ਗਤੇषੁ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇषੁ ਰਾਮਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕਥਂ ਭਵਾਨ੍ ਵਿਜਾਨੀਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵੈ ਮਣ੍ਡਲਂ ਭੁਵਃ
ਜਦ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?'
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਰਾਮਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਣਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍। ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਵਚੋ ਮਮ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।'
ਯਦਾ ਤੁ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਂ ਨਾਮ ਦਾਨਵਂ ਮਹਿषਾਕृਤਿਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਕਾਲਯਤੇ ਵਾਲੀ ਮਲਯਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਡੂੰਡੁਭੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਮਹਿਸ਼ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਸੀ, ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਿषੋ ਮਲਯਸ੍ਯ ਗੁਹਾਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਵਿਵੇਸ਼ ਵਾਲੀ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਮਲਯਂ ਤਜ੍ਜਿਘਾਂਸਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਹਿਸ਼ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਾਲੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ।
ਤਤੋऽਹਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਗੁਹਾਦ੍ਵਾਰਿ ਵਿਨੀਤਵਤ੍। ਨ ਚ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤੇ ਵਾਲੀ ਤਦਾ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਗਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ; ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਇਆ।
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਵੇਗੇਨ ਆਪੁਪੂਰੇ ਤਦਾ ਬਿਲਮ੍। ਤਦਹਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਸ਼ੋਕਵਿषਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਫਿਰ, ਖੂਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਗ ਨਾਲ, ਗੁਫਾ ਭਰ ਗਈ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥਾਹਂ ਗਤਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨਿਹਤੋ ਗੁਰੁਃ। ਸ਼ਿਲਾ ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ਾ ਬਿਲਦ੍ਵਾਰਿ ਮਯਾ ਕृਤਾ
ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਭਟਕ ਗਈ, ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
ਅਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਮਹਿषੋ ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਤਿ। ਤਤੋऽਹਮਾਗਾਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤੇ
ਹੁਣ ਮਹਿਸ਼ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸੁਮਹਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਾਰਾਂ ਚ ਰੁਮਯਾ ਸਹ। ਮਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਸਾਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਰੁਮਾ ਨਾਲ, ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਆਜਗਾਮ ਤਤੋ ਵਾਲੀ ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਤਤੋऽਹਮਦਦਾਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਗੌਰਵਾਦ੍ ਭਯਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਡਰ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਮਾਂ ਜਿਘਾਂਸੁਰ੍ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਪਰਿਕਾਲਯਤੇ ਵਾਲੀ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਸਚਿਵੈਃ ਸਹ
ਪਰ ਵਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਖੋਟਾ ਸੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਲਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭੱਜਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤੋऽਹਂ ਵਾਲਿਨਾ ਤੇਨ ਸੋऽਨੁਬਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਧਾਵਿਤਃ। ਨਦੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਵਨਾਨਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ
ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਕੇ ਭਜਾਇਆ, ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ।
ਆਦਰ੍ਸ਼ਤਲਸਂਕਾਸ਼ਾ ਤਤੋ ਵੈ ਪृਥਿਵੀ ਮਯਾ। ਅਲਾਤਚਕ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦृष੍ਟਾ ਗੋष੍ਪਦਵਤ੍ ਕृਤਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਆਇਨੇ ਦੀ ਤਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਰਗੀ, ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿੰਨੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਗਈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ ਸਦਰੀਨ੍ ਰਮ੍ਯਾਨ੍ ਸਰਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੀਲ ਵੇਖੇ।
ਉਦਯਂ ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਰ੍ਵਤਂ ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਂ ਸਾਗਰਂ ਚੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮਪ੍ਸਰਸਾਲਯਮ੍
ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਗਣ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਵੇਖਿਆ।
ਪਰਿਕਾਲ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਵਾਲਿਨਾਭਿਦ੍ਰੁਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍। ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਯ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਤਦਾ ਵਿਭੋ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਕੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੌਰਨ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਦਿਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤੋ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍। ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਾਦਪਸਂਕੀਰ੍ਣਾਂ ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਰੁਮਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਜੜਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ।
ਦ੍ਰੁਮਸ਼ੈਲਾਨ੍ਤਰੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਭੂਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋऽਪਰਾਮ੍। ਅਪਰਾਂ ਚ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਾਲਿਨਾ ਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤਃ
ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਵੀ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਲਿਆ।
ਸ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਨਸ੍ਤਂ ਚ ਗਿਰਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਿਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਵਿਤਃ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਚ ਮੇਰੁਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਚ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍। ਯਦਾ ਨ ਵਿਨ੍ਦੇ ਸ਼ਰਣਂ ਵਾਲਿਨਾ ਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤਃ
ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਪਰ ਵਾਲੀ ਪਿੱਛੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਨਾਹ ਨਾ ਮਿਲੀ।
ਤਤੋ ਮਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਇਦਾਨੀਂ ਮੇ ਸ੍ਮृਤਂ ਰਾਜਨ੍ ਯਥਾ ਵਾਲੀ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਨੇ—'
ਮਤਙ੍ਗੇਨ ਤਦਾ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲੇ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਦ੍ ਯਦਿ ਵੈ ਵਾਲੀ ਮੂਰ੍ਧਾਸ੍ਯ ਸ਼ਤਧਾ ਭਵੇਤ੍
'—ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਚੌਹੱਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਃ ਸੁਖੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਨਿਰੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਤਤਃ ਪਰ੍ਵਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ऋष੍ਯਮੂਕਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ
'ਇਥੇ ਸਾਡਾ ਰਹਿਣਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।' ਫਿਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਨ ਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਵਾਲੀ ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਭਯਾਤ੍ ਤਦਾ। ਏਵਂ ਮਯਾ ਤਦਾ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਪृਥਿਵੀਮਣ੍ਡਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਗੁਹਾਮਸ੍ਮ੍ਯਾਗਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਲੀ ਮਤੰਗ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ।
thumb|ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਈਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਾਃ। ਵ੍ਯਾਦਿष੍ਟਾਃ ਕਪਿਰਾਜੇਨ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਜਗ੍ਮੁਰਞ੍ਜਸਾ
ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਤੇ ਸਰਾਂਸਿ ਸਰਿਤ੍ਕਕ੍ਸ਼ਾਨਾਕਾਸ਼ਂ ਨਗਰਾਣਿ ਚ। ਨਦੀਦੁਰ੍ਗਾਂਸ੍ਤਥਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ—ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਆਕਾਸ਼, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਔਖੇ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ—ਵਿੱਚ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰੇ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ। ਤਤ੍ਰ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਸ਼ੈਲਵਨਕਾਨਨਾਨ੍
ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਵਿਚਿਤ੍ਯ ਦਿਵਸਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸੀਤਾਧਿਗਮਨੇ ਧृਤਾਃ। ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਕਾਲੇषੁ ਵਾਨਰਾਃ
ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੱਭ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਵਾਨਰਾਃ ਸਫਲਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਆਸਾਦ੍ਯ ਰਜਨੀਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਹਃਸੁ ਤੇ
ਹਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਲਾ ਲੈਂਦੇ।