ਨੈਸ਼ਾਨਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਚਰਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸਂਘਾਸ਼੍ਚ ਰੌਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ ੧-੩੪-
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੀਵ ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਵੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯੋ ਹ੍ਯਭ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ ॥੧-੩੪-
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!' ਆਖ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਸ਼ਿਕਾਨਾਮਯਂ ਵਂਸ਼ੋ ਮਹਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਪਰਃ ਸਦਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਕੁਸ਼ਵਂਸ਼੍ਯਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ॥੧-੩੪-
ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਭਵਾਨੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਯਸ਼ਃ । ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਕੁਲੋਦ੍ਯੋਤਕਰੀ ਤਵ ॥੧-੩੪-
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਹੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ। ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਚਾਨਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਦਿਤੈਰ੍ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ । ਨਿਦ੍ਰਾਮੁਪਾਗਮਚ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨਸ੍ਤਂਗਤ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ॥੧-੩੪-
ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਨਿੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਸਹਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਗਤਵਿਸ੍ਮਯਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਸਮੁਪਸੇਵਤੇ ॥੧-੩੪-
ਰਾਮ ਜੀ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
thumb|ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
ਉਪਾਸ੍ਯ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਸ਼ੋਣਾਕੂਲੇ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ । ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਾਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥੧-੩੫-
ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ੋਣਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ, ਤੇ ਜਦ ਰਾਤ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਾ ਨਿਸ਼ਾ ਰਾਮ ਪੂਰ੍ਵਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਗਮਨਾਯਾਭਿਰੋਚਯ ॥੧-੩੫-
ਰਾਮ ਜੀ, ਰਾਤ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਲਾਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਠੋ, ਉੱਠੋ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਚਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਕ੍ਰਿਯਃ । ਗਮਨਂ ਰੋਚਯਾਮਾਸ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ॥੧-੩੫-
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਚਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਯਂ ਸ਼ੋਣਃ ਸ਼ੁਭਜਲੋऽਗਾਧਃ ਪੁਲਿਨਮਣ੍ਡਿਤਃ । ਕਤਰੇਣ ਪਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਂਤਰਿष੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਇਹ ਸ਼ੋਣਾ ਦਰਿਆ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਪਾਰ ਜਾਵਾਂ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ । ਏष ਪਨ੍ਥਾ ਮਯੋਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਯੇਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥੧-੩੫-
ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੋ ਰਸਤਾ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਰ੍षਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਵੈ ਵਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ॥੧-੩੫-
ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਰਾਹ ਚੱਲ ਪਏ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦੇ ਗਏ।
ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਗਤੇऽਰ੍ਧਦਿਵਸੇ ਤਦਾ । ਜਾਹ੍ਨਵੀਂ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮੁਨਿਸੇਵਿਤਾਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਜਦ ਉਹ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤੇ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਸਲਿਲਾਂ ਹਂਸਸਾਰਸਸੇਵਿਤਾਮ੍ । ਬਭੂਵੁਰ੍ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਦਿਤਾਃ ਸਹਰਾਘਵਾਃ ॥੧-੩੫-
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਘਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵਾਸਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ ॥੧-੩੫-
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਚਾਮृਤਵਦ੍ਧਵਿਃ । ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰੇ ਸ਼ੁਭਾ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾਃ ॥੧-੩੫-
ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹਵਨ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਵਿष੍ਠਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਰਾਘਵੌ ਚ ਯਥਾਰ੍ਹਤਃ । ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਾ ਰਾਮੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੫-
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਤੇ ਰਾਘਵ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਕਥਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਗਤਾ ਨਦਨਦੀਪਤਿਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ?
ਚੋਦਿਤੋ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਵृਦ੍ਧਿਂ ਜਨ੍ਮ ਚ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਵਕ੍ਤੁਮੇਵੋਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥੧-੩੫-
ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਰਾਮ ਧਾਤੂਨਾਮਾਕਰੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਰਾਮ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਭੁਵਿ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਾਮ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੋਹਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ।
ਯਾ ਮੇਰੁਦੁਹਿਤਾ ਰਾਮ ਤਯੋਰ੍ਮਾਤਾ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਮੇਨਾ ਮਨੋਜ੍ਞਾ ਵੈ ਪਤ੍ਨੀ ਹਿਮਵਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਗਙ੍ਗੇਯਮਭਵਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਹਿਮਵਤਃ ਸੁਤਾ । ਉਮਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਭੂਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਰਾਘਵ ॥੧-੩੫-
ਉਸ ਮੇਨਾ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਹਿਮਾਵਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਹੋਈ; ਦੂਜੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਮਾ ਸੀ।
ਅਥ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਂ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ । ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਰਯਾਮਾਸੁਰ੍ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਮੰਗੀ।
ਦਦੌ ਧਰ੍ਮੇਣ ਹਿਮਵਾਂਸ੍ਤਨਯਾਂ ਲੋਕਪਾਵਨੀਮ੍ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਪਥਗਾਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥੧-੩੫-
ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਹਿਤਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਗਙ੍ਗਾਮਾਦਾਯ ਤੇऽਗਚ੍ਛਨ੍ ਕृਤਾਰ੍ਥੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥੧-੩੫-
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਸ਼ੈਲਦੁਹਿਤਾ ਕਨ੍ਯਾऽਸੀਦ੍ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਉਗ੍ਰਂ ਸੁਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤਪੋਧਨਾ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਦੌ ਸ਼ੈਲਵਰਃ ਸੁਤਾਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰਾਯਾਪ੍ਰਤਿਰੂਪਾਯ ਉਮਾਂ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਮ੍ ॥੧-੩੫-
ਜਦ ਉਹ ਉਮਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤੇ ਤੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਤੇ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤੇ । ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਉਮਾਦੇਵੀ ਚ ਰਾਘਵ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਦੋਨੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ—ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ।
ਏਤਤ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਮਿਨੀ । ਖਂ ਗਤਾ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਾਤ ਗਤਿਂ ਗਤਿਮਤਾਂ ਵਰ ॥੧-੩੫-
ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ।