ਪਿਤਮਹਾਨ੍ ਭਸ੍ਮਕृਤਾਨਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਗਤਚੇਤਨਃ । ਅਥ ਤਦ੍ਭਸ੍ਮਨਾਂ ਰਾਸ਼ਿਂ ਗਙ੍ਗਾਸਲਿਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ ਪੂਤਪਾਪ੍ਮਾਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਰਘੂਤ੍ਤਮ ॥੧-੪੩-
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਖਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧੀਆ।
thumb|ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਚੁਆਲੀਆਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਂ ਰਾਜਾ ਗਙ੍ਗਾਯਾਨੁਗਤਸ੍ਤਦਾ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਲਂ ਭੂਮੇਰ੍ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕृਤਾਃ ॥੧-੪੪-
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਭਸ੍ਮਨ੍ਯਥਾਪ੍ਲੁਤੇ ਰਾਮ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸਲਿਲੇਨ ਵੈ । ਸਰ੍ਵਲੋਕਪ੍ਰਭੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੪੪-
ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਰਾਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤਾਰਿਤਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਦਿਵਂ ਯਾਤਾਸ਼੍ਚ ਚ ਦੇਵਵਤ੍ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥੧-੪੪-
ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਹਾਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਜਲਂ ਲੋਕੇ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਸਗਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਵਤ੍ ॥੧-੪੪-
ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰਹੇਗਾ, ਰਾਜਾ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਯਂ ਚ ਦੁਹਿਤਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਤਵ ਗਙ੍ਗਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾਥ ਲੋਕੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ॥੧-੪੪-
ਇਹ ਗੰਗਾ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।
ਗਙ੍ਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਨਾਮ ਦਿਵ੍ਯਾ ਭਾਗੀਰਥੀਤਿ ਚ । ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਥੋ ਭਾਵਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਸ੍ਮृਤਾ ॥੧-੪੪-
ਇਹ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤ੍ਵਮਤ੍ਰ ਮਨੁਜਾਧਿਪ । ਕੁਰੁष੍ਵ ਸਲਿਲਂ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਪਵਰ੍ਜਯ ॥੧-੪੪-
ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ।
ਪੂਰ੍ਵਕੇਣ ਹਿ ਤੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇਨਾਤਿਯਸ਼ਸਾ ਤਦਾ । ਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੇਣਾਥ ਨੈष ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਨੋਰਥਃ ॥੧-੪੪-
ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੂਰਵਜ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਤਥੈਵਾਂਸ਼ੁਮਤਾ ਤਾਤ ਲੋਕੇऽਪ੍ਰਤਿਮਤੇਜਸਾ । ਗਙ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤਾ ਨੇਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਨਾਪਵਰ੍ਜਿਤਾ ॥੧-੪੪-
ਪਿਆਰੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਰਾਜਰ੍षਿਣਾ ਗੁਣਵਤਾ ਮਹਰ੍षਿਸਮਤੇਜਸਾ । ਮਤ੍ਤੁਲ੍ਯਤਪਸਾ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਸ੍ਥਿਤੇਨ ਚ ॥੧-੪੪-
ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਦਿਲੀਪੇਨ ਮਹਾਭਾਗ ਤਵ ਪਿਤ੍ਰਾਤਿਤੇਜਸਾ । ਪੁਨਰ੍ਨ ਸ਼ਕਿਤਾ ਨੇਤੁਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤਾਨਘ ॥੧-੪੪-
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਿਲੀਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ।
ਸਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਪਰਮਂ ਲੋਕੇ ਯਸ਼ਃ ਪਰਮਸਮ੍ਮਤਮ੍ ॥੧-੪੪-
ਪਰ ਤੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਕਸਮ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ; ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਤਚ੍ਚ ਗਙ੍ਗਾਵਤਰਣਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮਰਿਂਦਮ । ਅਨੇਨ ਚ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍ ॥੧-੪੪-
ਇਹ ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਰਨਾ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪ੍ਲਾਵਯਸ੍ਵ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ਸਦੋਚਿਤੇ । ਸਲਿਲੇ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ੁਚਿਃ ਪੁਣ੍ਯਫਲੋ ਭਵ ॥੧-੪੪-
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ; ਹੇ ਵਧੀਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਪਿਤਾਮਹਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਸਲਿਲਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਂ ਲੋਕਂ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਨृਪ ॥੧-੪੪-
ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ਯਥਾਗਤਂ ਤਥਾਗਚ੍ਚਦ੍ ਦੇਵਲੋਕਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥੧-੪੪-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਭਗੀਰਥਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਲਿਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸਾਗਰਾਣਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥੧-੪੪-
ਭਾਗੀਰਥ, ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਗਰਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਰੀਤ ਰਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਕृਤੋਦਕਃ ਸ਼ੁਚੀ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ । ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਾਸ ਹ ॥੧-੪੪-
ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁਖ-ਸਮਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਪ੍ਰਮੁਮੋਦ ਚ ਲੋਕਸ੍ਤਂ ਨृਪਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਨष੍ਟਸ਼ੋਕਃ ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋ ਬਭੂਵ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ॥੧-੪੪-
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੁਖ-ਸਮਰਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਏष ਤੇ ਰਾਮ ਗਂਗਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰੋऽਭਿਹਿਤੋ ਮਯਾ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸਂਧ੍ਯਾਕਾਲੋऽਤਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥੧-੪੪-
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਥਾਪਿ ਚ। ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਵਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇष੍ਵਿਤਰੇषੁ ਚ ॥੧-੪੪-
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਨਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਜੀਵਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਫਲਦਾਇਕ ਤੇ ਸੁਵਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਦੈਵਤਾਨਿ ਚ । ਇਦਮਾਖ੍ਯਾਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਗਂਗਾਵਤਰਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥੧-੪੪-
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਰਣ ਦੀ ਕਥਾ ਜੀਵਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਪਾਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਆਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਤੇ ॥੧-੪੪-
ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਯੁ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਚੁਤਾਲੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ-ਚੁਤਾਲੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਮਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਥਿਤਂ ਪਰਮਂ ਤ੍ਵਯਾ। ਗਙ੍ਗਾਵਤਰਣਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਪਿ ਪੂਰਣਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਉਹ ਬੜਾ ਅਜੋਬਾ ਹੈ—ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਉਤਰਣਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਭਰਿਆ ਜਾਣਾ।
ਕ੍ਸ਼ਣਭੂਤੇਵ ਨੌ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸਂਵृਤ੍ਤੇਯਂ ਪਰਂਤਪ। ਇਮਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤੋਃ ਸਰ੍ਵਾਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਕਥਾਂ ਤਵ
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੀ ਰਾਤ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ।