ਛਾਯਾਵੈਗੁਣ੍ਯਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਦੁਃਖਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਅਦੁਃਖਾਰ੍ਹਾਮਿਮਾਂ ਦੇਵੀਂ ਵੈਹਾਯਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਵਗੁਣ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਆਈ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਅਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਂ ਚ ਵਿਜਯਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ
ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਨਾਸ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਮੇਤਤ੍ ਤੁ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਸ੍ਯਾ ਮਹਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚ ਸ੍ਫੁਰਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਮਿਵਾਯਤਮ੍
ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ: ਉਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਗੱਲ ਸੁਣਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਈषਦ੍ਧਿ ਹृषਿਤੋ ਵਾਸ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾ ਹ੍ਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਅਕਸ੍ਮਾਦੇਵ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਬਾਹੁਰੇਕਃ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਰੇਣੁਹਸ੍ਤਪ੍ਰਤਿਮਃ ਸਵ੍ਯਸ਼੍ਚੋਰੁਰਨੁਤ੍ਤਮਃ। ਵੇਪਨ੍ ਕਥਯਤੀਵਾਸ੍ਯਾ ਰਾਘਵਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਉਤਮ ਖੱਬੀ ਰਾਣ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੂੰਡ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਘਵ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਸ਼ਾਖਾਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਸਾਨ੍ਤ੍ਵਵਾਦੀ। ਸੁਸ੍ਵਾਗਤਾਂ ਵਾਚਮੁਦੀਰਯਾਣਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚੋਦਯਤੀਵ ਹृष੍ਟਃ
ਇੱਕ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਸਾਂਤਵਨ ਭਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤਃ ਸਾ ਹ੍ਰੀਮਤੀ ਬਾਲਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਜਯਹਰ੍षਿਤਾ। ਅਵੋਚਦ੍ ਯਦਿ ਤਤ੍ ਤਥ੍ਯਂ ਭਵੇਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਹਿ ਵਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਲਜਜਤ ਭਰੀ ਨੌਜਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।'
thumb|ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਅਠਵੀਂ-ਅਠਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦ੍ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਮਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਤਾ। ਸੀਤਾ ਵਿਤਤ੍ਰਾਸ ਯਥਾ ਵਨਾਨ੍ਤੇ ਸਿਂਹਾਭਿਪਨ੍ਨਾ ਗਜਰਾਜਕਨ੍ਯਾ
ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਡਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ੇਰ ਵਲੋਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਵੇ।
ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਮਧ੍ਯਗਤਾ ਚ ਭੀਰੁ- ਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਭृਸ਼ਂ ਰਾਵਣਤਰ੍ਜਿਤਾ ਚ। ਕਾਨ੍ਤਾਰਮਧ੍ਯੇ ਵਿਜਨੇ ਵਿਸृष੍ਟਾ ਬਾਲੇਵ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਲਲਾਪ ਸੀਤਾ
ਰਾਖਸਣਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰੀ, ਡਰਪੋਕ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਬੜੀ ਤੀਖੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਧਮਕਾਇਆ। ਉਹ ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਰੋਈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬਤੇਦਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਨਾਕਾਲਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤਃ। ਯਤ੍ਰਾਹਮੇਵਂ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਜੀਵਾਮਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪ੍ਯਪੁਣ੍ਯਾ
ਸਚਮੁਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਇੰਨੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ, ਜੋ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਸੁਖਾਦ੍ ਵਿਹੀਨਂ ਬਹੁਦੁਃਖਪੂਰ੍ਣ- ਮਿਦਂ ਤੁ ਨੂਨਂ ਹृਦਯਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਮੇ। ਵਿਦੀਰ੍ਯਤੇ ਯਨ੍ਨ ਸਹਸ੍ਰਧਾਦ੍ਯ ਵਜ੍ਰਾਹਤਂ ਸ਼ृਂਗਮਿਵਾਚਲਸ੍ਯ
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੱਕਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਨੂਨਂ ਮਮ ਦੋषਮਤ੍ਰ ਵਧ੍ਯਾਹਮਸ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਯ। ਭਾਵਂ ਨ ਚਾਸ੍ਯਾਹਮਨੁਪ੍ਰਦਾਤੁ- ਮਲਂ ਦ੍ਵਿਜੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਿਵਾਦ੍ਵਿਜਾਯ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣ-ਦੀਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨਾਗਚ੍ਛਤਿ ਲੋਕਨਾਥੇ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਜਨ੍ਤੋਰਿਵ ਸ਼ਲ੍ਯਕृਨ੍ਤਃ। ਨੂਨਂ ਮਮਾਂਗਾਨ੍ਯਚਿਰਾਦਨਾਰ੍ਯਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੰਡਾ ਚੁਭੇ।
ਦੁਃਖਂ ਬਤੇਦਂ ਨਨੁ ਦੁਃਖਿਤਾਯਾ ਮਾਸੌ ਚਿਰਾਯਾਭਿਗਮਿष੍ਯਤੋ ਦ੍ਵੌ। ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਧ੍ਯਸ੍ਯ ਯਥਾ ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਰਾਜੋਪਰੋਧਾਦਿਵ ਤਸ੍ਕਰਸ੍ਯ
ਇਹ ਦੁੱਖ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਲਈ, ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲੰਬੇ ਹੋਣਗੇ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਸ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ।
ਹਾ ਰਾਮ ਹਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਹਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰੇ ਹਾ ਰਾਮਮਾਤਃ ਸਹ ਮੇ ਜਨਨ੍ਯਃ। ਏषਾ ਵਿਪਦ੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਨੌਰਿਵ ਮੂਢਵਾਤਾ
ਹਾ ਰਾਮਾ! ਹਾ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ! ਹਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ! ਹਾ ਰਾਮਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ! ਮੈਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਗ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਗਲਤ ਹਵਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਤਰਸ੍ਵਿਨੌ ਧਾਰਯਤਾ ਮृਗਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਰੂਪਂ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰੌ। ਨੂਨਂ ਵਿਸ਼ਸ੍ਤੌ ਮਮ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਤੌ ਸਿਂਹਰ੍षਭੌ ਦ੍ਵਾਵਿਵ ਵੈਦ੍ਯੁਤੇਨ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਨੂਨਂ ਸ ਕਾਲੋ ਮृਗਰੂਪਧਾਰੀ ਮਾਮਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਂ ਲੁਲੁਭੇ ਤਦਾਨੀਮ੍। ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਮੂਢਾ ਰਾਮਾਨੁਜਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਂ ਚ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਗ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਠੱਗ ਲਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਹਾ ਰਾਮ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੋ ਹਾ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਾਨਵਕ੍ਤ੍ਰ। ਹਾ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਹਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਵਧ੍ਯਾਂ ਨ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਮ੍
ਹਾ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸਚਦੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ! ਹਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ! ਹਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਖਸਾਂ ਵਲੋਂ ਮਰਨ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ।
ਅਨਨ੍ਯਦੇਵਤ੍ਵਮਿਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਚ ਭੂਮੌ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਨਿਯਮਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮੇ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਤ੍ਵਂ ਵਿਫਲਂ ਮਮੇਦਂ ਕृਤਂ ਕृਤਘ੍ਨੇष੍ਵਿਵ ਮਾਨੁषਾਣਾਮ੍
ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ—ਮੇਰਾ ਪਤੀ-ਭਗਤੀ ਹੋਣਾ ਅਫ਼ਸੋਸ, ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨਾ।
ਮੋਘੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਮਮਾਯਂ ਤਥੈਕਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਮਿਦਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍। ਯਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृਸ਼ਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਹੀਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਗਮਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਕ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵੀ ਬੇਮਤਲਬ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ—ਕਮਜ਼ੋਰ, ਰੰਗਹੀਣ, ਤੇਰੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ ਵੰਜੀ।
ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਨਿਯਮੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਨਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚਰਿਤਵ੍ਰਤਸ਼੍ਚ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਯੇ ਵਿਪੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਭਿਃ ਸਂਰਂਸ੍ਯਸੇ ਵੀਤਭਯਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਅਹਂ ਤੁ ਰਾਮ ਤ੍ਵਯਿ ਜਾਤਕਾਮਾ ਚਿਰਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਨਿਬਦ੍ਧਭਾਵਾ। ਮੋਘਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾਥ ਤਪੋ ਵ੍ਰਤਂ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਿਗ੍ਜੀਵਿਤਮਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਮ੍
ਪਰ ਮੈਂ, ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਵਿਅਰਥ ਤਪ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਸਂਜੀਵਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਹਂ ਤ੍ਯਜੇਯਂ ਵਿषੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਤੇਨ ਵਾਪਿ। ਵਿषਸ੍ਯ ਦਾਤਾ ਨ ਤੁ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿ- ਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ
ਮੈਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਜਲਦੀ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜੇ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾ ਬਹੁਧਾ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸੀਤਾਥ ਵੇਣੀਗ੍ਰਥਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ। ਉਦ੍ਬਦ੍ਧ੍ਯ ਵੇਣ੍ਯੁਦ੍ਗ੍ਰਥਨੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰ- ਮਹਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਮਸ੍ਯ ਮੂਲਮ੍
ਸੀਤਾ, ਜੋ ਗਮ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਫੜੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ, 'ਇਸ ਚੋਟੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।'
ਉਪਸ੍ਥਿਤਾ ਸਾ ਮृਦੁਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਖਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਨਗਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ। ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਰਾਮਂ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਮਾਨੁਜਂ ਸ੍ਵਂ ਚ ਕੁਲਂ ਸ਼ੁਭਾਂਗ੍ਯਾਃ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਰਮ ਸੀ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਫੜੀ। ਜਦ ਉਹ, ਸੁਭਾਗੀ, ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾਨਿ ਤਦਾ ਬਹੂਨਿ ਧੈਰ੍ਯਾਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਵਰਾਣਿ ਲੋਕੇ। ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਦਾ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁਰਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਜਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਪਜੀਆਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਿਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
thumb|ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਣਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।
ਤਥਾਗਤਾਂ ਤਾਂ ਵ੍ਯਥਿਤਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਂ ਵ੍ਯਤੀਤਹਰ੍षਾਂ ਪਰਿਦੀਨਮਾਨਸਾਮ੍। ਸ਼ੁਭਾਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਭੇਜਿਰੇ ਨਰਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਜੁष੍ਟਮਿਵੋਪਸੇਵਿਨਃ
ਜਦ ਉਹ ਪਹੁੰਚੀ, ਦੁਖੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੁਭਾਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਮਮਰਾਲਪਕ੍ਸ਼੍ਮ- ਰਾਜ੍ਯਾਵृਤਂ ਕृष੍ਣਵਿਸ਼ਾਲਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍। ਪ੍ਰਾਸ੍ਪਨ੍ਦਤੈਕਂ ਨਯਨਂ ਸੁਕੇਸ਼੍ਯਾ ਮੀਨਾਹਤਂ ਪਦ੍ਮਮਿਵਾਭਿਤਾਮ੍ਰਮ੍
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਦੇ ਖੱਬਾ ਅੱਖ, ਲੰਬੇ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਚੌੜੇ ਸਫੇਦ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਮਛੀ ਵੱਲੋਂ ਲਾਟੀ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਫੜਕਣ ਲੱਗਾ।