ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਿਤਾਰ੍ਥਃ ਕਪਿਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਪਰਿਹृष੍ਟਚੇਤਾਃ। ਤਦਲ੍ਪਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਿਸ਼ਂ ਹ੍ਯੁਦੀਚੀਂ ਮਨਸਾ ਜਗਾਮ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ ਲਿਆ।
thumb|ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਤਾਲੀ ਸਿਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸ ਚ ਵਾਗ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਗਮਿष੍ਯਨ੍ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਯਾ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਦਪਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ
ਉਹ, ਉਸ ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ਵਾਨਰ।
ਅਲ੍ਪਸ਼ੇषਮਿਦਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦृष੍ਟੇਯਮਸਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ। ਤ੍ਰੀਨੁਪਾਯਾਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥ ਇਹ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਹੁਣ ਇਹ ਕੰਮ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ; ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਚੌਥਾ ਇੱਥੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨ ਸਾਮ ਰਕ੍ਸ਼ਃਸੁ ਗੁਣਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ਨ ਦਾਨਮਰ੍ਥੋਪਚਿਤੇषੁ ਯੁਜ੍ਯਤੇ। ਨ ਭੇਦਸਾਧ੍ਯਾ ਬਲਦਰ੍ਪਿਤਾ ਜਨਾਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਵੇष ਮਮੇਹ ਰੋਚਤੇ
ਸਮਝੌਤਾ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਧਨਵਾਨਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਕਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਦृਤੇ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਹੋਪਪਦ੍ਯਤੇ। ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਾਸ਼੍ਚ ਰਣੇ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕਥਂਚਿਦੀਯੁਰ੍ਯਦਿਹਾਦ੍ਯ ਮਾਰ੍ਦਵਮ੍
ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੱਲ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਰਾਖਸ਼ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅੱਜ ਉਹ ਕੁਝ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਣ।
ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤੇ ਯੋ ਬਹੂਨ੍ਯਪਿ ਸਾਧਯੇਤ੍। ਪੂਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਵਿਰੋਧੇਨ ਸ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੇ ਬਿਨਾ ਕਈ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯੇਕਃ ਸਾਧਕੋ ਹੇਤੁਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਸ੍ਯਾਪੀਹ ਕਰ੍ਮਣਃ। ਯੋ ਹ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬਹੁਧਾ ਵੇਦ ਸ ਸਮਰ੍ਥੋऽਰ੍ਥਸਾਧਨੇ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਨ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਇਹੈਵ ਤਾਵਤ੍ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਹ੍ਯਹਂ ਵ੍ਰਜੇਯਮਦ੍ਯ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਾਲਯਮ੍। ਪਰਾਤ੍ਮਸਮ੍ਮਰ੍ਦਵਿਸ਼ੇषਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ ਤਤਃ ਕृਤਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਭਰ੍ਤृਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਇਥੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂ। ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਥਂ ਨੁ ਖਲ੍ਵਦ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ ਸੁਖਾਗਤਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਹ। ਤਥੈਵ ਖਲ੍ਵਾਤ੍ਮਬਲਂ ਚ ਸਾਰਵਤ੍ ਸਮਾਨਯੇਨ੍ਮਾਂ ਚ ਰਣੇ ਦਸ਼ਾਨਨਃ
ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੰਗ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਪੂਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਵੇ, ਤੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇ।
ਤਤਃ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਣੇ ਦਸ਼ਾਨਨਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਸਬਲਂ ਸਯਾਯਿਨਮ੍। ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਮਤਂ ਬਲਂ ਚ ਸੁਖੇਨ ਮਤ੍ਵਾਹਮਿਤਃ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਜੇ
ਫਿਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਫੌਜ ਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ।
ਇਦਮਸ੍ਯ ਨृਸ਼ਂਸਸ੍ਯ ਨਨ੍ਦਨੋਪਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਵਨਂ ਨੇਤ੍ਰਮਨਃਕਾਨ੍ਤਂ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਯੁਤਮ੍
ਇਹ ਵਧੀਆ ਬਾਗ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਕਠੋਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਦਂ ਵਿਧ੍ਵਂਸਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਵਨਮਿਵਾਨਲਃ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਗ੍ਨੇ ਤਤਃ ਕੋਪਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਸ ਰਾਵਣਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ; ਜਦ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਤੋ ਮਹਤ੍ਸਾਸ਼੍ਵਮਹਾਰਥਦ੍ਵਿਪਂ ਬਲਂ ਸਮਾਨੇष੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਕਾਲਾਯਸਪਟ੍ਟਿਸ਼ਾਯੁਧਂ ਤਤੋ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮਿਦਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਘੋੜਿਆਂ, ਵੱਡੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਹੜੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦੀਆਂ ਤੇ ਬਰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਜੰਗ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਹਂ ਚ ਤੈਃ ਸਂਯਤਿ ਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰਭਙ੍ਗਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਨਿਹਤ੍ਯ ਤਦ੍ ਰਾਵਣਚੋਦਿਤਂ ਬਲਂ ਸੁਖਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਾਲਯਮ੍
ਤੇ ਮੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤਤੋ ਮਾਰੁਤਵਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਾਰੁਤਿਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਊਰੁਵੇਗੇਨ ਮਹਤਾ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਤੁਮਥਾਰਭਤ੍
ਫਿਰ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਭੀਮ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੀਆਂ رانਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਧਨੁਮਾਨ੍ ਵੀਰੋ ਬਭਞ੍ਜ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨਮ੍। ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਿਜਸਮਾਘੁष੍ਟਂ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਯੁਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਰਾਮ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦ੍ਵਨਂ ਮਥਿਤੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੈਃ। ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵਾਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਬਾਗ, ਜਿਸਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੌਦ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਪਿਸ ਗਈਆਂ, ਹੁਣ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਨਾਨਾਸ਼ਕੁਨ੍ਤਵਿਰੁਤੈਃ ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਸਲਿਲਾਸ਼ਯੈਃ। ਤਾਮ੍ਰੈਃ ਕਿਸਲਯੈਃ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤੈਃ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਦ੍ਰੁਮਲਤਾਯੁਤੈਃ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੌਦ, ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ ਥੱਕੇ ਪੱਤੇ, ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਗ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨ ਬਭੌ ਤਦ੍ ਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦਾਵਾਨਲਹਤਂ ਯਥਾ। ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਵਰਣਾ ਰੇਜੁਰ੍ਵਿਹ੍ਵਲਾ ਇਵ ਤਾ ਲਤਾਃ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ; ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਲਾਂ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਕੰਪ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਲਤਾਗृਹੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗृਹੈਸ਼੍ਚ ਸਾਦਿਤੈ- ਰ੍ਵ੍ਯਾਲੈਰ੍ਮृਗੈਰਾਰ੍ਤਰਵੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ। ਸ਼ਿਲਾਗृਹੈਰੁਨ੍ਮਥਿਤੈਸ੍ਤਥਾ ਗृਹੈਃ ਪ੍ਰਣष੍ਟਰੂਪਂ ਤਦਭੂਨ੍ਮਹਦ੍ ਵਨਮ੍
ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਸੁੰਦਰ ਘਰ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉਖਾੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਆਪਣੀ ਪਹਚਾਣ ਗੁਆ ਬੈਠਾ।
ਸਾ ਵਿਹ੍ਵਲਾਸ਼ੋਕਲਤਾਪ੍ਰਤਾਨਾ ਵਨਸ੍ਥਲੀ ਸ਼ੋਕਲਤਾਪ੍ਰਤਾਨਾ। ਜਾਤਾ ਦਸ਼ਾਸ੍ਯਪ੍ਰਮਦਾਵਨਸ੍ਯ ਕਪੇਰ੍ਬਲਾਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨਸ੍ਯ
ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਸਨ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ-ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗਤੀਪਤੇਰ੍ਮਹਾਨ੍ ਮਹਦ੍ ਵ੍ਯਲੀਕਂ ਮਨਸੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਰੇਕੋ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਜ੍ਵਲਂਸ੍ਤੋਰਣਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਕਪਿਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰ, ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਤੋਰਣ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
thumb|ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਿਆਲੀਵਾਂ ਸਰਗ।
ਤਤਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨਿਨਾਦੇਨ ਵृਕ੍ਸ਼ਭਙ੍ਗਸ੍ਵਨੇਨ ਚ। ਬਭੂਵੁਸ੍ਤ੍ਰਾਸਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਲਙ੍ਕਾਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਫਿਰ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਧੁਨ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਤਤੋ ਗਤਾਯਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਯਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ। ਤਦ੍ ਵਨਂ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਭਗ੍ਨਂ ਤਂ ਚ ਵੀਰਂ ਮਹਾਕਪਿਮ੍
ਜਦ ਨੀਂਦ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਬਾਗ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਯੋਧਾ ਦੇਖਿਆ।
ਸ ਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਚਕਾਰ ਸੁਮਹਦ੍ਰੂਪਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਭਯਾਵਹਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਬੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਡਰ ਗਈਆਂ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਗਿਰਿਸਂਕਾਸ਼ਮਤਿਕਾਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਵਾਨਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਬੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੋऽਯਂ ਕਸ੍ਯ ਕੁਤੋ ਵਾਯਂ ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਹਾਗਤਃ। ਕਥਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹਾਨੇਨ ਸਂਵਾਦਃ ਕृਤ ਇਤ੍ਯੁਤ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ?
ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਮਾ ਭੂਤ੍ਤੇ ਸੁਭਗੇ ਭਯਮ੍। ਸਂਵਾਦਮਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕਿਂ ਕृਤਵਾਨਯਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰ ਨਾ, ਸੁਭਾਗਨ। ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ?