ਅਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤੁ ਗਤਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਨੀਤਵਦੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਜ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਵੇਂ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਤੈਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਃ ਪਿਤृਵ੍ਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਕਾਮੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ। ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਜਾਤੁ ਨ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਪੱਕਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਸ਼੍ਚ ਤੇ ਮਾਤੁਸ੍ਤਦਰ੍ਥਂ ਚਾਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਪਤ੍ਯਂ ਚ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦਙ੍ਗਦ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਦ, ਤੂੰ ਜਾ।
thumb|ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ: ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਾਮਿਸਤ੍ਕਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਮਙ੍ਗਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਆਦਰਯੋਗ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਮਨਃਸ਼ੌਚਮਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਮਥਾਰ੍ਜਵਮ੍। ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਧੈਰ੍ਯਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਸਥਿਰਤਾ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਸਚਾਈ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਹੌਸਲਾ—ਇਹ ਗੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਜੀਵਤੋ ਮਹਿषੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਧਰ੍ਮੇਣ ਮਾਤਰਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵੀਕਰੋਤਿ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਜੀਉਂਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।
ਕਥਂ ਸ ਧਰ੍ਮਂ ਜਾਨੀਤੇ ਯੇਨ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ। ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਭਿਨਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਬਿਲਸ੍ਯ ਪਿਹਿਤਂ ਮੁਖਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਤੇ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਤ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਣਿਗृਹੀਤਸ਼੍ਚ ਕृਤਕਰ੍ਮਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਵਿਸ੍ਮृਤੋ ਰਾਘਵੋ ਯੇਨ ਸ ਕਸ੍ਯ ਸੁਕृਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਤੇ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ?
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਭਯੇਨੇਹ ਨਾਧਰ੍ਮਭਯਭੀਰੁਣਾ। ਆਦਿष੍ਟਾ ਮਾਰ੍ਗਿਤੁਂ ਸੀਤਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਅਧਰਮ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਪੇ ਕृਤਘ੍ਨੇ ਤੁ ਸ੍ਮृਤਿਭਿਨ੍ਨੇ ਚਲਾਤ੍ਮਨਿ। ਆਰ੍ਯਃ ਕੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਜ੍ਜਾਤੁ ਤਤ੍ਕੁਲੀਨੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਪਾਪੀ, ਅਣਗ੍ਰੇਹੀ, ਭੁੱਲਣਹਾਰ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਲੇ ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਰਾਜ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯਃ ਸਗੁਣੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋऽਪਿ ਵਾ। ਕਥਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਕੁਲੀਨਂ ਮਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਜੀਵਯਿष੍ਯਤਿ
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਬੈਠਾਓਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ; ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਣ ਦੇਵੇਗਾ?
ਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਪਰਾਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭਿਨ੍ਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਥਂ ਹ੍ਯਹਮ੍। ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜੀਵੇਯਮਨਾਥ ਇਵ ਦੁਰ੍ਬਲਃ
ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਮੈਂ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਵੰਡ ਗਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ, ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਉਪਾਂਸ਼ੁਦਣ੍ਡੇਨ ਹਿ ਮਾਂ ਬਨ੍ਧਨੇਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍। ਸ਼ਠਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਨृਸ਼ਂਸਸ਼੍ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਜ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍
ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਰਾਜ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਚੁਪਚਾਪ ਸਜ਼ਾ ਤੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧਨਾਚ੍ਚਾਵਸਾਦਾਨ੍ਮੇ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਮ੍। ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੁ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਗृਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਵਾਨਰਾਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੈਦ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ, ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਣ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ।
ਅਹਂ ਵਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਾਮਿ ਨ ਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰੀਮ੍। ਇਹੈਵ ਪ੍ਰਾਯਮਾਸਿष੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮਰਣਮੇਵ ਮੇ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਇਥੇ ਹੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਭਿਵਾਦਨਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਲਮੇਵ ਚ। ਅਭਿਵਾਦਨਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਘਵੌ ਬਲਸ਼ਾਲਿਨੌ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣਾ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਰਾਘਵ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ।
ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਤਾਤੋ ਯਵੀਯਾਨ੍ ਮੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਆਰੋਗ੍ਯਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਵਾਚ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਰੁਮਾ ਚ ਮੇ
ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣਾ; ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਰੁਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ ਜਾਵੇ।
ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਮੇ ਤਾਰਾਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਿਤੁਮਰ੍ਹਥ। ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯਪੁਤ੍ਰਾ ਸਾ ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਦੇਣਾ; ਉਹ ਸੁਭਾਵਕਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਇਆਵਾਨ ਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਹੈ।
ਵਿਨष੍ਟਮਿਹ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍। ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਵृਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤਾਨਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ
ਜਦ ਉਹ ਸੁਣੇਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ; ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—
ਵਿਵੇਸ਼ ਚਾਙ੍ਗਦੋ ਭੂਮੌ ਰੁਦਨ੍ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ। ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਿਸ਼ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰੁਦਨ੍ਤੋ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ
ਅੰਗਦ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਦਿਆਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਵੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਨਯਨੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮੁਮੁਚੁਰੁष੍ਣਂ ਵੈ ਵਾਰਿ ਦੁਃਖਿਤਾਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਚੈਵ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਾਲਿਨਮ੍
ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਾਲੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਙ੍ਗਦਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਵਸਨ੍ ਪ੍ਰਾਯਮਾਸਿਤੁਮ੍। ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਾਃ
ਸਾਰੇ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ—
ਉਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯੋਦਕਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ਨ੍। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਰੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਉਦਕ੍ਤੀਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਮੁਮੂਰ੍षਵੋ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਏਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਮਮਿਤਿ ਸ੍ਮ ਹ। ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨਵਾਸਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਚ
ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ,' ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਾਸਾ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਜਨਸ੍ਥਾਨਵਧਂ ਚੈਵ ਵਧਂ ਚੈਵ ਜਟਾਯੁषਃ। ਹਰਣਂ ਚੈਵ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਵਧਂ ਤਥਾ। ਰਾਮਕੋਪਂ ਚ ਵਦਤਾਂ ਹਰੀਣਾਂ ਭਯਮਾਗਤਮ੍
ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੱਤਿਆ, ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਅਗਵਾ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਡਰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ ਸਂਵਿਸ਼ਦ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਹੀਧਰੋ ਮਹਾਦ੍ਰਿਕੂਟਪ੍ਰਤਿਮੈਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮੈਃ। ਬਭੂਵ ਸਂਨਾਦਿਤਨਿਰ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰੋ ਭृਸ਼ਂ ਨਦਦ੍ਭਿਰ੍ਜਲਦੈਰਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਲੇਟ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਹਾੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦੇ ਹਨ।
thumb|षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਚੁਣਵੀਂ ਛਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਉਪਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਯਂ ਗਿਰਿਸ੍ਥਲੇ। ਹਰਯੋ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਸ਼੍ਚ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਆ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪਾਤਿਰ੍ਨਾਮ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਚਿਰਜੀਵੀ ਵਿਹਂਗਮਃ। ਭ੍ਰਾਤਾ ਜਟਾਯੁषਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਖ੍ਯਾਤਬਲਪੌਰੁषਃ
ਸੰਪਾਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਿੱਧ, ਜੋ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੀਊਂਦਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਉੱਥੇ ਆਇਆ।