ਸਤ੍ਯਂ ਬਤੇਦਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਨਾਕਾਲਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤਃ। ਯਤ੍ਰਾਹਮੇਵਂ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਜੀਵਾਮਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪ੍ਯਪੁਣ੍ਯਾ
ਸਚਮੁਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਇੰਨੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ, ਜੋ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਸੁਖਾਦ੍ ਵਿਹੀਨਂ ਬਹੁਦੁਃਖਪੂਰ੍ਣ- ਮਿਦਂ ਤੁ ਨੂਨਂ ਹृਦਯਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਮੇ। ਵਿਦੀਰ੍ਯਤੇ ਯਨ੍ਨ ਸਹਸ੍ਰਧਾਦ੍ਯ ਵਜ੍ਰਾਹਤਂ ਸ਼ृਂਗਮਿਵਾਚਲਸ੍ਯ
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੱਕਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਨੂਨਂ ਮਮ ਦੋषਮਤ੍ਰ ਵਧ੍ਯਾਹਮਸ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਯ। ਭਾਵਂ ਨ ਚਾਸ੍ਯਾਹਮਨੁਪ੍ਰਦਾਤੁ- ਮਲਂ ਦ੍ਵਿਜੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਿਵਾਦ੍ਵਿਜਾਯ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣ-ਦੀਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨਾਗਚ੍ਛਤਿ ਲੋਕਨਾਥੇ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਜਨ੍ਤੋਰਿਵ ਸ਼ਲ੍ਯਕृਨ੍ਤਃ। ਨੂਨਂ ਮਮਾਂਗਾਨ੍ਯਚਿਰਾਦਨਾਰ੍ਯਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੰਡਾ ਚੁਭੇ।
ਦੁਃਖਂ ਬਤੇਦਂ ਨਨੁ ਦੁਃਖਿਤਾਯਾ ਮਾਸੌ ਚਿਰਾਯਾਭਿਗਮਿष੍ਯਤੋ ਦ੍ਵੌ। ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਧ੍ਯਸ੍ਯ ਯਥਾ ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਰਾਜੋਪਰੋਧਾਦਿਵ ਤਸ੍ਕਰਸ੍ਯ
ਇਹ ਦੁੱਖ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਲਈ, ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲੰਬੇ ਹੋਣਗੇ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਸ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ।
ਹਾ ਰਾਮ ਹਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਹਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰੇ ਹਾ ਰਾਮਮਾਤਃ ਸਹ ਮੇ ਜਨਨ੍ਯਃ। ਏषਾ ਵਿਪਦ੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਨੌਰਿਵ ਮੂਢਵਾਤਾ
ਹਾ ਰਾਮਾ! ਹਾ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ! ਹਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ! ਹਾ ਰਾਮਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ! ਮੈਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਗ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਗਲਤ ਹਵਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਤਰਸ੍ਵਿਨੌ ਧਾਰਯਤਾ ਮृਗਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਰੂਪਂ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰੌ। ਨੂਨਂ ਵਿਸ਼ਸ੍ਤੌ ਮਮ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਤੌ ਸਿਂਹਰ੍षਭੌ ਦ੍ਵਾਵਿਵ ਵੈਦ੍ਯੁਤੇਨ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਨੂਨਂ ਸ ਕਾਲੋ ਮृਗਰੂਪਧਾਰੀ ਮਾਮਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਂ ਲੁਲੁਭੇ ਤਦਾਨੀਮ੍। ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਮੂਢਾ ਰਾਮਾਨੁਜਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਂ ਚ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਗ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਠੱਗ ਲਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਹਾ ਰਾਮ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੋ ਹਾ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਾਨਵਕ੍ਤ੍ਰ। ਹਾ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਹਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਵਧ੍ਯਾਂ ਨ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਮ੍
ਹਾ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸਚਦੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ! ਹਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ! ਹਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਖਸਾਂ ਵਲੋਂ ਮਰਨ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ।
ਅਨਨ੍ਯਦੇਵਤ੍ਵਮਿਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਚ ਭੂਮੌ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਨਿਯਮਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮੇ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਤ੍ਵਂ ਵਿਫਲਂ ਮਮੇਦਂ ਕृਤਂ ਕृਤਘ੍ਨੇष੍ਵਿਵ ਮਾਨੁषਾਣਾਮ੍
ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ—ਮੇਰਾ ਪਤੀ-ਭਗਤੀ ਹੋਣਾ ਅਫ਼ਸੋਸ, ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨਾ।
ਮੋਘੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਮਮਾਯਂ ਤਥੈਕਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਮਿਦਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍। ਯਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृਸ਼ਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਹੀਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਗਮਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਕ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵੀ ਬੇਮਤਲਬ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ—ਕਮਜ਼ੋਰ, ਰੰਗਹੀਣ, ਤੇਰੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ ਵੰਜੀ।
ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਨਿਯਮੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਨਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚਰਿਤਵ੍ਰਤਸ਼੍ਚ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਯੇ ਵਿਪੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਭਿਃ ਸਂਰਂਸ੍ਯਸੇ ਵੀਤਭਯਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਅਹਂ ਤੁ ਰਾਮ ਤ੍ਵਯਿ ਜਾਤਕਾਮਾ ਚਿਰਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਨਿਬਦ੍ਧਭਾਵਾ। ਮੋਘਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾਥ ਤਪੋ ਵ੍ਰਤਂ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਿਗ੍ਜੀਵਿਤਮਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਮ੍
ਪਰ ਮੈਂ, ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਵਿਅਰਥ ਤਪ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਸਂਜੀਵਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਹਂ ਤ੍ਯਜੇਯਂ ਵਿषੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਤੇਨ ਵਾਪਿ। ਵਿषਸ੍ਯ ਦਾਤਾ ਨ ਤੁ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿ- ਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ
ਮੈਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਜਲਦੀ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜੇ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾ ਬਹੁਧਾ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸੀਤਾਥ ਵੇਣੀਗ੍ਰਥਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ। ਉਦ੍ਬਦ੍ਧ੍ਯ ਵੇਣ੍ਯੁਦ੍ਗ੍ਰਥਨੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰ- ਮਹਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਮਸ੍ਯ ਮੂਲਮ੍
ਸੀਤਾ, ਜੋ ਗਮ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਫੜੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ, 'ਇਸ ਚੋਟੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।'
ਉਪਸ੍ਥਿਤਾ ਸਾ ਮृਦੁਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਖਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਨਗਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ। ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਰਾਮਂ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਮਾਨੁਜਂ ਸ੍ਵਂ ਚ ਕੁਲਂ ਸ਼ੁਭਾਂਗ੍ਯਾਃ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਰਮ ਸੀ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਫੜੀ। ਜਦ ਉਹ, ਸੁਭਾਗੀ, ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾਨਿ ਤਦਾ ਬਹੂਨਿ ਧੈਰ੍ਯਾਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਵਰਾਣਿ ਲੋਕੇ। ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਦਾ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁਰਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਜਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਪਜੀਆਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਿਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
thumb|ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਣਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।
ਤਥਾਗਤਾਂ ਤਾਂ ਵ੍ਯਥਿਤਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਂ ਵ੍ਯਤੀਤਹਰ੍षਾਂ ਪਰਿਦੀਨਮਾਨਸਾਮ੍। ਸ਼ੁਭਾਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਭੇਜਿਰੇ ਨਰਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਜੁष੍ਟਮਿਵੋਪਸੇਵਿਨਃ
ਜਦ ਉਹ ਪਹੁੰਚੀ, ਦੁਖੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੁਭਾਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਮਮਰਾਲਪਕ੍ਸ਼੍ਮ- ਰਾਜ੍ਯਾਵृਤਂ ਕृष੍ਣਵਿਸ਼ਾਲਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍। ਪ੍ਰਾਸ੍ਪਨ੍ਦਤੈਕਂ ਨਯਨਂ ਸੁਕੇਸ਼੍ਯਾ ਮੀਨਾਹਤਂ ਪਦ੍ਮਮਿਵਾਭਿਤਾਮ੍ਰਮ੍
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਦੇ ਖੱਬਾ ਅੱਖ, ਲੰਬੇ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਚੌੜੇ ਸਫੇਦ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਮਛੀ ਵੱਲੋਂ ਲਾਟੀ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਫੜਕਣ ਲੱਗਾ।
ਭੁਜਸ਼੍ਚ ਚਾਰ੍ਵਞ੍ਚਿਤਵृਤ੍ਤਪੀਨਃ ਪਰਾਰ੍ਘ੍ਯਕਾਲਾਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨਾਰ੍ਹਃ। ਅਨੁਤ੍ਤਮੇਨਾਘ੍ਯੁषਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯੇਣ ਚਿਰੇਣ ਵਾਮਃ ਸਮਵੇਪਤਾਸ਼ੁ
ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ, ਗੋਲ ਤੇ ਮੋਟਾ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਅਗਰ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਪਿਆਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਜਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ।
ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਹਸ੍ਤਪ੍ਰਤਿਮਸ਼੍ਚ ਪੀਨ- ਸ੍ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ ਸਂਹਤਯੋਸ੍ਤੁ ਜਾਤਃ। ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਨਃ ਪੁਨਰੂਰੁਰਸ੍ਯਾ ਰਾਮਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ
ਉਸ ਦੀ ਮੋਟੀ, ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਰਾਨ, ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੂੰਡ ਵਾਂਗ, ਫੜਕਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੁਭਂ ਪੁਨਰ੍ਹੇਮਸਮਾਨਵਰ੍ਣ- ਮੀषਦ੍ਰਜੋਧ੍ਵਸ੍ਤਮਿਵਾਤੁਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਃ। ਵਾਸਃ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਃ ਸ਼ਿਖਰਾਗ੍ਰਦਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪਰਿਸ੍ਰਂਸਤ ਚਾਰੁਗਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਦੇਹ ਤੋਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੜ ਗਿਆ।
ਏਤੈਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤੈਰਪਰੈਸ਼੍ਚ ਸੁਭ੍ਰੂਃ ਸਂਚੋਦਿਤਾ ਪ੍ਰਾਗਪਿ ਸਾਧੁਸਿਦ੍ਧੈਃ। ਵਾਤਾਤਪਕ੍ਲਾਨ੍ਤਮਿਵ ਪ੍ਰਣष੍ਟਂ ਵਰ੍षੇਣ ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਤਿਸਂਜਹਰ੍ष
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਮੀਦ ਪਾਈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਬਿਮ੍ਬਫਲੋਪਮੋष੍ਠਂ ਸ੍ਵਕ੍ਸ਼ਿਭ੍ਰੁਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਮਰਾਲਪਕ੍ਸ਼੍ਮ। ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਬਭਾਸੇ ਸਿਤਸ਼ੁਕ੍ਲਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਰਾਹੋਰ੍ਮੁਖਾਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵ ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠ, ਅੱਖਾਂ, ਭਵਾਂ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਚਿਹਰਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਪਲਕਾਂ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾ ਵ੍ਯਪਨੀਤਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਜ੍ਵਰਾ ਹਰ੍षਵਿਬੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾ। ਅਸ਼ੋਭਤਾਰ੍ਯਾ ਵਦਨੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਨਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰਿਵੋਦਿਤੇਨ
ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ, ਬੁਖਾਰ ਸ਼ਾਂਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਗੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਰਾਤ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
thumb|ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।
ਹਨੁਮਾਨਪਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ। ਸੀਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਨੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਧਮਕੀ ਭਰੇ ਬੋਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ।
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਦੇਵਤਾਮਿਵ ਨਨ੍ਦਨੇ। ਤਤੋ ਬਹੁਵਿਧਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ
ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰ ਨੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲਏ।
ਯਾਂ ਕਪੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਚ। ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਮਾਰ੍ਗਨ੍ਤੇ ਸੇਯਮਾਸਾਦਿਤਾ ਮਯਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੱਭਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲੱਭ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।