ਵਿਰਾਧਸ਼੍ਚ ਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਵਨੇ ਰਾਮੇਣ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੇਵ ਸ਼ਮ੍ਬਰਃ
ਵਿਰਾਧ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਨਿਹਤਾਨਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਰੈਰਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮੈਃ
ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਖਰਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਃ। ਦੂषਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੇਣ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਖਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਹਾਂਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਦੂषण ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮਾਰੇ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਮ੍। ਅਸ੍ਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਁਲ੍ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਉਹ ਹਕੂਮਤ, ਜੋ ਮਿਲਣ ਔਖੀ ਸੀ ਤੇ ਵਾਲੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਸਾਗਰਸ਼੍ਚ ਮਯਾऽऽਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਨਦਨਦੀਪਤਿਃ। ਅਸ੍ਯਾ ਹੇਤੋਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਃ ਪੁਰੀ ਚੇਯਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਤਰੀ ਲਈ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।
ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਮੇਦਿਨੀਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍। ਅਸ੍ਯਾਃ ਕृਤੇ ਜਗਚ੍ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯੇਵ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਇਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸੀਤਾ ਵਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯਂ ਸਕਲਂ ਸੀਤਾਯਾ ਨਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਕਲਾਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ—ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਵੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਇਯਂ ਸਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਜਨਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਸੁਤਾ ਮੈਥਿਲਰਾਜਸ੍ਯ ਸੀਤਾ ਭਰ੍ਤृਦृਢਵ੍ਰਤਾ
ਇਹ ਉਹੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਾਨ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਮੈਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਵਾਲੀ।
ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਃ। ਸ੍ਨੁषਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੈषਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੁੱਤਰੀਵਧੂ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ, ਉੱਚੇ ਚਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕृਤਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਇਯਂ ਸਾ ਦਯਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਵਸ਼ਮਾਗਤਾ
ਇਹ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਰ੍ਤृਸ੍ਨੇਹਬਲਾਤ੍ ਕृਤਾ। ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕष੍ਟਾਨਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਵਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ, ਇਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਸਂਤੁष੍ਟਾ ਫਲਮੂਲੇਨ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਪਰਾ। ਯਾ ਪਰਾਂ ਭਜਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਵਨੇऽਪਿ ਭਵਨੇ ਯਥਾ
ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੇਯਂ ਕਨਕਵਰ੍ਣਾਂਗੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਮਿਤਭਾषਿਣੀ। ਸਹਤੇ ਯਾਤਨਾਮੇਤਾਮਨਰ੍ਥਾਨਾਮਭਾਗਿਨੀ
ਇਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਅਣਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਰੇ ਹਾਲ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਇਮਾਂ ਤੁ ਸ਼ੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਰਾਵਣੇਨ ਪ੍ਰਮਥਿਤਾਂ ਪ੍ਰਪਾਮਿਵ ਪਿਪਾਸਿਤਃ
ਰਾਘਵ ਇਸ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਸਾ ਆਦਮੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਲ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾ ਨੂਨਂ ਪੁਨਰ੍ਲਾਭਾਦ੍ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮੇष੍ਯਤਿ। ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਰਿਆਸਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ।
ਕਾਮਭੋਗੈਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਹੀਨਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨੇਨ ਚ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਸਮਾਗਮਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਇਹ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਹੀ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨੈषਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਨੇਮਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਏਕਸ੍ਥਹृਦਯਾ ਨੂਨਂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ; ਇਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾ ਨਾਮ ਪਰਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਭਨਂ ਭੂषਣਾਦਪਿ। ਏषਾ ਹਿ ਰਹਿਤਾ ਤੇਨ ਸ਼ੋਭਨਾਰ੍ਹਾ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ; ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਹਣੀ ਬਣਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਭਦੀ ਨਹੀਂ।
ਦੁष੍ਕਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਮੋ ਹੀਨੋ ਯਦਨਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਨ ਦੁਃਖੇਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਰਾਮ ਵੱਡਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਇਮਾਮਸਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍। ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਮਾਪਿ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਨਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ ਪਰ ਦੁੱਖੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾ ਪੁष੍ਕਰਸਂਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਰਾਘਵਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਰ੍ਵਿਕृਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਭਿਃ ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇ
ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹੈ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਮਹਤਨਲਿਨੀਵ ਨष੍ਟਸ਼ੋਭਾ ਵ੍ਯਸਨਪਰਮ੍ਪਰਯਾ ਨਿਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ। ਸਹਚਰਰਹਿਤੇਵ ਚਕ੍ਰਵਾਕੀ ਜਨਕਸੁਤਾ ਕृਪਣਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਕਮਲਣੀ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਗੁਆ ਬੈਠੀ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਚਕਰਵਾਕੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਬੇਬਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾ ਹਿ ਪੁष੍ਪਾਵਨਤਾਗ੍ਰਸ਼ਾਖਾਃ ਸ਼ੋਕਂ ਦृਢਂ ਵੈ ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ੋਕਾਃ। ਹਿਮਵ੍ਯਪਾਯੇਨ ਚ ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮਿ- ਰਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਨੈਕਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ
ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਠੰਢੇ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਉੱਗ ਆਇਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਰ੍ਥਂ ਕਪਿਰਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੀਤੇਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤੁ ਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿषਸਾਦ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਬਲੀ ਹਰੀਣਾਮृषਭਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ
ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਹੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
thumb|ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਹੁਣ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਕੁਮੁਦਖਣ੍ਡਾਭੋ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿਰ੍ਮਲੋਦਯਃ। ਪ੍ਰਜਗਾਮ ਨਭਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਂਸੋ ਨੀਲਮਿਵੋਦਕਮ੍
ਫਿਰ ਚੰਨਣ, ਜੋ ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੀਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।
ਸਾਚਿਵ੍ਯਮਿਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ ਪ੍ਰਭਯਾ ਨਿਰ੍ਮਲਪ੍ਰਭਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸਿषੇਵੇ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਹ ਚੰਨਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਚੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਥ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਃ ਸੀਤਾਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਮ੍। ਸ਼ੋਕਭਾਰੈਰਿਵ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰੈਰ੍ਨਾਵਮਿਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਨਣ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ਤੀ।
ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਵੈਦੇਹੀਂ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਿਦੂਰਸ੍ਥਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਰ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਵਾਇਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਏਕਾਕ੍ਸ਼ੀਮੇਕਕਰ੍ਣਾਂ ਚ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਾਵਰਣਾਂ ਤਥਾ। ਅਕਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਾਂ ਚ ਮਸ੍ਤਕੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਾਸਿਕਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਕੰਨ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾਂ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਨੱਕ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ।