ਤਾਂ ਕਥਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਰਾਮੇ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਮਧੁਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾਮ੍ । ਪੁਨਰੇਵਾਪਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੮-
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤਿਰ੍ਵੀਰ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਨ੍ਨਰਾਧਿਪਃ । ਸਗਰੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਃ ਸ ਚਾਪ੍ਰਜਃ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਵੀਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵੈਦਰ੍ਭਦੁਹਿਤਾ ਰਾਮ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸਗਰਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨੀ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਅਰਿष੍ਟਨੇਮੇਰ੍ਦੁਹਿਤਾ ਸੁਪਰ੍ਣਭਗਿਨੀ ਤੁ ਸਾ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਗਰਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪਤ੍ਨੀ ਸੁਮਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ॥੧-੩੮-
ਸਗਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮਹਾਰਾਜਃ ਪਤ੍ਨੀਭ੍ਯਾਂ ਤਪ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਪਃ । ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭृਗੁਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇ ਗਿਰੌ ॥੧-੩੮-
ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਭਰਗੂ ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਤਪਸਾऽऽਰਾਧਿਤੋ ਮੁਨਿਃ । ਸਗਰਾਯ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਭृਗੁਃ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਵਰਃ ॥੧-੩੮-
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ ਭਰਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਤ੍ਯਲਾਭਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਵਾਨਘ । ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਦਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਅਤੁੱਟ ਨਾਮ ਕਮਾਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ।
ਏਕਾ ਜਨਯਿਤਾ ਤਾਤ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਂਸ਼ਕਰਂ ਤਵ । षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅਪਰਾ ਜਨਯਿष੍ਯਤਿ ॥੧-੩੮-
ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗਾ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।
ਭਾषਮਾਣਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯੌ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਤਮ੍ । ਊਚਤੁਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੇ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੇ ਤਦਾ ॥੧-੩੮-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਏਕਃ ਕਸ੍ਯਾਃ ਸੁਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਾ ਬਹੂਞ੍ਜਨਯਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਵਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਵਚਸ੍ਤਵ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕੌਣ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭृਗੁਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਉਵਾਚ ਪਰਮਾਂ ਵਾਣੀਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋऽਤ੍ਰ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥੧-੩੮-
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਭਰਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣ ਕਰ ਲਵੋ।'
ਏਕੋ ਵਂਸ਼ਕਰੋ ਵਾਸ੍ਤੁ ਬਹਵੋ ਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਕੀਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਃ ਕਾ ਵਾ ਕਂ ਵਰਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥੧-੩੮-
'ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਾਵਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਂਸ਼ਕਰਂ ਰਾਮ ਜਗ੍ਰਾਹ ਨृਪਸਂਨਿਧੌ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗ ਲਿਆ।
षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੁਪਰ੍ਣਭਗਿਨੀ ਤਦਾ । ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤੋ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੁਮਤਿਃ ਸੁਤਾਨ੍ ॥੧-੩੮-
ਫਿਰ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗ ਲਏ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮृषਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਾਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਰਾਜਾ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੮-
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਗਤੇ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਅਸਮਞ੍ਜ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥੧-੩੮-
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸੁਮਤਿਸ੍ਤੁ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਗਰ੍ਭਤੁਮ੍ਬਂ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੁਮ੍ਬਭੇਦਾਦ੍ ਵਿਨਿਃਸृਤਾਃ ॥੧-੩੮-
ਪਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਕ ਲੌਕੀ ਵਰਗਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਰਣ 'ਤੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ।
ਘृਤਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਕੁਮ੍ਭੇषੁ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਮਵਰ੍ਧਯਨ੍ । ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸਰ੍ਵੇ ਯੌਵਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ ॥੧-੩੮-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਗਰਸ੍ਯਾਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੩੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਸ ਚ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਗਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਃ । ਬਾਲਾਨ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਲੇ ਸਰਯ੍ਵਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੮-
ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਸਗਰ ਦਾ ਜਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਹਸਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਜ੍ਜਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ । ਏਵਂ ਪਾਪਸਮਾਚਾਰਃ ਸਜ੍ਜਨਪ੍ਰਤਿਬਾਧਕਃ ॥੧-੩੮-
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਦਾ, ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦਾ।
ਪੌਰਾਣਾਮਹਿਤੇ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਰ੍ਵਾਸਿਤਃ ਪੁਰਾਤ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋਂऽਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਨਾਮ ਅਸਮਞ੍ਜਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥੧-੩੮-
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਸੀ।
ਸਮ੍ਮਤਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ । ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਮਤਿਃ ਸਮਭਿਜਾਯਤ ॥੧-੩੮-
ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੁਧੀ ਆ ਗਈ।
ਸਗਰਸ੍ਯ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਜੇਯਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ । ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਰਾਜਾ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਗਣਸ੍ਤਦਾ । ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣਿ ਵੇਦਜ੍ਞੋ ਯष੍ਟੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥੧-੩੮-
ਸਗਰ ਨੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੇਦਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
thumb|ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਉਨਤਾਲੀ (39ਵੀਂ) ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਥਾਨ੍ਤੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਉਵਾਚ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਮੁਨਿਂ ਦੀਪ੍ਤਮਿਵਾਨਲਮ੍ ॥੧-੩੯-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਕਥਾਮਿਮਾਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਮੇ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਜ੍ਞਂ ਵੈ ਸਮੁਪਾਹਰਤ੍ ॥੧-੩੯-
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਨੇ ਯਜਨ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ?
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ॥੧-੩੯-
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਰਾਮ ਸਗਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਂਕਰਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਹਿਮਵਾਨਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥੧-੩੯-
ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਉਸ ਦਾ ਸਸੁਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਮਵੰਤ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਰ੍ਵਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸਮਭਵਦ੍ ਯਜ੍ਞਃ ਸ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ॥੧-੩੯-
ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਉਹ ਯਜਨ ਹੋਇਆ।