ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਰੁਦਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ। ਅਥ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਚ ਭਗਵਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਤੇ ਪ੍ਰਪਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਪੁਨਰਨ੍ਯੌ ਭਵਿष੍ਯਤਃ। ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਣਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਚ ਤੇ
ਤੇਰੇ ਪੰਖ ਤੇ ਹੋਰ ਦੂਜੇ ਪੰਖ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਾਸਾਂ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਬਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਮਹਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਹਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਦृष੍ਟਂ ਮੇ ਤਪਸਾ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਮਮ
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨਾਮ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਰ੍ਧਨਃ। ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਰਾਮ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਰਣ੍ਯਂ ਚ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਨਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਨੈਰ੍ऋਤੋ ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਹਰਿष੍ਯਤਿ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਅਵਧ੍ਯਃ ਸੁਰਦਾਨਵੈਃ
ਨਿਸਾਚਰ ਰਾਵਣ ਨਾਂ ਦਾ, ਜੋ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏਗਾ। ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤੇ-ਦੈਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਅਜਿਹੜਾ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਕਾਮੈਃ ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯਨ੍ਤੀ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮੈਥਿਲੀ। ਨ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੁਃਖਮਗ੍ਨਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਉਹ ਮੈਥਲੀ, ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਲਚਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਏਗੀ।
ਪਰਮਾਨ੍ਨਂ ਚ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾਸਵਃ। ਯਦਨ੍ਨਮਮृਤਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਪ ਉਹ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਖਾਣਾ ਐਸਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਦਨ੍ਨਂ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਦਂ ਤ੍ਵਿਤਿ। ਅਗ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਰਾਮਾਯ ਭੂਤਲੇ ਨਿਰ੍ਵਪਿष੍ਯਤਿ
ਮੈਥਲੀ ਜਦ ਉਹ ਖਾਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ ਤੇ ਸਮਝ ਲਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇਗੀ।
ਯਦਿ ਜੀਵਤਿ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਪਿ ਦੇਵਰਃ। ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਤੋਰ੍ਵਾਪਿ ਤਯੋਰਨ੍ਨਮਿਦਂ ਤ੍ਵਿਤਿ
ਉਹ ਆਖੇਗੀ, 'ਜੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਦੇਵਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਖਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਵੇ।'
ਏष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੇषਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਮਦੂਤਾਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ। ਆਖ੍ਯੇਯਾ ਰਾਮਮਹਿषੀ ਤ੍ਵਯਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਿਹਙ੍ਗਮ
ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਉੱਥੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਆ ਜਾਣਗੇ। ਤੂੰ, ਪੰਛੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੀਂ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਤੁ ਨ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮੀਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਗਮਿष੍ਯਸਿ। ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਪਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਉਤ੍ਸਹੇਯਮਹਂ ਕਰ੍ਤੁਮਦ੍ਯੈਵ ਤ੍ਵਾਂ ਸਪਕ੍ਸ਼ਕਮ੍। ਇਹਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪਰ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ।
ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਖਲੁ ਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਨृਪਪੁਤ੍ਰਯੋਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਮੁਨੀਨਾਂ ਵਾਸਵਸ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਕੰਮ ਤੇਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੀ।
ਇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਪਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਨੇਚ੍ਛੇ ਚਿਰਂ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਲੇਵਰਮ੍। ਮਹਰ੍षਿਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦੇਵਂ ਦृष੍ਟਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਿਰ ਤੱਕ ਜਿਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਐਸਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
thumb|ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ। ਮਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਕ ਚਾਤੁਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਨ੍ਦਰਾਤ੍ ਤੁ ਵਿਸਰ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ। ਅਹਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਭਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਵਰ੍षਂ ਸਾਗ੍ਰਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍। ਦੇਸ਼ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ੋऽਸ੍ਮਿ ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਰ੍ਵਚਃ
ਹੁਣ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਮਹਾਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਤੁ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ। ਮਾਂ ਨਿਰ੍ਦਹਤਿ ਸਂਤਾਪੋ ਵਿਤਰ੍ਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਮ੍
ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਦਿਤਾਂ ਮਰਣੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮੁਨਿਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਨਿਵਰ੍ਤਯੇ। ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਾ ਤੇਨ ਮੇ ਦਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਮਮ
ਜਦ ਮੌਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਦਿਲਾਸਾ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ।
ਸਾ ਮੇऽਪਨਯਤੇ ਦੁਃਖਂ ਦੀਪ੍ਤੇਵਾਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾ ਤਮਃ। ਬੁਧ੍ਯਤਾ ਚ ਮਯਾ ਵੀਰ੍ਯਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਐਸੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੁਸਟ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਂਤਰ੍ਜਿਤੋ ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਨ ਤ੍ਰਾਤਾ ਮੈਥਿਲੀ ਕਥਮ੍। ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਲਪਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੌ ਚ ਸੀਤਾਵਿਯੋਜਿਤੌ
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੈਥਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ? ਉਸਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਆਹ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ।
ਨ ਮੇ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਪੁਤ੍ਰੇਣੋਤ੍ਪਾਦਿਤਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸਂਹਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਃ ਸਹ
ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ—
ਉਤ੍ਪੇਤਤੁਸ੍ਤਦਾ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਵਨਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਂ ਤਨੁਂ ਪਕ੍ਸ਼ੈਰੁਦ੍ਗਤੈਰਰੁਣਚ੍ਛਦੈਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਖ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ—
ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨਿਸ਼ਾਕਰਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਮਿਤੌਜਸਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ—"
ਆਦਿਤ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੌ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਪੁਨਰੁਪਸ੍ਥਿਤੌ। ਯੌਵਨੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਮਮਾਸੀਦ੍ ਯਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
"ਮੇਰੇ ਪੰਖ, ਜੋ ਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਸੀ—"
ਤਮੇਵਾਦ੍ਯਾਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਬਲਂ ਪੌਰੁषਮੇਵ ਚ। ਸਰ੍ਵਥਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਯਤ੍ਨਃ ਸੀਤਾਮਧਿਗਮਿष੍ਯਥ
"ਉਹੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਫਿਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ—ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਭ ਲਵੋਗੇ।"
ਪਕ੍ਸ਼ਲਾਭੋ ਮਮਾਯਂ ਵਃ ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਕਃ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ ਹਰੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮ੍ਪਾਤਿਃ ਪਤਗੋਤ੍ਤਮਃ
"ਮੇਰੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਤੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ—
ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਜ੍ਜਿਜ੍ਞਾਸੁਃ ਖਗਮੋ ਗਤਿਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ। ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾ ਵਿਕ੍ਰਮਾਭ੍ਯੁਦਯੋਨ੍ਮੁਖਾਃ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ੌਰ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵੱਲ ਲੱਗ ਗਏ।