ਤਤਸ੍ਤੇष੍ਵਵਸਨ੍ਨੇषੁ ਸੇਨਾਪਤਿषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ। ਬਲਂ ਤਦਵਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਬਾਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ਼੍ਵੈਰਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਗਜੈਰ੍ਨਾਗਾਨ੍ ਯੋਧੈਰ੍ਯੋਧਾਨ੍ ਰਥੈ ਰਥਾਨ੍। ਸ ਕਪਿਰ੍ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਇਵਾਸੁਰਾਨ੍
ਉਹ ਵਾਨਰ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ, ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਯੋਧੇ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਹਯੈਰ੍ਨਾਗੈਸ੍ਤੁਰਂਗੈਸ਼੍ਚ ਭਗ੍ਨਾਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥੈਃ। ਹਤੈਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਭੂਮੀ ਰੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਾ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ, ਟੁੱਟੇ ਰਥ ਅਤੇ ਮਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤਃ ਕਪਿਸ੍ਤਾਨ੍ ਧ੍ਵਜਿਨੀਪਤੀਨ੍ ਰਣੇ ਨਿਹਤ੍ਯ ਵੀਰਾਨ੍ ਸਬਲਾਨ੍ ਸਵਾਹਨਾਨ੍। ਤਥੈਵ ਵੀਰਃ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਤੋਰਣਂ ਕृਤਕ੍ਸ਼ਣਃ ਕਾਲ ਇਵ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਹ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੋਰਣ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਸਮੇਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਚਲੋ, ਸਤਚਤਵਾਰੀਸਵਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸੇਨਾਪਤੀਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਸ ਤੁ ਪ੍ਰਮਾਪਿਤਾਨ੍ ਹਨੂਮਤਾ ਸਾਨੁਚਰਾਨ੍ ਸਵਾਹਨਾਨ੍। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸਮਰੋਦ੍ਧਤੋਨ੍ਮੁਖਂ ਕੁਮਾਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸਮੈਕ੍ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ਮ੍
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਅਕਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਪਣਸਮ੍ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਃ। ਸਮੁਤ੍ਪਪਾਤਾਥ ਸਦਸ੍ਯੁਦੀਰਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਹਵਿषੇਵ ਪਾਵਕਃ
ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਕਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਪੰਡਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਵਨ ਲਈ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਮਹਾਨ੍ ਬਾਲਦਿਵਾਕਰਪ੍ਰਭਂ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਮ੍ਬੂਨਦਜਾਲਸਂਤਤਮ੍। ਰਥਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯਯੌ ਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ਮਹਾਹਰਿਂ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨੈਰ੍ऋਤਰ੍षਭਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਵੱਡਾ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਵਾਨਰ ਵੱਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਪਃਸਂਗ੍ਰਹਸਂਚਯਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਜਾਮ੍ਬੂਨਦਜਾਲਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍। ਪਤਾਕਿਨਂ ਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਧ੍ਵਜਂ ਮਨੋਜਵਾष੍ਟਾਸ਼੍ਵਵਰੈਃ ਸੁਯੋਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਰਥ, ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਝੰਡਾ, ਤੇ ਆਠ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੁਰਾਸੁਰਾਧृष੍ਯਮਸਙ੍ਗਚਾਰਿਣਂ ਤਡਿਤ੍ਪ੍ਰਭਂ ਵ੍ਯੋਮਚਰਂ ਸਮਾਹਿਤਮ੍। ਸਤੂਣਮष੍ਟਾਸਿਨਿਬਦ੍ਧਬਨ੍ਧੁਰਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਾਵੇਸ਼ਿਤਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋਮਰਮ੍
ਉਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ, ਤੂਣੀ ਤੇ ਆਠ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਰਾਜਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਣਵਸ੍ਤੁਨਾ ਸਹੇਮਦਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਾ। ਦਿਵਾਕਰਾਭਂ ਰਥਮਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤਃ ਸ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮਾਮਰਤੁਲ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਗਾਮ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰਥ, ਉਸ ਨੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ।
ਸ ਪੂਰਯਨ੍ ਖਂ ਚ ਮਹੀਂ ਚ ਸਾਚਲਾਂ ਤੁਰਙ੍ਗਮਾਤਙ੍ਗਮਹਾਰਥਸ੍ਵਨੈਃ। ਬਲੈਃ ਸਮੇਤੈਃ ਸਹਤੋਰਣਸ੍ਥਿਤਂ ਸਮਰ੍ਥਮਾਸੀਨਮੁਪਾਗਮਤ੍ ਕਪਿਮ੍
ਉਹ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਭਰ ਕੇ, ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੋਰਣ 'ਤੇ ਖੜੇ ਸਮਰਥ ਵਾਨਰ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਤਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਹਰਿਂ ਹਰੀਕ੍ਸ਼ਣੋ ਯੁਗਾਨ੍ਤਕਾਲਾਗ੍ਨਿਮਿਵ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਅਵਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਜਾਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਸਮੈਕ੍ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਬਹੁਮਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਅਕਸ਼ ਨੇ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਾਨਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਠਾ, ਅਡੋਲ, ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਨਾਸ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਇੱਜ਼ਤ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵੇਗਂ ਚ ਕਪੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮਂ ਚਾਰਿषੁ ਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ। ਵਿਚਾਰਯਨ੍ ਸ੍ਵਂ ਚ ਬਲਂ ਮਹਾਬਲੋ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਭਿਵਰ੍ਧਤ
ਉਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਧ ਗਿਆ।
ਸ ਜਾਤਮਨ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਿਰਃ ਸਂਯਤਿ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਣਮ੍। ਸਮਾਹਿਤਾਤ੍ਮਾ ਹਨੁਮਨ੍ਤਮਾਹਵੇ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਉਹ, ਵਾਨਰ ਦੀ ਦੁਰਜੈਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ।
ਤਤਃ ਕਪਿਂ ਤਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਰ੍ਵਿਤਂ ਜਿਤਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਰਾਜਯੋਚਿਤਮ੍। ਅਵੈਕ੍ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਮਾਨਸਂ ਸਬਾਣਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਗृਹੀਤਕਾਰ੍ਮੁਕਃ
ਫਿਰ ਅਕਸ਼ ਨੇ, ਉਸ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਥੱਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।
ਸ ਹੇਮਨਿष੍ਕਾਙ੍ਗਦਚਾਰੁਕੁਣ੍ਡਲਃ ਸਮਾਸਸਾਦਾਸ਼ੁਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ਕਪਿਮ੍। ਤਯੋਰ੍ਬਭੂਵਾਪ੍ਰਤਿਮਃ ਸਮਾਗਮਃ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਪ੍ਰਦਃ
ਉਹ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਵਧੀਆ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਵਾਨਰ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਦੁੱਤੀਯ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਏਾ।
ਰਰਾਸ ਭੂਮਿਰ੍ਨ ਤਤਾਪ ਭਾਨੁਮਾਨ੍ ਵਵੌ ਨ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਚਚਾਲ ਚਾਚਲਃ। ਕਪੇਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਚ ਵੀਰ੍ਯਸਂਯੁਗਂ ਨਨਾਦ ਚ ਦ੍ਯੌਰੁਦਧਿਸ਼੍ਚ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ
ਧਰਤੀ ਗੂੰਜੀ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਤਪਿਆ ਨਹੀਂ, ਹਵਾ ਚੱਲੀ ਨਹੀਂ, ਪਹਾੜ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਵਾਨਰ ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਆਕਾਸ਼ ਗੂੰਜਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ ਪਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਃ ਸੁਮੁਖਾਨ੍ ਪਤਤ੍ਰਿਣਃ ਸੁਵਰ੍ਣਪੁਙ੍ਖਾਨ੍ ਸਵਿषਾਨਿਵੋਰਗਾਨ੍। ਸਮਾਧਿਸਂਯੋਗਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿ- ਚ੍ਛਰਾਨਥ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਕਪਿਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਤਾਡਯਤ੍
ਉਸ ਵਿਰ ਨੇ ਤੀਨ ਸੁੰਦਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਵਰਨੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਹ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸ ਤੈਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਮਂ ਨਿਪਾਤਿਤੈਃ ਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਨਸृਗ੍ਦਿਗ੍ਧਵਿਵृਤ੍ਤਨੇਤ੍ਰਃ। ਨਵੋਦਿਤਾਦਿਤ੍ਯਨਿਭਃ ਸ਼ਰਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਵ੍ਯਰਾਜਤਾਦਿਤ੍ਯ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਲਿਕਃ
ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਣ ਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਗੋਲਾਈ ਵਾਂਗ।
ਤਤਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਾਧਿਪਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਰਾਜਵਰਾਤ੍ਮਜਂ ਰਣੇ। ਉਦਗ੍ਰਚਿਤ੍ਰਾਯੁਧਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਜਹਰ੍ष ਚਾਪੂਰ੍ਯਤ ਚਾਹਵੋਨ੍ਮੁਖਃ
ਫਿਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਤਰੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ ਮਨ੍ਦਰਾਗ੍ਰਸ੍ਥ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਲੀ ਵਿਵृਦ੍ਧਕੋਪੋ ਬਲਵੀਰ੍ਯਸਂਵृਤਃ। ਕੁਮਾਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਸਬਲਂ ਸਵਾਹਨਂ ਦਦਾਹ ਨੇਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਮਰੀਚਿਭਿਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਫਿਰ ਅਕ੍ਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਸ ਬਾਣਾਸਨਸ਼ਕ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਃ ਸ਼ਰਪ੍ਰਵਰ੍षੋ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ਬੁਦਃ। ਸ਼ਰਾਨ੍ ਮੁਮੋਚਾਸ਼ੁ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਾਚਲੇ ਬਲਾਹਕੋ ਵृष੍ਟਿਮਿਵਾਚਲੋਤ੍ਤਮੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜੰਗ ਦਾ ਬੱਦਲ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਪਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤਂ ਰਣਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਤੇਜੋਬਲਵੀਰ੍ਯਸਾਯਕਮ੍। ਕੁਮਾਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ਨਨਾਦ ਹਰ੍षਾਦ੍ ਘਨਤੁਲ੍ਯਨਿਃਸ੍ਵਨਃ
ਬਾਂਦਰ ਨੇ, ਅਕ੍ਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ, ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ।
ਸ ਬਾਲਭਾਵਾਦ੍ ਯੁਧਿ ਵੀਰ੍ਯਦਰ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਮਨ੍ਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜੋਪਮੇਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਸਮਾਸਸਾਦਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਰਣੇ ਕਪਿਂ ਗਜੋ ਮਹਾਕੂਪਮਿਵਾਵृਤਂ ਤृਣੈਃ
ਉਹ, ਹਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਗਰੂਰ, ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਵੱਡੇ ਕੂਏ ਨੂੰ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤੇਨ ਬਾਣੈਃ ਪ੍ਰਸਭਂ ਨਿਪਾਤਿਤੈ- ਸ਼੍ਚਕਾਰ ਨਾਦਂ ਘਨਨਾਦਨਿਃਸ੍ਵਨਃ। ਸਮੁਤ੍ਸਹੇਨਾਸ਼ੁ ਨਭਃ ਸਮਾਰੁਜਨ੍ ਭੁਜੋਰੁਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਣਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ 'ਤੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਖੋਲ ਕੇ, ਡਰਾਉਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਇਆ।
ਤਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰਵਦ੍ ਬਲੀ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਰਥੀ ਰਥਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਰਃ ਕਿਰਨ੍ ਸ਼ਰੈਃ ਪਯੋਧਰਃ ਸ਼ੈਲਮਿਵਾਸ਼੍ਮਵृष੍ਟਿਭਿਃ
ਉਹ ਤਾਕਤਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵਧੀਆ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੌੜਿਆ।
ਸ ਤਾਞ੍ਛਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹਰਿਰ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਯਂ- ਸ਼੍ਚਚਾਰ ਵੀਰਃ ਪਥਿ ਵਾਯੁਸੇਵਿਤੇ। ਸ਼ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਮਾਰੁਤਵਦ੍ ਵਿਨਿष੍ਪਤਨ੍ ਮਨੋਜਵਃ ਸਂਯਤਿ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਵਿਰ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਵਣਾ ਸੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਤਮਾਤ੍ਤਬਾਣਾਸਨਮਾਹਵੋਨ੍ਮੁਖਂ ਖਮਾਸ੍ਤृਣਨ੍ਤਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਅਵੈਕ੍ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਬਹੁਮਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਜਗਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸ ਚ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ
ਅਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਵਧੀਆ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਭੁਜਾਨ੍ਤਰਃ ਕਪਿਃ ਕੁਮਾਰਵਰ੍ਯੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ਨਦਨ੍। ਮਹਾਭੁਜਃ ਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ੇषਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦੀ ਗਈਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਜਿਆ—ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਧੀਆ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ—ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।