ਯਾ ਮੇਰੁਦੁਹਿਤਾ ਰਾਮ ਤਯੋਰ੍ਮਾਤਾ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਮੇਨਾ ਮਨੋਜ੍ਞਾ ਵੈ ਪਤ੍ਨੀ ਹਿਮਵਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਗਙ੍ਗੇਯਮਭਵਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਹਿਮਵਤਃ ਸੁਤਾ । ਉਮਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਭੂਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਰਾਘਵ ॥੧-੩੫-
ਉਸ ਮੇਨਾ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਹਿਮਾਵਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਹੋਈ; ਦੂਜੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਮਾ ਸੀ।
ਅਥ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਂ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ । ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਰਯਾਮਾਸੁਰ੍ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਮੰਗੀ।
ਦਦੌ ਧਰ੍ਮੇਣ ਹਿਮਵਾਂਸ੍ਤਨਯਾਂ ਲੋਕਪਾਵਨੀਮ੍ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਪਥਗਾਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥੧-੩੫-
ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਹਿਤਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਗਙ੍ਗਾਮਾਦਾਯ ਤੇऽਗਚ੍ਛਨ੍ ਕृਤਾਰ੍ਥੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥੧-੩੫-
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਸ਼ੈਲਦੁਹਿਤਾ ਕਨ੍ਯਾऽਸੀਦ੍ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਉਗ੍ਰਂ ਸੁਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤਪੋਧਨਾ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਦੌ ਸ਼ੈਲਵਰਃ ਸੁਤਾਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰਾਯਾਪ੍ਰਤਿਰੂਪਾਯ ਉਮਾਂ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਜਦ ਉਹ ਉਮਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤੇ ਤੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਤੇ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤੇ । ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਉਮਾਦੇਵੀ ਚ ਰਾਘਵ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਦੋਨੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ—ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ।
ਏਤਤ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਮਿਨੀ । ਖਂ ਗਤਾ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਾਤ ਗਤਿਂ ਗਤਿਮਤਾਂ ਵਰ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ।
ਸੈषਾ ਸੁਰਨਦੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਤਨਯਾ ਤਦਾ । ਸੁਰਲੋਕਂ ਸਮਾਰੂਢਾ ਵਿਪਾਪਾ ਜਲਵਾਹਿਨੀ ॥੧-੩੫-
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
thumb|षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਉਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯੇ ਮੁਨੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਭੌ ਰਾਘਵਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ । ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਕਥਾਂ ਵੀਰਾਵੂਚਤੁਰ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ॥੧-੩੬-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬੋਲ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਘੁਕੁਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਆਗਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਥਿਤਂ ਪਰਮਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਦੁਹਿਤੁਃ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯਾ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਵਿਸ੍ਤਰਜ੍ਞੋऽਸਿ ਦਿਵ੍ਯਮਾਨੁषਸਮ੍ਭਵਮ੍ ॥੧-੩੬-
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਦੈਵੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਥੋ ਹੇਤੁਨਾ ਕੇਨ ਪ੍ਲਾਵਯੇਲ੍ਲੋਕਪਾਵਨੀ । ਕਥਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸਰਿਦੁਤ੍ਤਮਾ ॥੧-੩੬-
ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ?
ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਕੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾ । ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਧਨਃ ॥੧-੩੬-
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕਿਹੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਦੀ ਸੀ? ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਖਿਲੇਨ ਕਥਾਂ ਸਰ੍ਵਾਮृषਿਮਧ੍ਯੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ । ਪੁਰਾ ਰਾਮ ਕृਤੋਦ੍ਵਾਹਃ ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ॥੧-੩੬-
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠਾ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹਿਆ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਦੇਵੀਂ ਮੈਥੁਨਾਯੋਪਚਕ੍ਰਮੇ । ਤਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਰੀਡਮਾਨਸ੍ਯ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍ ॥੧-੩੬-
ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਇੰਝ ਸੌ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।
ਨ ਚਾਪਿ ਤਨਯੋ ਰਾਮ ਤਸ੍ਯਾਮਾਸੀਤ੍ ਪਰਂਤਪ । ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਿਤਾਮਹਪੁਰੋਗਮਾਃ ॥੧-੩੬-
ਪਰ, ਰਾਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।
ਯਦਿਹੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਭੂਤਂ ਕਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸਹਿष੍ਯਤਿ । ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯੇਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੧-੩੬-
'ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਏ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ:
ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਹਿਤੇ ਰਤ । ਸੁਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੩੬-
'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।'
ਨ ਲੋਕਾ ਧਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਵ ਤੇਜਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹ ਤਪਸ਼੍ਚਰ ॥੧-੩੬-
'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਲੋਕ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰ।'
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਹਿਤਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸਿ ਧਾਰਯ । ਰਕ੍ਸ਼ ਸਰ੍ਵਾਨਿਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਨਾਲੋਕਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੩੬-
'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਤੇਜ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਖ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ।'
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਬਾਢਮਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪੁਨਸ਼੍ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ॥੧-੩੬-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਈਸ਼ਵਰ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਓਹੋ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖਿਆ, ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਣ ਲੱਗੇ:
ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸੈਵ ਸਹੋਮਯਾ । ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਪृਥਿਵੀ ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਧਿਗਚ੍ਛਤੁ ॥੧-੩੬-
'ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਤੇਜ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤੇ ਧਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਣ।'
ਯਦਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਮਮ ਤੇਜੋ ਹ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਧਾਰਯਿष੍ਯਤਿ ਕਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥੧-੩੬-
'ਮੇਰਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਜੋ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਦੱਸਣ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਰ੍ਵृषਭਧ੍ਵਜਮ੍ । ਯਤ੍ਤੇਜਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਂ ਹ੍ਯਦ੍ਯ ਤਦ੍ਧਰਾ ਧਾਰਯਿष੍ਯਤਿ ॥੧-੩੬-
ਜਦ ਉਹੋ ਜੁੱਧ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਤੇਰਾ ਜੋ ਤੇਜ ਅੱਜ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਹਿ ਲਵੇਗੀ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਰਪਤਿਃ ਪ੍ਰਮੁਮੋਚ ਮਹਾਬਲਃ । ਤੇਜਸਾ ਪृਥਿਵੀ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਸਗਿਰਿਕਾਨਨਾ ॥੧-੩੬-
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਭਰ ਗਈ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਪੁਨਰਿਦਮੂਚੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਆਵਿਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਤੇਜੋ ਰੌਦ੍ਰਂ ਵਾਯੁਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥੧-੩੬-
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰੁੱਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ।'
ਤਦਗ੍ਨਿਨਾ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਂਜਾਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ਰਵਣਂ ਚੈਵ ਪਾਵਕਾਦਿਤ੍ਯਸਂਨਿਭਮ੍ ॥੧-੩੬-
ਫਿਰ ਅੱਗ ਦੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਰਵਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਜਾਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯੋऽਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭਵਃ । ਅਥੋਮਾਂ ਚ ਸ਼ਿਵਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍षਿਗਣਾਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੩੬-
ਉੱਥੇ ਮਹਾਂ ਤੇਜੀ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਨਮ ਲਏ। ਫਿਰ ਉਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਪੂਜਿਆ।