ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਰ੍ਤृਸ੍ਨੇਹਬਲਾਤ੍ ਕृਤਾ। ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕष੍ਟਾਨਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਵਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ, ਇਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਸਂਤੁष੍ਟਾ ਫਲਮੂਲੇਨ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਪਰਾ। ਯਾ ਪਰਾਂ ਭਜਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਵਨੇऽਪਿ ਭਵਨੇ ਯਥਾ
ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੇਯਂ ਕਨਕਵਰ੍ਣਾਂਗੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਮਿਤਭਾषਿਣੀ। ਸਹਤੇ ਯਾਤਨਾਮੇਤਾਮਨਰ੍ਥਾਨਾਮਭਾਗਿਨੀ
ਇਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਅਣਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਰੇ ਹਾਲ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਇਮਾਂ ਤੁ ਸ਼ੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਰਾਵਣੇਨ ਪ੍ਰਮਥਿਤਾਂ ਪ੍ਰਪਾਮਿਵ ਪਿਪਾਸਿਤਃ
ਰਾਘਵ ਇਸ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਸਾ ਆਦਮੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਲ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾ ਨੂਨਂ ਪੁਨਰ੍ਲਾਭਾਦ੍ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮੇष੍ਯਤਿ। ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਰਿਆਸਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ।
ਕਾਮਭੋਗੈਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਹੀਨਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨੇਨ ਚ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਸਮਾਗਮਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਇਹ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਹੀ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨੈषਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਨੇਮਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਏਕਸ੍ਥਹृਦਯਾ ਨੂਨਂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ; ਇਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾ ਨਾਮ ਪਰਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਭਨਂ ਭੂषਣਾਦਪਿ। ਏषਾ ਹਿ ਰਹਿਤਾ ਤੇਨ ਸ਼ੋਭਨਾਰ੍ਹਾ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ; ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਹਣੀ ਬਣਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਭਦੀ ਨਹੀਂ।
ਦੁष੍ਕਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਮੋ ਹੀਨੋ ਯਦਨਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਨ ਦੁਃਖੇਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਰਾਮ ਵੱਡਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਇਮਾਮਸਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍। ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਮਾਪਿ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਨਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ ਪਰ ਦੁੱਖੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾ ਪੁष੍ਕਰਸਂਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਰਾਘਵਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਰ੍ਵਿਕृਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਭਿਃ ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇ
ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹੈ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਮਹਤਨਲਿਨੀਵ ਨष੍ਟਸ਼ੋਭਾ ਵ੍ਯਸਨਪਰਮ੍ਪਰਯਾ ਨਿਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ। ਸਹਚਰਰਹਿਤੇਵ ਚਕ੍ਰਵਾਕੀ ਜਨਕਸੁਤਾ ਕृਪਣਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਕਮਲਣੀ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਗੁਆ ਬੈਠੀ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਚਕਰਵਾਕੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਬੇਬਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾ ਹਿ ਪੁष੍ਪਾਵਨਤਾਗ੍ਰਸ਼ਾਖਾਃ ਸ਼ੋਕਂ ਦृਢਂ ਵੈ ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ੋਕਾਃ। ਹਿਮਵ੍ਯਪਾਯੇਨ ਚ ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮਿ- ਰਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਨੈਕਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ
ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਠੰਢੇ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਉੱਗ ਆਇਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਰ੍ਥਂ ਕਪਿਰਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੀਤੇਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤੁ ਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿषਸਾਦ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਬਲੀ ਹਰੀਣਾਮृषਭਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ
ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਹੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
thumb|ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਕੁਮੁਦਖਣ੍ਡਾਭੋ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿਰ੍ਮਲੋਦਯਃ। ਪ੍ਰਜਗਾਮ ਨਭਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਂਸੋ ਨੀਲਮਿਵੋਦਕਮ੍
ਫਿਰ ਚੰਨਣ, ਜੋ ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੀਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।
ਸਾਚਿਵ੍ਯਮਿਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ ਪ੍ਰਭਯਾ ਨਿਰ੍ਮਲਪ੍ਰਭਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸਿषੇਵੇ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਹ ਚੰਨਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਚੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਥ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਃ ਸੀਤਾਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਮ੍। ਸ਼ੋਕਭਾਰੈਰਿਵ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰੈਰ੍ਨਾਵਮਿਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਨਣ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ਤੀ।
ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਵੈਦੇਹੀਂ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਿਦੂਰਸ੍ਥਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਰ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਵਾਇਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਏਕਾਕ੍ਸ਼ੀਮੇਕਕਰ੍ਣਾਂ ਚ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਾਵਰਣਾਂ ਤਥਾ। ਅਕਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਾਂ ਚ ਮਸ੍ਤਕੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਾਸਿਕਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਕੰਨ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾਂ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਨੱਕ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ।
ਅਤਿਕਾਯੋਤ੍ਤਮਾਂਗੀਂ ਚ ਤਨੁਦੀਰ੍ਘਸ਼ਿਰੋਧਰਾਮ੍। ਧ੍ਵਸ੍ਤਕੇਸ਼ੀਂ ਤਥਾਕੇਸ਼ੀਂ ਕੇਸ਼ਕਮ੍ਬਲਧਾਰਿਣੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ, ਇਕ ਵਿਗੜੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਕ ਘਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਵੀ ਵੇਖੀ।
ਲਮ੍ਬਕਰ੍ਣਲਲਾਟਾਂ ਚ ਲਮ੍ਬੋਦਰਪਯੋਧਰਾਮ੍। ਲਮ੍ਬੋष੍ਠੀਂ ਚਿਬੁਕੋष੍ਠੀਂ ਚ ਲਮ੍ਬਾਸ੍ਯਾਂ ਲਮ੍ਬਜਾਨੁਕਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਢਲਕਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ, ਢਲਕਦੇ ਪੇਟ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੇ ਹੋਠ ਤੇ ਚਿਨ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਢਲਕਦੇ ਘੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਵੀ ਵੇਖੀ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਂ ਦੀਰ੍ਘਾਂ ਚ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਚ ਵਿਕਟਾਂ ਵਾਮਨਾਂ ਤਥਾ। ਕਰਾਲਾਂ ਭੁਗ੍ਨਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂ ਚ ਪਿਂਗਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਜੀ, ਲੰਮੀ, ਕੁਬੜੀ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਨੱਟੀ, ਭਿਆਨਕ, ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ।
ਵਿਕृਤਾਃ ਪਿਂਗਲਾਃ ਕਾਲੀਃ ਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਾਃ। ਕਾਲਾਯਸਮਹਾਸ਼ੂਲਕੂਟਮੁਦ੍ਗਰਧਾਰਿਣੀਃ
ਉਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਗੜੀਆਂ, ਪੀਲੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਲੜਾਈ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਗੱਦੇ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਵਰਾਹਮृਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਹਿषਾਜਸ਼ਿਵਾਮੁਖਾਃ। ਗਜੋष੍ਟ੍ਰਹਯਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਨਿਖਾਤਸ਼ਿਰਸੋऽਪਰਾਃ
ਕੁਝ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸੂਰ, ਹਿਰਣ, ਬੱਘ, ਭੈਂਸ, ਬੱਕਰੀ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਦੇ ਪੈਰ ਹਾਥੀ, ਊਠ, ਘੋੜੇ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਧੜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਏਕਹਸ੍ਤੈਕਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਖਰਕਰ੍ਣ੍ਯਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਿਕਾਃ। ਗੋਕਰ੍ਣੀਰ੍ਹਸ੍ਤਿਕਰ੍ਣੀਸ਼੍ਚ ਹਰਿਕਰ੍ਣੀਸ੍ਤਥਾਪਰਾਃ
ਕੁਝ ਇੱਕ ਹੱਥ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਖੋਤੇ ਦੇ ਕੰਨ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਕੰਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਕੰਨ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੰਨ, ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।
ਅਤਿਨਾਸਾਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਨਾਸਾ ਅਨਾਸਿਕਾਃ। ਗਜਸਂਨਿਭਨਾਸਾਸ਼੍ਚ ਲਲਾਟੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਾਸਿਕਾਃ
ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਨੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਨ।
ਹਸ੍ਤਿਪਾਦਾ ਮਹਾਪਾਦਾ ਗੋਪਾਦਾਃ ਪਾਦਚੂਲਿਕਾਃ। ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਾ ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਕੁਚੋਦਰੀਃ
ਕੁਝ ਦੇ ਪੈਰ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ, ਵੱਡੇ ਪੈਰ, ਗਾਂ ਵਰਗੇ ਪੈਰ, ਤੇ ਚੌੜੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਪੇਟ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਨ।
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਯਨੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਜਿਹ੍ਵਾਨਨਾਸ੍ਤਥਾ। ਅਜਾਮੁਖੀਰ੍ਹਸ੍ਤਿਮੁਖੀਰ੍ਗੋਮੁਖੀਃ ਸੂਕਰੀਮੁਖੀਃ
ਕੁਝ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰੇ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਬੱਕਰੀ, ਹਾਥੀ, ਗਾਂ, ਤੇ ਸੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਸਨ।
ਹਯੋष੍ਟ੍ਰਖਰਵਕ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਰ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ। ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਤੇ ਖੋਤੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੂਲ ਤੇ ਗੱਦੇ ਫੜੀਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਲੜਾਈ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।