ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਹਨੁਮਨ੍ਨਸ੍ਤਿ ਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਯਸ਼੍ਚ ਨਯਪਣ੍ਡਿਤ
ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਸਿਰਫ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਤਾਕਤ, ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ੌਰ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਤੇ ਚਲਾਕੀ — ਇਹ ਸਭ ਹਨ, ਸਿਆਣੇ।
ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਸਮਾਸਙ੍ਗਮਵਗਮ੍ਯ ਹਨੂਮਤਿ। ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਨ੍ਤਂ ਚ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਃ
ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥੋऽਯਂ ਹਨੂਮਤਿ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਤਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਸਾਧਨੇ
ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਕੀਨ ਹੈ; ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਤਾਂ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।
ਤਦੇਵਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਭਿਃ। ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਪਰਿਗृਹੀਤਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਃ ਕਾਰ੍ਯਫਲੋਦਯਃ
ਜੋ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਤਬ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ — ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵ੍ਯਵਸਾਯੋਤ੍ਤਰਂ ਹਰਿਮ੍। ਕृਤਾਰ੍ਥ ਇਵ ਸਂਹृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਾਨਸਃ
ਉਸ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ, ਨਿਸਚੈ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਐਸਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਦਦੌ ਤਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਵਨਾਮਾਙ੍ਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍। ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਮਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰਂਤਪਃ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਗੂਠਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪਹਚਾਣ ਵਾਸਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਚਿਹ੍ਨੇਨ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਾਦਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖੇਗੀ ਤੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।
ਵ੍ਯਵਸਾਯਸ਼੍ਚ ਤੇ ਵੀਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਚ ਸਂਦੇਸ਼ਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕਥਯਤੀਵ ਮੇ
ਵੀਰ, ਤੇਰਾ ਨਿਸਚੈ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੌਸਲਾ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਹੁਕਮ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤਦ੍ ਗृਹ੍ਯ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ। ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚਰਣੌ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ
ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ — ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਕਰ੍षਨ੍ ਹਰਿਣਾਂ ਮਹਦ੍ ਬਲਂ ਬਭੂਵ ਵੀਰਃ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ਕਪਿਃ। ਗਤਾਮ੍ਬੁਦੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮਣ੍ਡਲਃ ਸ਼ਸ਼ੀਵ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਗਣੋਪਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਉਹ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਲੈ ਕੇ, ਨੀਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਧ ਚੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਤਿਬਲ ਬਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਤਵਾਹਂ ਹਰਿਵਰ ਵਿਕ੍ਰਮ ਵਿਕ੍ਰਮੈਰਨਲ੍ਪੈਃ। ਪਵਨਸੁਤ ਯਥਾਧਿਗਮ੍ਯਤੇ ਸਾ ਜਨਕਸੁਤਾ ਹਨੁਮਂਸ੍ਤਥਾ ਕੁਰੁष੍ਵ
ਤੇਰੀ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਤੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤੇਰੇ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੌਰ ਤੇ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।
thumb|ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਾਹੂਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਲਵਗਾਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ। ਸਮਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਜਾ ਰਾਮਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਵਮੇਤਦ੍ ਵਿਚੇਤਵ੍ਯਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਤਦੁਗ੍ਰਸ਼ਾਸਨਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਹਰਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਿਆਂ ਨੇ ਖੋਜਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੜੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜੋ।
ਸ਼ਲਭਾ ਇਵ ਸਂਛਾਦ੍ਯ ਮੇਦਿਨੀਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ। ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਟिड਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੇਰ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ, ਜਦ ਕਿ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤਂ ਮਾਸਂ ਸੀਤਾਧਿਗਮਨੇ ਕृਤਃ। ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਤੁ ਦਿਸ਼ਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਰਾਜਸਮਾਵृਤਾਮ੍
ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਨਿਯਤ ਮਹੀਨਾ ਉਡੀਕਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਕਿ ਸੋਹਣੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਤੁਰਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਸਹਸਾ ਵੀਰੋ ਹਰਿਃ ਸ਼ਤਬਲਿਸ੍ਤਦਾ। ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਯਯੌ ਵਿਨਤੋ ਹਰਿਯੂਥਪਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹਾਦਰ ਵਾਨਰ ਸ਼ਤਬਲੀ ਜਲਦੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਤੇ ਵਿਨਤਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਤਾਰਾਙ੍ਗਦਾਦਿਸਹਿਤਃ ਪ੍ਲਵਗਃ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ। ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਾਚਰਿਤਾਮਾਸ਼ਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਹਰਿਯੂਥਪਃ
ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤਾਰਾ, ਅੰਗਦ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਮুনি ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਚ ਦਿਸ਼ਂ ਘੋਰਾਂ ਸੁषੇਣਃ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਦਿਸ਼ਂ ਵਰੁਣਪਾਲਿਤਾਮ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਡਰਾਵਣੀ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਖਵੇਂ ਹੇਠ ਸੀ, ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਚੋਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਤਥਮ੍। ਕਪਿਸੇਨਾਪਤਿਰ੍ਵੀਰੋ ਮੁਮੋਦ ਸੁਖਿਤਃ ਸੁਖਮ੍
ਫਿਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਭੇਜ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਸਰਦਾਰ, ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਸਂਚੋਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ। ਸ੍ਵਾਂ ਸ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰੁਖ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਨਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚੋਨ੍ਨਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ। ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਨ੍ਤੋ ਧਾਵਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿਨਦਨ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਚੀਕਦੇ, ਗੂੰਜਦੇ, ਗੱਜਦੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ।
ਏਵਂ ਸਂਚੋਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ। ਆਨਯਿष੍ਯਾਮਹੇ ਸੀਤਾਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਅਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗੇ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗੇ।'
ਅਹਮੇਕੋ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਵਣਮਾਹਵੇ। ਤਤਸ਼੍ਚੋਨ੍ਮਥ੍ਯ ਸਹਸਾ ਹਰਿष੍ਯੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
'ਜੇ ਰਾਵਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਮੇਣਾਦ੍ਯ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਸ੍ਥੀਯਤਾਮਿਤਿ। ਏਕ ਏਵਾਹਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪਾਤਾਲਾਦਪਿ ਜਾਨਕੀਮ੍
'ਜੇਕਰ ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਾ; ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਵਿਧਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਦਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਗਿਰੀਨ੍। ਧਰਣੀਂ ਦਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਗਰਾਨ੍
'ਮੈਂ ਰੁੱਖ ਢਾਹ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਧਰਤੀ ਫਾੜ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲਾ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਅਹਂ ਯੋਜਨਸਂਖ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਲਵੇਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਸ਼ਤਯੋਜਨਸਂਖ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ਤਂ ਸਮਧਿਕਂ ਹ੍ਯਹਮ੍
'ਮੈਂ ਯੋਜਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।'
ਭੂਤਲੇ ਸਾਗਰੇ ਵਾਪਿ ਸ਼ੈਲੇषੁ ਚ ਵਨੇषੁ ਚ। ਪਾਤਾਲਸ੍ਯਾਪਿ ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਨ ਮਮਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਗਤਿਃ
'ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।'
ਇਤ੍ਯੇਕੈਕਸ੍ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਾਨਰਾ ਬਲਦਰ੍ਪਿਤਾਃ। ਊਚੁਸ਼੍ਚ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਹਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸਂਨਿਧੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
thumb|षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।