ ਹਿ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਭਯਂ ਮਮ ਨ ਜਾਯਤੇ। ਪਿਤਾਮਹਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਨਿਲੇਨ ਚ
ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾਮਹ, ਮਹਿੰਦਰ ਅਤੇ ਪਵਨ-ਦੇਵ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਣੇ ਚਾਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਮਹਨ੍ਮੇ ਗੁਣਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਂਵਾਦਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਮਾਂ ਪਰੇ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਣਗੇ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣ।
ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ ਪਰਵੀਰਹਨ੍ਤਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰੀ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਚੇष੍ਟਃ। ਪਰੈਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਭਿਗਤੈਰ੍ਨਿਗृਹ੍ਯ ਨਨਾਦ ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਃ
ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ, ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਲ-ਫਿਰ ਰੋਕ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਏ, ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਗਰਜਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਮਰਿਂਦਮਮ੍। ਬਬਨ੍ਧੁਃ ਸ਼ਣਵਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੁਮਚੀਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਹਤੈਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਣੀ ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਸ ਰੋਚਯਾਮਾਸ ਪਰੈਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵੀਰੈਰਭਿਗਰ੍ਹਣਂ ਚ। ਕੌਤੂਹਲਾਨ੍ਮਾਂ ਯਦਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਸਹਿ ਲਈਆਂ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ: 'ਜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੇ।'
ਸ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤੇਨ ਵਲ੍ਕੇਨ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋऽਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਅਸ੍ਤ੍ਰਬਨ੍ਧਃ ਸ ਚਾਨ੍ਯਂ ਹਿ ਨ ਬਨ੍ਧਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬਾਂਧ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ ਤਂ ਦ੍ਰੁਮਚੀਰਬਦ੍ਧਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਵੀਰਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਂ ਤਮ੍। ਵਿਮੁਕ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਜਗਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾ- ਮਨ੍ਯੇਨ ਬਦ੍ਧੋऽਪ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਤ੍ਰਮ੍
ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹੀਰੋ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਅਜੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'
ਅਹੋ ਮਹਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਨਿਰਰ੍ਥਂ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਗਤਿਰ੍ਵਿਮृष੍ਟਾ। ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਨਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਹਤੇऽਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਂਸ਼ਯਿਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵੇ
ਹਾਏ! ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਪਏ ਹਾਂ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤੋ ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਵਬੁਧ੍ਯਤੇ। ਕृष੍ਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧੈਰ੍ਨਿਪੀਡਿਤਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਸੀਟਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਧਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕੀਤਾ।
ਹਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਕਾਲਮੁष੍ਟਿਭਿਃ। ਸਮੀਪਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕृष੍ਯਤ ਸ ਵਾਨਰਃ
ਕਰੂੜ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਕ੍ਤ- ਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਬਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰੁਮਚੀਰਸੂਤ੍ਰੈਃ। ਵ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਬਲਂ ਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਂ ਸਗਣਾਯ ਰਾਜ੍ਞੇ
ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ, ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਪਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ ਹੀਰੋ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਤਂ ਮਤ੍ਤਮਿਵ ਮਾਤਙ੍ਗਂ ਬਦ੍ਧਂ ਕਪਿਵਰੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਰਾਵਣਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ।
ਕੋऽਯਂ ਕਸ੍ਯ ਕੁਤੋ ਵਾਪਿ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੋऽਭ੍ਯੁਪਾਸ਼੍ਰਯਃ। ਇਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵੀਰਾਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਜਜ੍ਞਿਰੇ ਕਥਾਃ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਦਰੋਂ ਆਇਆ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਹਨ੍ਯਤਾਂ ਦਹ੍ਯਤਾਂ ਵਾਪਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਕੁਝ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਸਾੜੋ ਜਾਂ ਖਾ ਲਵੋ!' ਉਥੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਸ ਵਿਚ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਤੀਤ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਸਹਸਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਪਾਦਮੂਲੇ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਚਾਰਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਗृਹਂ ਮਹਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਂ ਚ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਰਾਹ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਘਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਵਣਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਵਿਕृਤਾਕਾਰੈਃ ਕृष੍ਯਮਾਣਮਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਰਾਵਣ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇधर-ਉਧਰ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਤਿਂ ਚਾਪਿ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਃ। ਤੇਜੋਬਲਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਪਨ੍ਤਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਰੋषਸਂਵਰ੍ਤਿਤਤਾਮ੍ਰਦृष੍ਟਿ- ਰ੍ਦਸ਼ਾਨਨਸ੍ਤਂ ਕਪਿਮਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ। ਅਥੋਪਵਿष੍ਟਾਨ੍ ਕੁਲਸ਼ੀਲਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮੁਖ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰੀਨ੍
ਦਸਮੁਖ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਨੇ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਿਚ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਸ ਵਾਨਰ ਬਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਤੈਃ ਸ ਕਪਿਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਟਃ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਮੂਲਮਾਦੌ। ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦੂਤਃ ਸਕਾਸ਼ਾਦਹਮਾਗਤੋऽਸ੍ਮਿ
ਉਹ ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: 'ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
thumb|ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਨੰਜੀਵੀਂ ਸਰਗ।
ਤਤਃ ਸ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਹਨੂਮਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਮਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਫਿਰ ਭੀਮ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਮਹਾਰ੍ਹੇਣ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ। ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਵृਤੇਨਾਥ ਮੁਕੁਟੇਨ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਕੀਮਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਵਜ੍ਰਸਂਯੋਗਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਰ੍ਹਮਣਿਵਿਗ੍ਰਹੈਃ। ਹੈਮੈਰਾਭਰਣੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਨਸੇਵ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤੈਃ
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਜਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਹਾਰ੍ਹਕ੍ਸ਼ੌਮਸਂਵੀਤਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਰੂषਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧਾਭਿਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਣਾਂ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ। ਦੀਪ੍ਤਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਂ ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦੈਃ
ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ।