ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤੈਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਰਾਸ੍ਥਿਤੋ ਹਿ ਮਹਾਕ੍ਰਤੁਃ । ਤਦ੍ ਗਚ੍ਛਤ ਵਿਚਿਨ੍ਵਧ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾ ਭਦ੍ਰਮਸ੍ਤੁ ਵਃ ॥੧-੩੯-
ਮੈਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਉਪਾਧਿਆਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਾਲਿਨੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਪृਥਿਵੀਮਨੁਗਚ੍ਛਥ । ਏਕੈਕਂ ਯੋਜਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰਮਭਿਗਚ੍ਛਤ ॥੧-੩੯-
ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰੇ।
ਯਾਵਤ੍ ਤੁਰਗਸਂਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਤਾਵਤ੍ ਖਨਤ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ । ਤਮੇਵ ਹਯਹਰ੍ਤਾਰਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ ॥੧-੩੯-
ਜਦ ਤੱਕ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦੋ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਚੋਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪੌਤ੍ਰਸਹਿਤਃ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਗਣਸ੍ਤ੍ਵਹਮ੍ । ਇਹ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਯਾਵਤ੍ ਤੁਰਗਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੧-੩੯-
ਮੈਂ, ਦਿੱਖਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਉਪਾਧਿਆਈਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਹृष੍ਟਮਨਸੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹੀਤਲਂ ਰਾਮ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ ॥੧-੩੯-
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਮਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਯੋਜਨਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਾਰਮੇਕੈਕੋ ਧਰਣੀਤਲਮ੍ । ਬਿਭਿਦੁਃ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾ ਵਜ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਮੈਰ੍ਭੁਜੈਃ ॥੧-੩੯-
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਘੋੜਾ ਨਾ ਲੱਭਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ।
ਸ਼ੂਲੈਰਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਹਲੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ । ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾ ਵਸੁਮਤੀ ਨਨਾਦ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੯-
ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਬਰਛਿਆਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਗੂੰਜ ਮਚਾਈ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ।
ਨਾਗਾਨਾਂ ਵਧ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਰਾਘਵ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਨਿਨਦੋऽਭਵਤ੍ ॥੧-੩੯-
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰ, ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਂ ਤੁ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਬਿਭਿਦੁਰ੍ਧਰਣੀਂ ਰਾਮ ਰਸਾਤਲਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੩੯-
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੋਦਿਆ, ਤੇ ਰਸਾਤਲ ਦੇ ਉੱਤਮ ਭਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਰਾਮ।
ਏਵਂ ਪਰ੍ਵਤਸਂਬਾਧਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾਃ । ਖਨਨ੍ਤੋ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਚਕ੍ਰਮੁਃ ॥੧-੩੯-
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਾਸੁਰਾਃ ਸਹਪਨ੍ਨਗਾਃ । ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਮੁਪਾਗਮਨ੍ ॥੧-੩੯-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿਚ ਘਬਰਾਹਟ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਸ੍ਤਦਾ । ਊਚੁਃ ਪਰਮਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪਿਤਾਮਹਮਿਦਂ ਵਚਃ ॥੧-੩੯-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਭਗਵਨ੍ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਖਨ੍ਯਤੇ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜੈਃ ਬਹਵਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਲਚਾਰਿਣਃ ॥੧-੩੯-
ਭਗਵਾਨ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਯਜ੍ਞਹਰੋऽਸ੍ਮਾਕਮਨੇਨਾਸ਼੍ਵੋऽਪਨੀਯਤੇ । ਇਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੩੯-
ਇਹ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ।
thumb|ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਵੈ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਕृਤਾਨ੍ਤਬਲਮੋਹਿਤਾਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੂਜਨਯ ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਯੇਯਂ ਵਸੁਧਾ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਮਹਿषੀ ਮਾਧਵਸ੍ਯੈषਾ ਸ ਏਵ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥੧-੪੦-
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਕਾਪਿਲਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਧਾਰਯਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਧਰਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਕੋਪਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾਃ ॥੧-੪੦-
ਕਪਿਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਜਾਣਗੇ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਭੇਦੋ ਦृष੍ਟ ਏਵ ਸਨਾਤਨਃ । ਸਗਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਪੁਰਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵੰਡ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਦੂਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਪਿਤਾਮਹਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਰਿਂਦਮਾਃ । ਦੇਵਾਃ ਪਰਮਸਂਹृष੍ਟਾਃ ਪੁਨਰ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨਤੀਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ।
ਸਗਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਘਾਤਸਮਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥੧-੪੦-
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਚਿਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ।
ਤਤੋ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਸਹਿਤਾਃ ਸਾਗਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਫਿਰ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਿਰ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮਹੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੂਦਿਤਾਃ । ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਪਨ੍ਨਗਾਃ ॥੧-੪੦-
ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਜੀਵ—ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਨਾਗ—ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਹੇऽਸ਼੍ਵਂ ਤੇ ਅਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤਾਰਮੇਵ ਚ । ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍॥੧-੪੦-
ਪਰ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਲੈ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੋਚ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਮਨ੍ਯੁਰਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਗਰੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੪੦-
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਗਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਯਃ ਖਨਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਵਿਭੇਦ੍ਯ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਹਰ੍ਤਾਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤਤ ॥੧-੪੦-
ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਖੋਦੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ ਚਿਰੋ। ਜਦ ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਸਾਤਲਮਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ ॥੧-੪੦-
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਸਾਤਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਖਨ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਮਹੀਤਲਮ੍ ॥੧-੪੦-
ਜਦ ਉਹ ਖੋਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਗਜਃ ॥੧-੪੦-
ਉਹ ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਗਜਃ । ਖੇਦਾਚ੍ਚਾਲਯਤੇ ਸ਼ੀਰ੍षਂ ਭੂਮਿਕਮ੍ਪਸ੍ਤਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥੧-੪੦-
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਥਕ ਕੇ, ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਤੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਪਦੀ ਹੈ।