ਦਿਲੀਪਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਿष੍ਟਵਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਮਕਾਰਯਤ੍ ॥੧-੪੨-
ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕੀਤੇ; ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਅਗਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਰਾਜਾ ਤੇषਾਮੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਵ੍ਯਾਧਿਨਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਾਲਧਰ੍ਮਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍ ॥੧-੪੨-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਲ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰੋਗ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਗਤੋ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਰਾਜ੍ਯੇ ਭਗੀਰਥਂ ਪੁਤ੍ਰਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਨਰਰ੍षਭਃ ॥੧-੪੨-
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਗੀਰਥਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਅਨਪਤ੍ਯੋ ਮਹਾਰਾਜਃ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਃ ਸ ਚ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥੧-੪੨-
ਭਗੀਰਥ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਮਕ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿष੍ਵਾਧਾਯ ਤਦ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਗਙ੍ਗਾਵਤਰਣੇ ਰਤਃ । ਤਪੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਸਮਾਤਿष੍ਠਦ੍ ਗੋਕਰ੍ਣੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੪੨-
ਰਾਜ ਭਗਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਰਣ ਲਈ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਗੋਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਃ ਪਞ੍ਚਤਪਾ ਮਾਸਾਹਾਰੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਘੋਰੇ ਤਪਸਿ ਤਿष੍ਠਤਃ ॥੧-੪੨-
ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
ਅਤੀਤਾਨਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭੁਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥੧-੪੨-
ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਭਗੀਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤੇऽਹਂ ਜਨਾਧਿਪ । ਤਪਸਾ ਚ ਸੁਤਪ੍ਤੇਨ ਵਰਂ ਵਰਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥੧-੪੨-
ਭਗੀਰਥ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।
ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਭਗੀਰਥੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥੧-੪੨-
ਭਗੀਰਥ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਂਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਯਦਿ ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍ । ਸਗਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਤ੍ਤਃ ਸਲਿਲਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥੧-੪੨-
ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇ।
ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸਲਿਲਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇ ਭਸ੍ਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛੇਯੁਰਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਃ ॥੧-੪੨-
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।
ਦੇਵ ਯਾਚੇ ਹ ਸਂਤਤ੍ਯੈ ਨਾਵਸੀਦੇਤ੍ ਕੁਲਂ ਚ ਨਃ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਕੁਲੇ ਦੇਵ ਏष ਮੇऽਸ੍ਤੁ ਵਰਃ ਪਰਃ ॥੧-੪੨-
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਅਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਚਿਰਸਥਾਈ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ।
ਉਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਾਂ ਵਾਣੀਂ ਮਧੁਰਾਂ ਮਧੁਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾਮ੍ ॥੧-੪੨-
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਭ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨੋਰਥੋ ਮਹਾਨੇष ਭਗੀਰਥ ਮਹਾਰਥ । ਏਵਂ ਭਵਤੁ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਵਰ੍ਧਨ ॥੧-੪੨-
ਭਗੀਰਥ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ।
ਇਯਂ ਹੈਮਵਤੀ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਗਙ੍ਗਾ ਹਿਮਵਤਃ ਸੁਤਾ । ਤਾਂ ਵੈ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਰਾਜਨ੍ ਹਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿਯੁਜ੍ਯਤਾਮ੍ ॥੧-੪੨-
ਇਹ ਗੰਗਾ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਪਤਨਂ ਰਾਜਨ੍ ਪृਥਿਵੀ ਨ ਸਹਿष੍ਯਤੇ । ਤਾਂ ਵੈ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਰਾਜਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੂਲਿਨਃ ॥੧-੪੨-
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਤੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ।
ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਚਾਭਾष੍ਯ ਲੋਕਕृਤ੍ । ਜਗਾਮ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਦੇਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਹ ਮਰੁਦ੍ਗਣੈਃ ॥੧-੪੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਬਿਆਲੇਂ ਸੁਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਤੀਹ-ਚੌਂਵੇਂ ਸੁਰਗ ਸੁਣੋ।
ਦੇਵਦੇਵੇ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੋऽਙ੍ਗੁष੍ਠਾਗ੍ਰਨਿਪੀਡਿਤਾਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਵਸੁਮਤੀਂ ਰਾਮ ਵਤ੍ਸਰਂ ਸਮੁਪਾਸਤ ॥੧-੪੩-
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਗੂਠੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਬਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਥ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ । ਉਮਾਪਤਿਃ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੪੩-
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ, ਉਮਾਪਤੀ ਤੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤੇऽਹਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਸ਼ਿਰਸਾ ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸੁਤਾਮਹਮ੍ ॥੧-੪੩-
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ।
ਤਤੋ ਹੈਮਵਤੀ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾ । ਤਦਾ ਸਾਤਿਮਹਦ੍ਰੂਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇਗਂ ਚ ਦੁਃਸਹਮ੍॥੧-੪੩-
ਫਿਰ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਤੇਜ਼ੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਆਕਾਸ਼ਾਦਪਤਦ੍ ਰਾਮ ਸ਼ਿਵੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਿਰਸ੍ਯੁਤ । ਅਚਿਨ੍ਤਯਚ੍ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਗਙ੍ਗਾ ਪਰਮਦੁਰ੍ਧਰਾ ॥੧-੪੩-
ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਗੰਗਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਰੀ; ਉਹ ਦੇਵੀ, ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਯਹਂ ਹਿ ਪਾਤਾਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸਾ ਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਵਲੇਪਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਃ ॥੧-੪੩-
ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ; ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਿਰੋਭਾਵਯਿਤੁਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਨਯਨਸ੍ਤਦਾ । ਸਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਤਿਤਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪੁਣ੍ਯੇ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ॥੧-੪੩-
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਰੁਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿਰ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਹਿਮਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੇ ਰਾਮ ਜਟਾਮਣ੍ਡਲਗਹ੍ਵਰੇ । ਸਾ ਕਥਂਚਿਨ੍ਮਹੀਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਦ੍ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਿਤਾ ॥੧-੪੩-
ਰਾਮਾ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਜਟਾਂ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਧਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਨੈਵ ਸਾ ਨਿਰ੍ਗਮਂ ਲੇਭੇ ਜਟਾਮਣ੍ਡਲਮਨ੍ਤਤਃ । ਤਤ੍ਰੈਵਾਬਭ੍ਰਮਦ੍ ਦੇਵੀ ਸਂਵਤ੍ਸਰਗਣਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ॥੧-੪੩-
ਉਹ ਜਟਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕਦੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕੀ; ਉਥੇ ਹੀ ਦੇਵੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ।
ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਪਃ ਪਰਮਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ ਤੇਨ ਤੋषਿਤਸ਼੍ਚਾਸੀਦਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੪੩-
ਉਥੇ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਇੱਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ।
ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਤਤੋ ਗਙ੍ਗਾਂ ਹਰੋ ਬਿਨ੍ਦੁਸਰਃ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥੧-੪੩-
ਫਿਰ ਹਰਾ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਿੰਦੁਸਰਸ ਝੀਲ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਜਦ ਉਹ ਛੱਡੀ ਗਈ, ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ।