ਤਤਸ੍ਤੁ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥੧-੩੭-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।"
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਕਨ੍ਨਂ ਗਰ੍ਭਪਰਿਸ੍ਰਵੇ । ਸ੍ਨਾਪਯਨ੍ ਪਰਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਯਥਾਨਲਮ੍ ॥੧-੩੭-
ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਰਭ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਲਕ ਨੂੰ, ਵੱਡੀ ਲਾਭ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਇਤ੍ਯਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਨਂ ਗਰ੍ਭਪਰਿਸ੍ਰਵੇ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਜ੍ਵਲਨੋਪਮਮ੍ ॥੧-੩੭-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕੰਦ' ਆਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਰਭ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਂ ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਨਾਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । षਣ੍ਣਾਂ षਡਾਨਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਤਨਜਂ ਪਯਃ ॥੧-੩੭-
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਦੁੱਧ ਉੱਪਜਿਆ; ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੇਕਾਹ੍ਨਾ ਸੁਕੁਮਾਰਵਪੁਸ੍ਤਦਾ । ਅਜਯਤ੍ ਸ੍ਵੇਨ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਦੈਤ੍ਯਸੈਨ੍ਯਗਣਾਨ੍ ਵਿਭੁਃ ॥੧-੩੭-
ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਸੁਰਸੇਨਾਗਣਪਤਿਮਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਨ੍ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਮਮਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮੇਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ ॥੧-੩੭-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤੇਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ।
ਏष ਤੇ ਰਾਮ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰੋऽਭਿਹਿਤੋ ਮਯਾ । ਕੁਮਾਰਸਮ੍ਭਵਸ਼੍ਚੈਵ ਧਨ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ॥੧-੩੭-
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਧੰਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯੇ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਃ । ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸਾਲੋਕ੍ਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥੧-੩੭-
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦਾ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਕੰਦ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸੱਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਅष੍ਟਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠੱਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਕਥਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਰਾਮੇ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਮਧੁਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾਮ੍ । ਪੁਨਰੇਵਾਪਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੮-
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤਿਰ੍ਵੀਰ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਨ੍ਨਰਾਧਿਪਃ । ਸਗਰੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਃ ਸ ਚਾਪ੍ਰਜਃ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਵੀਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵੈਦਰ੍ਭਦੁਹਿਤਾ ਰਾਮ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸਗਰਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨੀ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਅਰਿष੍ਟਨੇਮੇਰ੍ਦੁਹਿਤਾ ਸੁਪਰ੍ਣਭਗਿਨੀ ਤੁ ਸਾ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਗਰਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪਤ੍ਨੀ ਸੁਮਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ॥੧-੩੮-
ਸਗਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮਹਾਰਾਜਃ ਪਤ੍ਨੀਭ੍ਯਾਂ ਤਪ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਪਃ । ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭृਗੁਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇ ਗਿਰੌ ॥੧-੩੮-
ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਭਰਗੂ ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਤਪਸਾऽऽਰਾਧਿਤੋ ਮੁਨਿਃ । ਸਗਰਾਯ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਭृਗੁਃ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਵਰਃ ॥੧-੩੮-
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ ਭਰਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਤ੍ਯਲਾਭਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਵਾਨਘ । ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਦਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਅਤੁੱਟ ਨਾਮ ਕਮਾਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ।
ਏਕਾ ਜਨਯਿਤਾ ਤਾਤ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਂਸ਼ਕਰਂ ਤਵ । षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅਪਰਾ ਜਨਯਿष੍ਯਤਿ ॥੧-੩੮-
ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗਾ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।
ਭਾषਮਾਣਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯੌ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਤਮ੍ । ਊਚਤੁਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੇ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੇ ਤਦਾ ॥੧-੩੮-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਏਕਃ ਕਸ੍ਯਾਃ ਸੁਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਾ ਬਹੂਞ੍ਜਨਯਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਵਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਵਚਸ੍ਤਵ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕੌਣ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭृਗੁਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਉਵਾਚ ਪਰਮਾਂ ਵਾਣੀਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋऽਤ੍ਰ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥੧-੩੮-
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਭਰਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣ ਕਰ ਲਵੋ।'
ਏਕੋ ਵਂਸ਼ਕਰੋ ਵਾਸ੍ਤੁ ਬਹਵੋ ਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਕੀਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਃ ਕਾ ਵਾ ਕਂ ਵਰਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥੧-੩੮-
'ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਾਵਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਂਸ਼ਕਰਂ ਰਾਮ ਜਗ੍ਰਾਹ ਨृਪਸਂਨਿਧੌ ॥੧-੩੮-
ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗ ਲਿਆ।
षष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੁਪਰ੍ਣਭਗਿਨੀ ਤਦਾ । ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤੋ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੁਮਤਿਃ ਸੁਤਾਨ੍ ॥੧-੩੮-
ਫਿਰ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗ ਲਏ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮृषਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਾਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਰਾਜਾ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੮-
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਗਤੇ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਅਸਮਞ੍ਜ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥੧-੩੮-
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸੁਮਤਿਸ੍ਤੁ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਗਰ੍ਭਤੁਮ੍ਬਂ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੁਮ੍ਬਭੇਦਾਦ੍ ਵਿਨਿਃਸृਤਾਃ ॥੧-੩੮-
ਪਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਕ ਲੌਕੀ ਵਰਗਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਰਣ 'ਤੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ।
ਘृਤਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਕੁਮ੍ਭੇषੁ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਮਵਰ੍ਧਯਨ੍ । ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸਰ੍ਵੇ ਯੌਵਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ ॥੧-੩੮-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨਃ । षष੍ਟਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਗਰਸ੍ਯਾਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੩੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਸ ਚ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਗਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਃ । ਬਾਲਾਨ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਲੇ ਸਰਯ੍ਵਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੮-
ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਸਗਰ ਦਾ ਜਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।