ਸਗਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਘਾਤਸਮਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥੧-੪੦-
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਚਿਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ।
ਤਤੋ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਸਹਿਤਾਃ ਸਾਗਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮਹੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੂਦਿਤਾਃ । ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਪਨ੍ਨਗਾਃ ॥੧-੪੦-
ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਜੀਵ—ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਨਾਗ—ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਹੇऽਸ਼੍ਵਂ ਤੇ ਅਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤਾਰਮੇਵ ਚ । ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍॥੧-੪੦-
ਪਰ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਲੈ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੋਚ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਮਨ੍ਯੁਰਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਗਰੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੪੦-
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਗਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਯਃ ਖਨਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਵਿਭੇਦ੍ਯ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤਾਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤਤ ॥੧-੪੦-
ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਖੋਦੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ ਚਿਰੋ। ਜਦ ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਸਾਤਲਮਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਸਾਤਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਖਨ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਮਹੀਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਜਦ ਉਹ ਖੋਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਗਜਃ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਗਜਃ । ਖੇਦਾਚ੍ਚਾਲਯਤੇ ਸ਼ੀਰ੍षਂ ਭੂਮਿਕਮ੍ਪਸ੍ਤਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥੧-੪੦-
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਥਕ ਕੇ, ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਤੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਪਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ਾਪਾਲਂ ਮਹਾਗਜਮ੍ । ਮਾਨਯਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਰਾਮ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਚੌਕਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਤੇ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਬਿਭਿਦੁਃ ਪੁਨਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਮਪਿ ਦਿਸ਼ਿ ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤੇ ਮਹਾਗਜਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਪੂਰਬੀ ਚੌਕ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਚੌਕ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿਰਿਆ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ।
ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸੁਮਹਤ੍ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ । ਸ਼ਿਰਸਾ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਗਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਜਗ੍ਮੁਰੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਪਦਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਡੀ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਬਿਭਿਦੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਲ ਦਿੱਤਾ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਯਾਮਪਿ ਦਿਸ਼ਿ ਮਹਾਨ੍ਤਮਚਲੋਪਮਮ੍ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਂ ਸੌਮਨਸਂ ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤੇ ਮਹਾਬਲਾਃ ॥੧-੪੦-
ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵੀ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਸੌਮਨਸਾ, ਦੇਖਿਆ।
ਤਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਖਨਨ੍ਤਃ ਸਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਦਿਸ਼ਂ ਸੋਮਵਤੀਂ ਤਦਾ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੀ, ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਾਇਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਹਿਮਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍ । ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰੇਣ ਵਪੁषਾ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬਿਭਿਦੁਰ੍ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੀ, ਤੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਖੋਲ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਾਃ ਪ੍ਰਥਿਤਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਰੋषਾਦਭ੍ਯਖਨਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਿਸ਼ਾ ਸੀ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਤ੍ਮਾਨੋ ਭਿਮਵੇਗਾ ਮਹਬਲਾਃ । ਦਦृਸ਼ੁਃ ਕਪਿਲਂ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਕਪਿਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਦੇਖਿਆ।
ਹਯਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚਰਨ੍ਤਮਵਿਦੂਰਤਃ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਰਘੁਨਂਦਨ ॥੧-੪੦-
ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘੋੜਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਤੇ ਤਂ ਯਜ੍ਞਹਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਖਨਿਤ੍ਰਲਾਙ੍ਗਲਧਰਾ ਨਾਨਾਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼ਿਲਾਧਰਾਃ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਤੀ, ਹਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਤਸਾਹ ਨਾਲ ਵਧੇ।
ਅਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ਤ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤੁਰਗਂ ਯਜ੍ਞਿਯਂ ਹृਤਵਾਨਸਿ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਤੇ ਚੀਖਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ! ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ!'
ਦੁਰ੍ਮੇਧਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਃ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਕਪਿਲੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੪੦-
'ਤੂੰ ਮੰਦ-ਬੁਧੀ ਹੈਂ! ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਆ ਗਏ ਹਾਂ!' ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਪਿਲਾ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ—
ਰੋषੇਣ ਮਹਤਾਵਿष੍ਟੋ ਹੁਂਕਾਰਮਕਰੋਤ੍ ਤਦਾ । ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਪ੍ਰਮੇਯੇਣ ਕਪਿਲੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਭਸ੍ਮਰਾਸ਼ੀਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੪੦-
ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਅਣਗਣੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲਾ ਨੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਬਣਾਇਆ।
thumb|ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਤਾਲੀ ਸਰਗ।
ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚਿਰਗਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਗਰੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨਪ੍ਤਾਰਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਜਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ॥੧-੪੧-
ਜਦੋਂ ਸਗਰ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ।
ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋऽਸਿ ਤੇਜਸਾ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਗਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛ ਯੇਨ ਚਾਸ਼੍ਵੋऽਪਵਾਹਿਤਃ ॥੧-੪੧-
'ਤੂੰ ਸ਼ੂਰ ਵੀ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਉਹ ਰਸਤਾ ਲੱਭ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਘੋੜਾ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।'
ਅਨ੍ਤਰ੍ਭੌਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਤੇषਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਸਾਸਿਂ ਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ॥੧-੪੧-
'ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲੈ।'
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਵਿਘ੍ਨਕਰਾਨਪਿ । ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸਂਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਮਮ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪਾਰਗਃ ॥੧-੪੧-
'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ।'