ਹਿਮਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮੇਰੁਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਗਿਰਿਃ। ਭੂਤਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਨਾਗਾ ਇਵ ਜਲਾਸ਼ਯੇ
ਹਿਮਾਲਾ, ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਹੋਣ।
ਤੀਵ੍ਰਃ ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚ ਖੇਦਸ਼੍ਚ ਭਯਂ ਚਾਸੀਤ੍ ਤਦਾਵਯੋਃ। ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ ਮੋਹਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚ ਦਾਰੁਣਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਪਸੀਨਾ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਭਾਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।
ਨ ਚ ਦਿਗ੍ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਯਾਮ੍ਯਾ ਨ ਚਾਗ੍ਨੇਯੀ ਨ ਵਾਰੁਣੀ। ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਨਿਯਤੋ ਲੋਕੋ ਹਤੋ ਦਗ੍ਧ ਇਵਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਸਾਨੂੰ ਦੱਖਣ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਗਤ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਸੜ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।
ਮਨਸ਼੍ਚ ਮੇ ਹਤਂ ਭੂਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੁ ਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍। ਯਤ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨਃ ਸਂਧਾਯ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਥੱਕ ਗਈਆਂ। ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕੀਤਾ।
ਯਤ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾ ਭੂਯੋ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪ੍ਰਤਿਲੋਕਿਤਃ। ਤੁਲ੍ਯਪृਥ੍ਵੀਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਨੌ
ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਜਟਾਯੁਰ੍ਮਾਮਨਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੀਂ ਤਤਃ। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੂਰ੍ਣਮਾਕਾਸ਼ਾਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮੁਕ੍ਤਵਾਨਹਮ੍
ਜਟਾਯੂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਯਾ ਗੁਪ੍ਤੋ ਜਟਾਯੁਰ੍ਨ ਪ੍ਰਦਹ੍ਯਤ। ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਃ ਪਤਨ੍ ਵਾਯੁਪਥਾਦਹਮ੍
ਮੇਰੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਜਟਾਯੂ ਨਹੀਂ ਸੜਿਆ। ਪਰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸੜ ਗਿਆ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਆਸ਼ਙ੍ਕੇ ਤਂ ਨਿਪਤਿਤਂ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਅਹਂ ਤੁ ਪਤਿਤੋ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਦਗ੍ਧਪਕ੍ਸ਼ੋ ਜਡੀਕृਤਃ
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਟਾਯੂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਂਧਿਆ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਸੜ ਗਏ ਤੇ ਸਰੀਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ ਹੀਨੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ। ਸਰ੍ਵਥਾ ਮਰ੍ਤੁਮੇਵੇਚ੍ਛਨ੍ ਪਤਿष੍ਯੇ ਸ਼ਿਖਰਾਦ੍ ਗਿਰੇਃ
ਰਾਜ, ਭਰਾ ਤੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
thumb|ਦ੍ਵਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕੰਡ ਦਾ ਬਾਹਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਰੁਦਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ। ਅਥ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਚ ਭਗਵਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਤੇ ਪ੍ਰਪਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਪੁਨਰਨ੍ਯੌ ਭਵਿष੍ਯਤਃ। ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਣਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਚ ਤੇ
ਤੇਰੇ ਪੰਖ ਤੇ ਹੋਰ ਦੂਜੇ ਪੰਖ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਾਸਾਂ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਬਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਮਹਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਹਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਦृष੍ਟਂ ਮੇ ਤਪਸਾ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਮਮ
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨਾਮ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਰ੍ਧਨਃ। ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਰਾਮ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਰਣ੍ਯਂ ਚ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਨਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਨੈਰ੍ऋਤੋ ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਹਰਿष੍ਯਤਿ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਅਵਧ੍ਯਃ ਸੁਰਦਾਨਵੈਃ
ਨਿਸਾਚਰ ਰਾਵਣ ਨਾਂ ਦਾ, ਜੋ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏਗਾ। ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤੇ-ਦੈਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਅਜਿਹੜਾ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਕਾਮੈਃ ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯਨ੍ਤੀ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮੈਥਿਲੀ। ਨ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੁਃਖਮਗ੍ਨਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਉਹ ਮੈਥਲੀ, ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਲਚਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਏਗੀ।
ਪਰਮਾਨ੍ਨਂ ਚ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾਸਵਃ। ਯਦਨ੍ਨਮਮृਤਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਪ ਉਹ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਖਾਣਾ ਐਸਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਦਨ੍ਨਂ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਦਂ ਤ੍ਵਿਤਿ। ਅਗ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਰਾਮਾਯ ਭੂਤਲੇ ਨਿਰ੍ਵਪਿष੍ਯਤਿ
ਮੈਥਲੀ ਜਦ ਉਹ ਖਾਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ ਤੇ ਸਮਝ ਲਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇਗੀ।
ਯਦਿ ਜੀਵਤਿ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਪਿ ਦੇਵਰਃ। ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਤੋਰ੍ਵਾਪਿ ਤਯੋਰਨ੍ਨਮਿਦਂ ਤ੍ਵਿਤਿ
ਉਹ ਆਖੇਗੀ, 'ਜੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਦੇਵਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਖਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਵੇ।'
ਏष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੇषਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਮਦੂਤਾਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ। ਆਖ੍ਯੇਯਾ ਰਾਮਮਹਿषੀ ਤ੍ਵਯਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਿਹਙ੍ਗਮ
ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਉੱਥੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਆ ਜਾਣਗੇ। ਤੂੰ, ਪੰਛੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੀਂ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਤੁ ਨ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮੀਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਗਮਿष੍ਯਸਿ। ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਪਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਉਤ੍ਸਹੇਯਮਹਂ ਕਰ੍ਤੁਮਦ੍ਯੈਵ ਤ੍ਵਾਂ ਸਪਕ੍ਸ਼ਕਮ੍। ਇਹਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪਰ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ।
ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਖਲੁ ਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਨृਪਪੁਤ੍ਰਯੋਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਮੁਨੀਨਾਂ ਵਾਸਵਸ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਕੰਮ ਤੇਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੀ।
ਇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਪਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਨੇਚ੍ਛੇ ਚਿਰਂ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਲੇਵਰਮ੍। ਮਹਰ੍षਿਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦੇਵਂ ਦृष੍ਟਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਿਰ ਤੱਕ ਜਿਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਐਸਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
thumb|ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ। ਮਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਕ ਚਾਤੁਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਨ੍ਦਰਾਤ੍ ਤੁ ਵਿਸਰ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ। ਅਹਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਭਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਵਰ੍षਂ ਸਾਗ੍ਰਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍। ਦੇਸ਼ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ੋऽਸ੍ਮਿ ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਰ੍ਵਚਃ
ਹੁਣ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਮਹਾਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਤੁ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ। ਮਾਂ ਨਿਰ੍ਦਹਤਿ ਸਂਤਾਪੋ ਵਿਤਰ੍ਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਮ੍
ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।