ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋऽਯਂ ਮਯਾऽऽਤ੍ਮਾ ਚ ਰਾਮਾਰ੍ਥੇ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ। ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਮੇ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍षਿਗਣਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਵਾਰਥ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਰੋਕਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ। ਸਿਦ੍ਧਿਮਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਹੂਤਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਭृਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਦੇਵਤੇ, ਤਪਸੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਵਜਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ।
ਵਰੁਣਃ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੋਮਾਦਿਤ੍ਯੌ ਤਥੈਵ ਚ। ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਮਰੁਤਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਚ
ਵਰੁਣ, ਜੋ ਫਾਂਸ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸੋਮ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਿਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ।
ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਚੈਵ ਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇऽਪ੍ਯਦृष੍ਟਾਃ ਪਥਿ ਗੋਚਰਾਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਜੋ ਰਾਹ 'ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ।
ਤਦੁਨ੍ਨਸਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰਦਨ੍ਤਮਵ੍ਰਣਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਂ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਲੋਚਨਮ੍। ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਦਾਰ੍ਯਾਵਦਨਂ ਕਦਾ ਨ੍ਵਹਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਰਾਧਿਪਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਠੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਹਨ, ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ?
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੇਣ ਹੀਨੇਨ ਨृਸ਼ਂਸਮੂਰ੍ਤਿਨਾ ਸੁਦਾਰੁਣਾਲਂਕृਤਵੇषਧਾਰਿਣਾ। ਬਲਾਭਿਭੂਤਾ ਹ੍ਯਬਲਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ਕਥਂ ਨੁ ਮੇ ਦृष੍ਟਿਪਥੇऽਦ੍ਯ ਸਾ ਭਵੇਤ੍
ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਨਰਮ ਤੇ ਤਪਸੀ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ—ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ, ਨਿਕੰਮੇ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
thumb|ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੫-
ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗ ਇੱਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਚਾਧਿਗਮ੍ਯ ਤਾਮ੍। ਅਵਪ੍ਲੁਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਨਃ
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।
ਸ ਤੁ ਸਂਹृष੍ਟਸਰ੍ਵਾਂਗਃ ਪ੍ਰਾਕਾਰਸ੍ਥੋ ਮਹਾਕਪਿਃ। ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਨ੍ ਵਸਨ੍ਤਾਦੌ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍
ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਕਪਿ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਸੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ।
ਸਾਲਾਨਸ਼ੋਕਾਨ੍ ਭਵ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਚਮ੍ਪਕਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍। ਉਦ੍ਦਾਲਕਾਨ੍ ਨਾਗਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚੂਤਾਨ੍ ਕਪਿਮੁਖਾਨਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਸ਼ੋਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚੰਪਕ, ਉੱਦਾਲਕ, ਨਾਗ, ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਕਪਿ-ਮੁੱਖ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਤਥਾऽऽਮ੍ਰਵਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਁਲ੍ਲਤਾਸ਼ਤਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨ੍। ਜ੍ਯਾਮੁਕ੍ਤ ਇਵ ਨਾਰਾਚਃ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਾਟਿਕਾਮ੍
ਆਮਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬੇਲਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ।
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਵਿਹਗੈਰਭਿਨਾਦਿਤਾਮ੍। ਰਾਜਤੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਦਪੈਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵृਤਾਮ੍
ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਅਜੀਬ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਹਗੈਰ੍ਮृਗਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾਨਨਾਮ੍। ਉਦਿਤਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਬਲੀ
ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਗੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਵृਤਾਂ ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪੋਪਗਫਲੋਪਗੈਃ। ਕੋਕਿਲੈਰ੍ਭृਙ੍ਗਰਾਜੈਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਤੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਬਾਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਬਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨੁਜਾਂ ਕਾਲੇ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਮਦਾਕੁਲਾਮ੍। ਮਤ੍ਤਬਰ੍ਹਿਣਸਂਘੁष੍ਟਾਂ ਨਾਨਾਦ੍ਵਿਜਗਣਾਯੁਤਾਮ੍
ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਹ ਬਾਗ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।
ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍। ਸੁਖਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਹਗਾਨ੍ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਉਤ੍ਪਤਦ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਗਣੈਃ ਪਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਵਾਤੈਃ ਸਮਾਹਤਾਃ। ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਾ ਵਿਵਿਧਾ ਮੁਮੁਚੁਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਯਃ
ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਡੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਹਿਲੀ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਖਾਵਾਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਪੁष੍ਪਾਵਕੀਰ੍ਣਃ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਮਧ੍ਯੇ ਯਥਾ ਪੁष੍ਪਮਯੋ ਗਿਰਿਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਹੋਵੇ।
ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਭਿਧਾਵਨ੍ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਖਣ੍ਡਗਤਂ ਕਪਿਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਵਸਨ੍ਤ ਇਤਿ ਮੇਨਿਰੇ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵਿੱਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਃ ਪਤਿਤੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰਵਕੀਰ੍ਣਾਃ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ। ਰਰਾਜ ਵਸੁਧਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਮਦੇਵ ਵਿਭੂषਿਤਾ
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਝੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਐਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ।
ਨਿਰ੍ਧੂਤਪਤ੍ਰਸ਼ਿਖਰਾਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਾਃ। ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਾ ਧੂਰ੍ਤਾ ਇਵ ਪਰਾਜਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਿਲ ਗਈਆਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਝੜ ਗਏ, ਉਹ ਐਵੇਂ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ।
ਹਨੂਮਤਾ ਵੇਗਵਤਾ ਕਮ੍ਪਿਤਾਸ੍ਤੇ ਨਗੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਫਲਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ ਮੁਮੁਚੁਃ ਫਲਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਤੇਜ਼ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੁੱਖ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ ਝਾੜਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵਿਹਂਗਸਙ੍ਘੈਰ੍ਹੀਨਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਕਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ। ਬਭੂਵੁਰਗਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਰੁਤੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਧੁਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਚਲੇ ਗਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਸੁੰਨੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਵਰਗੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵਿਧੂਤਕੇਸ਼ੀ ਯੁਵਤਿਰ੍ਯਥਾ ਮृਦਿਤਵਰ੍ਣਕਾ। ਨਿਪੀਤਸ਼ੁਭਦਨ੍ਤੋष੍ਠੀ ਨਖੈਰ੍ਦਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਸ਼ਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਸਿੰਗਾਰ ਮਿੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ ਨਖਾਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚੰਭੇ ਤੇ ਖੁਰਚੇ ਹੋਏ ਹੋਣ,
ਤਥਾ ਲਾਂਗੂਲਹਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਚਰਣਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਰ੍ਦਿਤਾ। ਤਥੈਵਾਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾ ਪ੍ਰਭਗ੍ਨਵਨਪਾਦਪਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਬਾਗ ਵੀ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਐਵੇਂ ਹੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਹਾਲਤਾਨਾਂ ਦਾਮਾਨਿ ਵ੍ਯਧਮਤ੍ ਤਰਸਾ ਕਪਿਃ। ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਵੇਗੇਨ ਮੇਘਜਾਲਾਨਿ ਮਾਰੁਤਃ
ਵਾਨਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਫਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੀ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਖਰੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਮਣਿਭੂਮੀਸ਼੍ਚ ਰਾਜਤੀਸ਼੍ਚ ਮਨੋਰਮਾਃ। ਤਥਾ ਕਾਞ੍ਚਨਭੂਮੀਸ਼੍ਚ ਵਿਚਰਨ੍ ਦਦृਸ਼ੇ ਕਪਿਃ
ਉਥੇ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੋਤੀ-ਜੜੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਾਪੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾਃ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਪਰਮਵਾਰਿਣਾ। ਮਹਾਰ੍ਹੈਰ੍ਮਣਿਸੋਪਾਨੈਰੁਪਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਸਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਮੁਕ੍ਤਾਪ੍ਰਵਾਲਸਿਕਤਾਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਨ੍ਤਰਕੁਟ੍ਟਿਮਾਃ। ਕਾਞ੍ਚਨੈਸ੍ਤਰੁਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਸ੍ਤੀਰਜੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੇਤ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕੱਚ ਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਕੰਢੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਬੁਦ੍ਧਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਵਨਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ। ਨਤ੍ਯੂਹਰੁਤਸਂਘੁष੍ਟਾ ਹਂਸਸਾਰਸਨਾਦਿਤਾਃ
ਉਹ ਪੋਖਰ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।