ਸਂਤਾਨਕਲਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍। ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਰਸੋਪੇਤਾਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਮਲਂਕृਤਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਸ ਨਨ੍ਦਨਸਂਕਾਸ਼ਾਂ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਰਾਵृਤਾਮ੍। ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਕੋਕਿਲਾਕੁਲਨਿਃਸ੍ਵਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਸਨ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਕੋਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਾਞ੍ਚਨੋਤ੍ਪਲਪਦ੍ਮਾਭਿਰ੍ਵਾਪੀਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍। ਬਹ੍ਵਾਸਨਕੁਥੋਪੇਤਾਂ ਬਹੁਭੂਮਿਗृਹਾਯੁਤਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਤੇ ਪਦਮ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਤੇ ਸੋਫਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਈ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮੈ ਰਮ੍ਯੈਃ ਫਲਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪੈਃ। ਪੁष੍ਪਿਤਾਨਾਮਸ਼ੋਕਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਫਲ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਮਿਵ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਮਾਰੁਤਿਃ ਸਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ। ਨਿष੍ਪਤ੍ਰਸ਼ਾਖਾਂ ਵਿਹਗੈਃ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਮਿਵਾਸਕृਤ੍
ਉਥੇ ਮਾਰੂਤੀ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵੇਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੱਤੇ ਉੱਡ ਕੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੰਗੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਵਿਨਿष੍ਪਤਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਤਸ਼ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਪੁष੍ਪਾਵਤਂਸਕੈਃ। ਸਮੂਲਪੁष੍ਪਰਚਿਤੈਰਸ਼ੋਕੈਃ ਸ਼ੋਕਨਾਸ਼ਨੈਃ
ਉਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਪੁष੍ਪਭਾਰਾਤਿਭਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪृਸ਼ਦ੍ਭਿਰਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍। ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੈਃ ਕੁਸੁਮਿਤੈਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕੈਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤੈਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਤੇ ਕਿੰਸੁਕ ਦਰੱਖਤ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ ਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤ ਇਵ ਸਰ੍ਵਤਃ। ਪੁਂਨਾਗਾਃ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਚਮ੍ਪਕੋਦ੍ਦਾਲਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਥਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀ ਸੀ; ਉਥੇ ਪੁੰਨਾਗ, ਸਤਪਰਨ, ਚੰਪਕ ਤੇ ਉਦਾਲਕ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸਨ।
ਵਿਵृਦ੍ਧਮੂਲਾ ਬਹਵਃ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਃ। ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਪ੍ਰਭਾਃ
ਕਈ ਦਰੱਖਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਸਨ।
ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੋਕਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਨਨ੍ਦਨਂ ਵਿਬੁਧੋਦ੍ਯਾਨਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਯਥਾ
ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤ ਨੀਲੇ ਅੰਜਨ ਵਰਗੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੰਦਨ ਤੇ ਚੈਤਰਰਥ ਬਾਗਾਂ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਅਤਿਵृਤ੍ਤਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਸ਼੍ਰਿਯਾਯੁਤਮ੍। ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਿਵ ਚਾਕਾਸ਼ਂ ਪੁष੍ਪਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਣਾਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਲਾਹੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਅਸਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪੁष੍ਪਰਤ੍ਨਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਸਾਗਰਂ ਯਥਾ। ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨਿਚਿਤਂ ਪਾਦਪੈਰ੍ਮਧੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ
ਉਹ ਸਥਾਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਧੁਰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ।
ਨਾਨਾਨਿਨਾਦੈਰੁਦ੍ਯਾਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮृਗਗਣਦ੍ਵਿਜੈਃ। ਅਨੇਕਗਨ੍ਧਪ੍ਰਵਹਂ ਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਬਾਗ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਿਦੂਰਸ੍ਥਂ ਚੈਤ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਮੂਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ੍ਥਿਤਂ ਕੈਲਾਸਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਕੈਲਾਸ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੀ।
ਪ੍ਰਵਾਲਕृਤਸੋਪਾਨਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਵੇਦਿਕਮ੍। ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਮਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੂਂषਿ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਮਿਵ ਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਮੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਚੌਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਮਾਰਤ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੌਂਧਿਆਉਂਦੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ।
ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਭਾਵਤ੍ਵਾਦੁਲ੍ਲਿਖਨ੍ਤਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍। ਤਤੋ ਮਲਿਨਸਂਵੀਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸਮਾਵृਤਾਮ੍
ਉਹ ਇਮਾਰਤ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਚ ਲਪਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ।
ਉਪਵਾਸਕृਸ਼ਾਂ ਦੀਨਾਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੀਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਚਨ੍ਦ੍ਰਰੇਖਾਮਿਵਾਮਲਾਮ੍
ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟਾਹੁੰਕਾ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀ ਚੰਦਰੀਕ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਖ੍ਯਾਯਮਾਨੇਨ ਰੂਪੇਣ ਰੁਚਿਰਪ੍ਰਭਾਮ੍। ਪਿਨਦ੍ਧਾਂ ਧੂਮਜਾਲੇਨ ਸ਼ਿਖਾਮਿਵ ਵਿਭਾਵਸੋਃ
ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਮੰਦ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਮਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਲੌ।
ਪੀਤੇਨੈਕੇਨ ਸਂਵੀਤਾਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟੇਨੋਤ੍ਤਮਵਾਸਸਾ। ਸਪਙ੍ਕਾਮਨਲਂਕਾਰਾਂ ਵਿਪਦ੍ਮਾਮਿਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਪੀਲੇ, ਮੈਲੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਝਾੜੀ।
ਪੀਡਿਤਾਂ ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਾਂ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍। ਗ੍ਰਹੇਣਾਂਗਾਰਕੇਣੇਵ ਪੀਡਿਤਾਮਿਵ ਰੋਹਿਣੀਮ੍
ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖੀਂ ਦੀਨਾਂ ਕृਸ਼ਾਮਨਸ਼ਨੇਨ ਚ। ਸ਼ੋਕਧ੍ਯਾਨਪਰਾਂ ਦੀਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਪਰਾਯਣਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਖੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ। ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਗਮ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਈ।
ਪ੍ਰਿਯਂ ਜਨਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਗਣਮ੍। ਸ੍ਵਗਣੇਨ ਮृਗੀਂ ਹੀਨਾਂ ਸ਼੍ਵਗਣੇਨਾਵृਤਾਮਿਵ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗੀ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ।
ਨੀਲਨਾਗਾਭਯਾ ਵੇਣ੍ਯਾ ਜਘਨਂ ਗਤਯੈਕਯਾ। ਨੀਲਯਾ ਨੀਰਦਾਪਾਯੇ ਵਨਰਾਜ੍ਯਾ ਮਹੀਮਿਵ
ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਾਲੀ ਚੋਟੀ ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜਦੋਂ ਬਦਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਦੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਚੀਰੀ ਹੋਈ।
ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਂ ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਾਂ ਵ੍ਯਸਨਾਨਾਮਕੋਵਿਦਾਮ੍। ਤਾਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਮਧਿਕਂ ਮਲਿਨਾਂ ਕृਸ਼ਾਮ੍
ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਮੈਲੀ।
ਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਸੀਤੇਤਿ ਕਾਰਣੈਰੁਪਪਾਦਿਭਿਃ। ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਹੀ ਸੀਤਾ ਹੈ,' ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।
ਯਥਾਰੂਪਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਤਥਾਰੂਪੇਯਮਂਗਨਾ। ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਾਂ ਸੁਭ੍ਰੂਂ ਚਾਰੁਵृਤ੍ਤਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਇਹ ਔਰਤ ਹੈ: ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੋਲ ਛਾਤੀਆਂ।
ਕੁਰ੍ਵਤੀਂ ਪ੍ਰਭਯਾ ਦੇਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਤਿਮਿਰਾ ਦਿਸ਼ਃ। ਤਾਂ ਨੀਲਕਣ੍ਠੀਂ ਬਿਮ੍ਬੋष੍ਠੀਂ ਸੁਮਧ੍ਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ। ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ, ਹੋਠ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਪੱਟ ਦਰਿਆਈ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੜੀ।
ਸੀਤਾਂ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਮਨ੍ਮਥਸ੍ਯ ਰਤਿਂ ਯਥਾ। ਇष੍ਟਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾਮਿਵ
ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਜਗਤ ਲਈ ਉਨੀ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਲਈ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰੀਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਭੂਮੌ ਸੁਤਨੁਮਾਸੀਨਾਂ ਨਿਯਤਾਮਿਵ ਤਾਪਸੀਮ੍। ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਬਹੁਲਾਂ ਭੀਰੁਂ ਭੁਜਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਧੂਮਿਵ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਚੰਨ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਪਤਲੀ, ਉਹ ਸਿਆਣੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਪੱਸਵੀ ਔਰਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੋਕਜਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਵਿਤਤੇਨ ਨ ਰਾਜਤੀਮ੍। ਸਂਸਕ੍ਤਾਂ ਧੂਮਜਾਲੇਨ ਸ਼ਿਖਾਮਿਵ ਵਿਭਾਵਸੋਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।