ਮੁਹੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵਪਥਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪਪਾਤ ਵਸੁਧਾਂ ਪੁਨਃ । ਤਚ੍ਛਙ੍ਕਰਸ਼ਿਰੋਭ੍ਰष੍ਟਂ ਭ੍ਰष੍ਟਂ ਭੂਮਿਤਲੇ ਪੁਨਃ ॥੧-੪੩-
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਪਾਣੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਰੋਚਤ ਤਦਾ ਤੋਯਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਗਤਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਤਤ੍ਰਰ੍षਿਗਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਵਸੁਧਾਤਲਵਾਸਿਨਃ ॥੧-੪੩-
ਉਹ ਪਾਣੀ, ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਤ।
ਭਵਾਙ੍ਗਪਤਿਤਂ ਤੋਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਤਿ ਪਸ੍ਪृਸ਼ੁਃ । ਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਪ੍ਰਪਤਿਤਾ ਯੇ ਚ ਗਗਨਾਦ੍ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ ॥੧-੪੩-
ਭਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਛੂਹਿਆ; ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਸਨ—
ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਭਿषੇਕਂ ਤੇ ਬਭੂਵੁਰ੍ਗਤਕਲ੍ਮषਾਃ । ਧੂਪਪਾਪਾਃ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਤੋਯੇਨਾਥ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ॥੧-੪੩-
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਨਰਾਕਾਸ਼ਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ । ਮੁਮੁਦੇ ਮੁਦਿਤੋ ਲੋਕਸ੍ਤੇਨ ਤੋਯੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ॥੧-੪੩-
ਉਹ ਮੁੜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਲੋਕ ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਕृਤਾਭਿषੇਕੋ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਬਭੂਵ ਗਤਕਲ੍ਮषਃ । ਭਗੀਰਥੋ ਹਿ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ॥੧-੪੩-
ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ; ਭਗੀਰਥ, ਜੋ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਯਾਦਗ੍ਰੇ ਮਹਾਰਾਜਾਸ੍ਤਂ ਗਙ੍ਗਾ ਪृष੍ਠਤੋऽਨ੍ਵਗਾਤ੍ । ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍षਿਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ॥੧-੪੩-
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਵਰਾਃ ਸਕਿਨ੍ਨਰਮਹੋਰਗਾਃ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸੋ ਰਾਮ ਭਗੀਰਥਰਥਾਨੁਗਾਃ ॥੧-੪੩-
ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਡੇ, ਕਿਨਨਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀਆਂ।
ਗਙ੍ਗਾਮਨ੍ਵਗਮਨ੍ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਲਚਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਯਤੋ ਭਗੀਰਥੋ ਰਾਜਾ ਤਤੋ ਗਙ੍ਗਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ॥੧-੪੩-
ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ; ਜਿੱਥੇ ਭਗੀਰਥ ਰਾਜਾ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਵੀ ਗਈ।
ਜਗਾਮ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀ । ਤਤੋ ਹਿ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਜਹ੍ਨੋਰਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ ॥੧-੪੩-
ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ; ਫਿਰ ਜਹਨੂ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੇ, ਜੋ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ—
ਗਙ੍ਗਾ ਸਮ੍ਪ੍ਲਾਵਯਾਮਾਸ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਮਹਤ੍ਮਨਃ । ਤਸ੍ਯਾਵਲੇਪਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਜਹ੍ਨੁਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ ॥੧-੪੩-
ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਹਨੂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਅਪਿਬਤ੍ ਤੁ ਜਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਗਙ੍ਗਯਾਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਗਨ੍ਘਰ੍ਵਾ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ॥੧-੪੩-
ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਹ੍ਨੁਂ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗਙ੍ਗਾਂ ਚਾਪਿ ਨਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥੧-੪੩-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਜਹਨੂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤੀ; ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਹ੍ਨੁਸੁਤਾ ਗਙ੍ਗਾ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤਿ ਚ ॥੧-੪੩-
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤੇਜਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਾਹਨਵੀ ਵੀ।
ਜਗਾਮ ਚ ਪੁਨਰ੍ਗਙ੍ਗਾ ਭਗੀਰਥਰਥਾਨੁਗਾ । ਸਾਗਰਂ ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਪ੍ਤਾ ਸਾ ਸਰਿਤ੍ਪ੍ਰਵਰਾ ਤਦਾ ॥੧-੪੩-
ਗੰਗਾ ਮੁੜ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈ, ਤੇ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਰਸਾਤਲਮੁਪਾਗਚ੍ਛਤ੍ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । ਭਗੀਰਥੋऽਪਿ ਰਾਜਾਰ੍षਿਰ੍ਗਙ੍ਗਾਮਾਦਾਯ ਯਤ੍ਨਤਃ ॥੧-੪੩-
ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ; ਤੇ ਭਗੀਰਥ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪਿਤਮਹਾਨ੍ ਭਸ੍ਮਕृਤਾਨਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਗਤਚੇਤਨਃ । ਅਥ ਤਦ੍ਭਸ੍ਮਨਾਂ ਰਾਸ਼ਿਂ ਗਙ੍ਗਾਸਲਿਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ ਪੂਤਪਾਪ੍ਮਾਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਰਘੂਤ੍ਤਮ ॥੧-੪੩-
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਖਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧੀਆ।
thumb|ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਚੁਆਲੀਆਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਂ ਰਾਜਾ ਗਙ੍ਗਾਯਾਨੁਗਤਸ੍ਤਦਾ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਲਂ ਭੂਮੇਰ੍ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕृਤਾਃ ॥੧-੪੪-
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਭਸ੍ਮਨ੍ਯਥਾਪ੍ਲੁਤੇ ਰਾਮ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸਲਿਲੇਨ ਵੈ । ਸਰ੍ਵਲੋਕਪ੍ਰਭੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੪੪-
ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਰਾਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤਾਰਿਤਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਦਿਵਂ ਯਾਤਾਸ਼੍ਚ ਚ ਦੇਵਵਤ੍ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥੧-੪੪-
ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਹਾਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਜਲਂ ਲੋਕੇ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਸਗਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਵਤ੍ ॥੧-੪੪-
ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰਹੇਗਾ, ਰਾਜਾ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਯਂ ਚ ਦੁਹਿਤਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਤਵ ਗਙ੍ਗਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾਥ ਲੋਕੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ॥੧-੪੪-
ਇਹ ਗੰਗਾ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।
ਗਙ੍ਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਨਾਮ ਦਿਵ੍ਯਾ ਭਾਗੀਰਥੀਤਿ ਚ । ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਥੋ ਭਾਵਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਸ੍ਮृਤਾ ॥੧-੪੪-
ਇਹ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤ੍ਵਮਤ੍ਰ ਮਨੁਜਾਧਿਪ । ਕੁਰੁष੍ਵ ਸਲਿਲਂ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਪਵਰ੍ਜਯ ॥੧-੪੪-
ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ।
ਪੂਰ੍ਵਕੇਣ ਹਿ ਤੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇਨਾਤਿਯਸ਼ਸਾ ਤਦਾ । ਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੇਣਾਥ ਨੈष ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਨੋਰਥਃ ॥੧-੪੪-
ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੂਰਵਜ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਤਥੈਵਾਂਸ਼ੁਮਤਾ ਤਾਤ ਲੋਕੇऽਪ੍ਰਤਿਮਤੇਜਸਾ । ਗਙ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤਾ ਨੇਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਨਾਪਵਰ੍ਜਿਤਾ ॥੧-੪੪-
ਪਿਆਰੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਰਾਜਰ੍षਿਣਾ ਗੁਣਵਤਾ ਮਹਰ੍षਿਸਮਤੇਜਸਾ । ਮਤ੍ਤੁਲ੍ਯਤਪਸਾ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਸ੍ਥਿਤੇਨ ਚ ॥੧-੪੪-
ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਦਿਲੀਪੇਨ ਮਹਾਭਾਗ ਤਵ ਪਿਤ੍ਰਾਤਿਤੇਜਸਾ । ਪੁਨਰ੍ਨ ਸ਼ਕਿਤਾ ਨੇਤੁਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤਾਨਘ ॥੧-੪੪-
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਿਲੀਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ।
ਸਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਪਰਮਂ ਲੋਕੇ ਯਸ਼ਃ ਪਰਮਸਮ੍ਮਤਮ੍ ॥੧-੪੪-
ਪਰ ਤੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਕਸਮ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ; ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।