ਤਤਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਾਧਿਪਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਰਾਜਵਰਾਤ੍ਮਜਂ ਰਣੇ। ਉਦਗ੍ਰਚਿਤ੍ਰਾਯੁਧਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਜਹਰ੍ष ਚਾਪੂਰ੍ਯਤ ਚਾਹਵੋਨ੍ਮੁਖਃ
ਫਿਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਤਰੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ ਮਨ੍ਦਰਾਗ੍ਰਸ੍ਥ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਲੀ ਵਿਵृਦ੍ਧਕੋਪੋ ਬਲਵੀਰ੍ਯਸਂਵृਤਃ। ਕੁਮਾਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਸਬਲਂ ਸਵਾਹਨਂ ਦਦਾਹ ਨੇਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਮਰੀਚਿਭਿਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਫਿਰ ਅਕ੍ਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਸ ਬਾਣਾਸਨਸ਼ਕ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਃ ਸ਼ਰਪ੍ਰਵਰ੍षੋ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ਬੁਦਃ। ਸ਼ਰਾਨ੍ ਮੁਮੋਚਾਸ਼ੁ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਾਚਲੇ ਬਲਾਹਕੋ ਵृष੍ਟਿਮਿਵਾਚਲੋਤ੍ਤਮੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜੰਗ ਦਾ ਬੱਦਲ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਪਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤਂ ਰਣਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਤੇਜੋਬਲਵੀਰ੍ਯਸਾਯਕਮ੍। ਕੁਮਾਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ਨਨਾਦ ਹਰ੍षਾਦ੍ ਘਨਤੁਲ੍ਯਨਿਃਸ੍ਵਨਃ
ਬਾਂਦਰ ਨੇ, ਅਕ੍ਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ, ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ।
ਸ ਬਾਲਭਾਵਾਦ੍ ਯੁਧਿ ਵੀਰ੍ਯਦਰ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਮਨ੍ਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜੋਪਮੇਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਸਮਾਸਸਾਦਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਰਣੇ ਕਪਿਂ ਗਜੋ ਮਹਾਕੂਪਮਿਵਾਵृਤਂ ਤृਣੈਃ
ਉਹ, ਹਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਗਰੂਰ, ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਵੱਡੇ ਕੂਏ ਨੂੰ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤੇਨ ਬਾਣੈਃ ਪ੍ਰਸਭਂ ਨਿਪਾਤਿਤੈ- ਸ਼੍ਚਕਾਰ ਨਾਦਂ ਘਨਨਾਦਨਿਃਸ੍ਵਨਃ। ਸਮੁਤ੍ਸਹੇਨਾਸ਼ੁ ਨਭਃ ਸਮਾਰੁਜਨ੍ ਭੁਜੋਰੁਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਣਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ 'ਤੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਖੋਲ ਕੇ, ਡਰਾਉਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਇਆ।
ਤਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰਵਦ੍ ਬਲੀ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਰਥੀ ਰਥਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਰਃ ਕਿਰਨ੍ ਸ਼ਰੈਃ ਪਯੋਧਰਃ ਸ਼ੈਲਮਿਵਾਸ਼੍ਮਵृष੍ਟਿਭਿਃ
ਉਹ ਤਾਕਤਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵਧੀਆ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੌੜਿਆ।
ਸ ਤਾਞ੍ਛਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹਰਿਰ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਯਂ- ਸ਼੍ਚਚਾਰ ਵੀਰਃ ਪਥਿ ਵਾਯੁਸੇਵਿਤੇ। ਸ਼ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਮਾਰੁਤਵਦ੍ ਵਿਨਿष੍ਪਤਨ੍ ਮਨੋਜਵਃ ਸਂਯਤਿ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਵਿਰ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਵਣਾ ਸੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਤਮਾਤ੍ਤਬਾਣਾਸਨਮਾਹਵੋਨ੍ਮੁਖਂ ਖਮਾਸ੍ਤृਣਨ੍ਤਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਅਵੈਕ੍ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਬਹੁਮਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਜਗਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸ ਚ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ
ਅਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਵਧੀਆ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਭੁਜਾਨ੍ਤਰਃ ਕਪਿਃ ਕੁਮਾਰਵਰ੍ਯੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ਨਦਨ੍। ਮਹਾਭੁਜਃ ਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ੇषਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦੀ ਗਈਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਜਿਆ—ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਧੀਆ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ—ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਅਬਾਲਵਦ੍ ਬਾਲਦਿਵਾਕਰਪ੍ਰਭਃ ਕਰੋਤ੍ਯਯਂ ਕਰ੍ਮ ਮਹਨ੍ਮਹਾਬਲਃ। ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਹਵਕਰ੍ਮਸ਼ਾਲਿਨਃ ਪ੍ਰਮਾਪਣੇ ਮੇ ਮਤਿਰਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦਾ ਜਾਪਦਾ; ਜਦ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਦੇ ਹਰ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਅਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਤਃ ਸਮਾਹਿਤਸ਼੍ਚਾਤਿਸਹਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਗੇ। ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਕਰ੍ਮਗੁਣੋਦਯਾਦਯਂ ਸਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਃ
ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਟਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਨਾਗਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਵਿਵृਦ੍ਧਮਾਨਸਃ- ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਮਾਂ ਪ੍ਰਮੁਖੋऽਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਪਰਾਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮਨਾਂਸਿ ਕਮ੍ਪਯੇਤ੍ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਕਾਰਿਣਃ
ਵਧੇਰੇ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਹਿਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨ ਖਲ੍ਵਯਂ ਨਾਭਿਭਵੇਦੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਰਣੇ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ। ਪ੍ਰਮਾਪਣਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮਮਾਦ੍ਯ ਰੋਚਤੇ ਨ ਵਰ੍ਧਮਾਨੋऽਗ੍ਨਿਰੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਧਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਵੇਗਂ ਤੁ ਪਰਸ੍ਯ ਤਰ੍ਕਯਨ੍ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਯੋਗਂ ਚ ਵਿਧਾਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਚਕਾਰ ਵੇਗਂ ਤੁ ਮਹਾਬਲਸ੍ਤਦਾ ਮਤਿਂ ਚ ਚਕ੍ਰੇऽਸ੍ਯ ਵਧੇ ਤਦਾਨੀਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਤਾਨष੍ਟ ਵਰਾਨ੍ ਮਹਾਹਯਾਨ੍ ਸਮਾਹਿਤਾਨ੍ ਭਾਰਸਹਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਤਨੇ। ਜਘਾਨ ਵੀਰਃ ਪਥਿ ਵਾਯੁਸੇਵਿਤੇ ਤਲਪ੍ਰਹਾਰੈਃ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ਕਪਿਃ
ਉਹ ਵਿਰ ਪਵਨਪੁਤਰ ਬਾਂਦਰ ਨੇ, ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ, ਸਧਾਈ ਹੋਈ, ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਵੱਜ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤਲੇਨਾਭਿਹਤੋ ਮਹਾਰਥਃ ਸ ਤਸ੍ਯ ਪਿਙ੍ਗਾਧਿਪਮਨ੍ਤ੍ਰਿਨਿਰ੍ਜਿਤਃ। ਸ ਭਗ੍ਨਨੀਡਃ ਪਰਿਵृਤ੍ਤਕੂਬਰਃ ਪਪਾਤ ਭੂਮੌ ਹਤਵਾਜਿਰਮ੍ਬਰਾਤ੍
ਫਿਰ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥੀ — ਜਿਸਦਾ ਰਥਚਾਲਕ ਪਿੰਗਲ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਵੱਲੋਂ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ — ਉਸਦਾ ਰਥ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਜੋੜ ਉਲਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸ ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਹਾਰਥੋ ਰਥਂ ਸਕਾਰ੍ਮੁਕਃ ਖਡ੍ਗਧਰਃ ਖਮੁਤ੍ਪਤਨ੍। ਤਤੋऽਭਿਯੋਗਾਦृषਿਰੁਗ੍ਰਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ਵਿਹਾਯ ਦੇਹਂ ਮਰੁਤਾਮਿਵਾਲਯਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਆਪਣਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਨੁ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਕਪਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਮਮ੍ਬਰੇ ਪਤਤ੍ਤ੍ਰਿਰਾਜਾਨਿਲਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਤੇ। ਸਮੇਤ੍ਯ ਤਂ ਮਾਰੁਤਵੇਗਵਿਕ੍ਰਮਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚ ਪਾਦਯੋਰ੍ਦृਢਮ੍
ਫਿਰ ਬਾਂਦਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ — ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਿੱਧ roam ਕਰਦੇ ਹਨ — ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸ ਤਂ ਸਮਾਵਿਧ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਕਪਿ- ਰ੍ਮਹੋਰਗਂ ਗृਹ੍ਯ ਇਵਾਣ੍ਡਜੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਮੁਮੋਚ ਵੇਗਾਤ੍ ਪਿਤृਤੁਲ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮੋ ਮਹੀਤਲੇ ਸਂਯਤਿ ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਸਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਫੜਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ — ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਿਤਾ ਵਰਗੀ ਸੀ — ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭਗ੍ਨਬਾਹੂਰੁਕਟੀਪਯੋਧਰਃ ਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਨਸृਙ੍ਨਿਰ੍ਮਥਿਤਾਸ੍ਥਿਲੋਚਨਃ। ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਸਂਧਿਃ ਪ੍ਰਵਿਕੀਰ੍ਣਬਨ੍ਧਨੋ ਹਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵਾਯੁਸੁਤੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਸਦੇ ਬਾਂਹ, ਰਾਣ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕੁਚਲ ਗਈਆਂ, ਜੋੜ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਖੁਲ ਗਏ, ਲਹੂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਕਪਿਰ੍ਭੂਮਿਤਲੇ ਨਿਪੀਡ੍ਯ ਤਂ ਚਕਾਰ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਤੇਰ੍ਮਹਦ੍ਭਯਮ੍। ਮਹਰ੍षਿਭਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਚਰੈਃ ਸਮਾਗਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਭੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਯਕ੍ਸ਼ਪਨ੍ਨਗੈਃ। ਸੁਰੈਸ਼੍ਚ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਭृਸ਼ਜਾਤਵਿਸ੍ਮਯੈ- ਰ੍ਹਤੇ ਕੁਮਾਰੇ ਸ ਕਪਿਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ ਡਰ ਪਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਭੂਤ, ਯਕਸ਼, ਸੱਪ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ, ਸਭ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ, ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਸਨ।
ਨਿਹਤ੍ਯ ਤਂ ਵਜ੍ਰਿਸੁਤੋਪਮਂ ਰਣੇ ਕੁਮਾਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ਤਜੋਪਮੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਤਦੇਵ ਵੀਰੋऽਭਿਜਗਾਮ ਤੋਰਣਂ ਕृਤਕ੍ਸ਼ਣਃ ਕਾਲ ਇਵ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਕਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਤੁਰੰਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਅष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਚਾਲੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹਨੂਮਤਾਕ੍ਸ਼ੇ ਨਿਹਤੇ ਕੁਮਾਰੇ। ਮਨਃ ਸਮਾਧਾਯ ਸ ਦੇਵਕਲ੍ਪਂ ਸਮਾਦਿਦੇਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਂ ਸਰੋषਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਕਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਵਦਸ੍ਤ੍ਰਬਲਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਸੁਰਾਃ ਸਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ। ਨ ਸ਼ੇਕੁਃ ਸਮਰੇ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਤੇਰੇ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਏ, ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸਂਯੁਗੇ ਨ ਗਤਸ਼੍ਰਮਃ। ਭੁਜਵੀਰ੍ਯਾਭਿਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਪਸਾ ਚਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਦੇਸ਼ਕਾਲਪ੍ਰਧਾਨਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਮੇਵ ਮਤਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਤਪ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ, ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਨ ਤੇऽਸ੍ਤ੍ਯਸ਼ਕ੍ਯਂ ਸਮਰੇषੁ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ ਤੇऽਸ੍ਤ੍ਯਕਾਰ੍ਯਂ ਮਤਿਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਣੇ। ਨ ਸੋऽਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਸਂਗ੍ਰਹੇषੁ ਨ ਵੇਦ ਯਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤ੍ਰਬਲਂ ਬਲਂ ਚ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਮਮਾਨੁਰੂਪਂ ਤਪਸੋ ਬਲਂ ਚ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲਂ ਚ ਸਂਯੁਗੇ। ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਣਾਵਮਰ੍ਦੇ ਮਨਃ ਸ਼੍ਰਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਮ੍
ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰਾ ਤਪ, ਬਲ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ, ਨਿਸਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ, ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਨਿਹਤਾਃ ਕਿਂਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਮ੍ਬੁਮਾਲੀ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਅਮਾਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰਾ ਵੀਰਾਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਸੇਨਾਗ੍ਰਗਾਮਿਨਃ
ਸਾਰੇ ਕੀੰਕਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ, ਅਤੇ ਅਮਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਫੌਜ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।