ਏਵਂ ਪਰ੍ਵਤਸਂਬਾਧਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾਃ । ਖਨਨ੍ਤੋ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਚਕ੍ਰਮੁਃ ॥੧-੩੯-
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਾਸੁਰਾਃ ਸਹਪਨ੍ਨਗਾਃ । ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਮੁਪਾਗਮਨ੍ ॥੧-੩੯-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿਚ ਘਬਰਾਹਟ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਸ੍ਤਦਾ । ਊਚੁਃ ਪਰਮਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪਿਤਾਮਹਮਿਦਂ ਵਚਃ ॥੧-੩੯-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਭਗਵਨ੍ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਖਨ੍ਯਤੇ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜੈਃ ਬਹਵਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਲਚਾਰਿਣਃ ॥੧-੩੯-
ਭਗਵਾਨ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਯਜ੍ਞਹਰੋऽਸ੍ਮਾਕਮਨੇਨਾਸ਼੍ਵੋऽਪਨੀਯਤੇ । ਇਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੩੯-
ਇਹ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ।
thumb|ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਵੈ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਕृਤਾਨ੍ਤਬਲਮੋਹਿਤਾਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੂਜਨਯ ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਯੇਯਂ ਵਸੁਧਾ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਮਹਿषੀ ਮਾਧਵਸ੍ਯੈषਾ ਸ ਏਵ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥੧-੪੦-
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਕਾਪਿਲਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਧਾਰਯਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਧਰਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਕੋਪਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੪੦-
ਕਪਿਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਜਾਣਗੇ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਭੇਦੋ ਦृष੍ਟ ਏਵ ਸਨਾਤਨਃ । ਸਗਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਪੁਰਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵੰਡ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਦੂਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਪਿਤਾਮਹਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਰਿਂਦਮਾਃ । ਦੇਵਾਃ ਪਰਮਸਂਹृष੍ਟਾਃ ਪੁਨਰ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨਤੀਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ।
ਸਗਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਘਾਤਸਮਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥੧-੪੦-
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਚਿਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ।
ਤਤੋ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਸਹਿਤਾਃ ਸਾਗਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮਹੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੂਦਿਤਾਃ । ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਪਨ੍ਨਗਾਃ ॥੧-੪੦-
ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਜੀਵ—ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਨਾਗ—ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਹੇऽਸ਼੍ਵਂ ਤੇ ਅਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤਾਰਮੇਵ ਚ । ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍॥੧-੪੦-
ਪਰ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਲੈ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੋਚ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਮਨ੍ਯੁਰਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਗਰੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੪੦-
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਗਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਯਃ ਖਨਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਵਿਭੇਦ੍ਯ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤਾਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤਤ ॥੧-੪੦-
ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਖੋਦੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ ਚਿਰੋ। ਜਦ ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਸਾਤਲਮਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਸਾਤਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਖਨ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਮਹੀਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਜਦ ਉਹ ਖੋਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਗਜਃ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਗਜਃ । ਖੇਦਾਚ੍ਚਾਲਯਤੇ ਸ਼ੀਰ੍षਂ ਭੂਮਿਕਮ੍ਪਸ੍ਤਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥੧-੪੦-
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਥਕ ਕੇ, ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਤੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਪਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ਾਪਾਲਂ ਮਹਾਗਜਮ੍ । ਮਾਨਯਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਰਾਮ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਚੌਕਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਤੇ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਬਿਭਿਦੁਃ ਪੁਨਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਮਪਿ ਦਿਸ਼ਿ ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤੇ ਮਹਾਗਜਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਪੂਰਬੀ ਚੌਕ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਚੌਕ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿਰਿਆ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ।
ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸੁਮਹਤ੍ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ । ਸ਼ਿਰਸਾ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਗਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਜਗ੍ਮੁਰੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਪਦਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਡੀ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਬਿਭਿਦੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਲ ਦਿੱਤਾ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਯਾਮਪਿ ਦਿਸ਼ਿ ਮਹਾਨ੍ਤਮਚਲੋਪਮਮ੍ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਂ ਸੌਮਨਸਂ ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤੇ ਮਹਾਬਲਾਃ ॥੧-੪੦-
ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵੀ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਸੌਮਨਸਾ, ਦੇਖਿਆ।
ਤਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਖਨਨ੍ਤਃ ਸਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਦਿਸ਼ਂ ਸੋਮਵਤੀਂ ਤਦਾ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੀ, ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਾਇਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਹਿਮਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍ । ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰੇਣ ਵਪੁषਾ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬਿਭਿਦੁਰ੍ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੀ, ਤੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਖੋਲ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਾਃ ਪ੍ਰਥਿਤਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਰੋषਾਦਭ੍ਯਖਨਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਿਸ਼ਾ ਸੀ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ।