ਦੁष੍ਕਰਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਰਾਮੋ ਹੀਨੋ ਯਦਨਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਨ ਸ਼ੋਕੇਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਥਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਸੀਤਾਂ ਤਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਃ ਪਵਨਸਮ੍ਭਵਃ। ਜਗਾਮ ਮਨਸਾ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਾਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
thumb|षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵ੍ਯਾਂ ਸੀਤਾਂ ਤਾਂ ਹਰਿਪੁਂਗਵਃ। ਗੁਣਾਭਿਰਾਮਂ ਰਾਮਂ ਚ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਵਧੀਆ ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਮੁੜ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਸੀਤਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਵਿਲਲਾਪ ਹ
ਕੁਝ ਪਲ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਜੂ ਭਰ ਆਏ, ਚਮਕਦਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਮਾਨ੍ਯਾ ਗੁਰੁਵਿਨੀਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਗੁਰੁਪ੍ਰਿਯਾ। ਯਦਿ ਸੀਤਾ ਹਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਜੇ ਦੁੱਖੀ ਸੀਤਾ ਖੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਵਾਕਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸਾਯਜ੍ਞਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ। ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੁਭ੍ਯਤੇ ਦੇਵੀ ਗਂਗੇਵ ਜਲਦਾਗਮੇ
ਰਾਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਰਾਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਵਧਦੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ।
ਤੁਲ੍ਯਸ਼ੀਲਵਯੋਵृਤ੍ਤਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਭਿਜਨਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍। ਰਾਘਵੋऽਰ੍ਹਤਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਤਂ ਚੇਯਮਸਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ, ਉਮਰ, ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਵਹੇਮਾਭਾਂ ਲੋਕਕਾਨ੍ਤਾਮਿਵ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍। ਜਗਾਮ ਮਨਸਾ ਰਾਮਂ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਰਾਮ ਵੱਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ:
ਅਸ੍ਯਾ ਹੇਤੋਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਹਤੋ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲਃ। ਰਾਵਣਪ੍ਰਤਿਮੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਕਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਬੰਧ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਿਰਾਧਸ਼੍ਚ ਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਵਨੇ ਰਾਮੇਣ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੇਵ ਸ਼ਮ੍ਬਰਃ
ਵਿਰਾਧ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਨਿਹਤਾਨਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਰੈਰਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮੈਃ
ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਖਰਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਃ। ਦੂषਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੇਣ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਖਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਹਾਂਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਦੂषण ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮਾਰੇ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਮ੍। ਅਸ੍ਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਁਲ੍ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਉਹ ਹਕੂਮਤ, ਜੋ ਮਿਲਣ ਔਖੀ ਸੀ ਤੇ ਵਾਲੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਸਾਗਰਸ਼੍ਚ ਮਯਾऽऽਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਨਦਨਦੀਪਤਿਃ। ਅਸ੍ਯਾ ਹੇਤੋਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਃ ਪੁਰੀ ਚੇਯਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਤਰੀ ਲਈ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।
ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਮੇਦਿਨੀਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍। ਅਸ੍ਯਾਃ ਕृਤੇ ਜਗਚ੍ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯੇਵ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਇਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸੀਤਾ ਵਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯਂ ਸਕਲਂ ਸੀਤਾਯਾ ਨਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਕਲਾਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ—ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਵੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਇਯਂ ਸਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਜਨਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਸੁਤਾ ਮੈਥਿਲਰਾਜਸ੍ਯ ਸੀਤਾ ਭਰ੍ਤृਦृਢਵ੍ਰਤਾ
ਇਹ ਉਹੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਾਨ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਮੈਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਵਾਲੀ।
ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਃ। ਸ੍ਨੁषਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੈषਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੁੱਤਰੀਵਧੂ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ, ਉੱਚੇ ਚਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕृਤਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਇਯਂ ਸਾ ਦਯਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਵਸ਼ਮਾਗਤਾ
ਇਹ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਰ੍ਤृਸ੍ਨੇਹਬਲਾਤ੍ ਕृਤਾ। ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕष੍ਟਾਨਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਵਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ, ਇਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਸਂਤੁष੍ਟਾ ਫਲਮੂਲੇਨ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਪਰਾ। ਯਾ ਪਰਾਂ ਭਜਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਵਨੇऽਪਿ ਭਵਨੇ ਯਥਾ
ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੇਯਂ ਕਨਕਵਰ੍ਣਾਂਗੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਮਿਤਭਾषਿਣੀ। ਸਹਤੇ ਯਾਤਨਾਮੇਤਾਮਨਰ੍ਥਾਨਾਮਭਾਗਿਨੀ
ਇਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਅਣਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਰੇ ਹਾਲ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਇਮਾਂ ਤੁ ਸ਼ੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਰਾਵਣੇਨ ਪ੍ਰਮਥਿਤਾਂ ਪ੍ਰਪਾਮਿਵ ਪਿਪਾਸਿਤਃ
ਰਾਘਵ ਇਸ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਸਾ ਆਦਮੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਲ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾ ਨੂਨਂ ਪੁਨਰ੍ਲਾਭਾਦ੍ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮੇष੍ਯਤਿ। ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਰਿਆਸਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ।
ਕਾਮਭੋਗੈਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਹੀਨਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨੇਨ ਚ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਸਮਾਗਮਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਇਹ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਹੀ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨੈषਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਨੇਮਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਏਕਸ੍ਥਹृਦਯਾ ਨੂਨਂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ; ਇਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾ ਨਾਮ ਪਰਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਭਨਂ ਭੂषਣਾਦਪਿ। ਏषਾ ਹਿ ਰਹਿਤਾ ਤੇਨ ਸ਼ੋਭਨਾਰ੍ਹਾ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ; ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਹਣੀ ਬਣਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਭਦੀ ਨਹੀਂ।
ਦੁष੍ਕਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਮੋ ਹੀਨੋ ਯਦਨਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਨ ਦੁਃਖੇਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਰਾਮ ਵੱਡਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਇਮਾਮਸਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍। ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਮਾਪਿ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਨਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ ਪਰ ਦੁੱਖੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।