ਯਦ੍ਯਸ੍ਯ ਕृਤਮਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਕਿਂਚਿਦਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਤਦ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵਾਭਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਅਸੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੱਲ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਦੇ।
ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵੈਨਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ਭਾਮਿਨਿ। ਵਚਨੈਃ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਜਾਂ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਖੁਦ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਕਰ।
ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ੍ਮ ਕੋਪਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ। ਨਹਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਰੁਖਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵੈਰੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਾਨਸਮ੍। ਤਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਰਿਂਦਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖਾਂਗਾ।
ਸਾ ਪ੍ਰਸ੍ਖਲਨ੍ਤੀ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਕਾਞ੍ਚੀਗੁਣਹੇਮਸੂਤ੍ਰਾ। ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਂਨਿਧਾਨਂ ਜਗਾਮ ਤਾਰਾ ਨਮਿਤਾਙ੍ਗਯष੍ਟਿਃ
ਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਤੇ ਗਹਣੇ ਢੀਲੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਨਮੀਂ ਹੋਈ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ।
ਸ ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਹਰੀਸ਼ਪਤ੍ਨੀਂ ਤਸ੍ਥਾਵੁਦਾਸੀਨਤਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਅਵਾਙ੍ਮੁਖੋऽਭੂਨ੍ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਂਨਿਕਰ੍षਾਦ੍ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਕੋਪਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਠੰਡੇ ਮਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹਿਆ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਗੁੱਸਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਾ ਪਾਨਯੋਗਾਚ੍ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਲਜ੍ਜਾ ਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਨੋਃ। ਉਵਾਚ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਯਪ੍ਰਗਲ੍ਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵਰੂਪਮ੍
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤਾਰਾ ਦੀ ਲਾਜ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖੀਆਂ।
ਕਿਂ ਕੋਪਮੂਲਂ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰ ਕਸ੍ਤੇ ਨ ਸਂਤਿष੍ਠਤਿ ਵਾਙ੍ਨਿਦੇਸ਼ੇ। ਕਃ ਸ਼ੁष੍ਕਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਵਨਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਮਾਸੀਦਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਃ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ? ਕੌਣ ਸੁੱਕਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੋ ਕੇ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸ ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਮਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ। ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਣਯਦृष੍ਟਾਰ੍ਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਮੁੜ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਿਮਯਂ ਕਾਮਵृਤ੍ਤਸ੍ਤੇ ਲੁਪ੍ਤਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਃ। ਭਰ੍ਤਾ ਭਰ੍ਤृਹਿਤੇ ਯੁਕ੍ਤੇ ਨ ਚੈਨਮਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਕੀ ਇਹ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ? ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਨਹੀਂ?
ਨ ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸੋऽਸ੍ਮਾਨ੍ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਾਨ੍। ਸਾਮਾਤ੍ਯਪਰਿषਤ੍ ਤਾਰੇ ਕਾਮਮੇਵੋਪਸੇਵਤੇ
ਉਹ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਸੋਚਦਾ ਜੋ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਤਾਰਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਭਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਵ੍ਯਤੀਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਮਦੋਦਗ੍ਰੋ ਵਿਹਰਨ੍ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨਹਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਾਨਮੇਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ। ਪਾਨਾਦਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਪਰਿਹੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਪੀਣਾ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਕਸਦ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਧਰਮ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਲੋਪੋ ਮਹਾਂਸ੍ਤਾਵਤ੍ ਕृਤੇ ਹ੍ਯਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਤਃ। ਅਰ੍ਥਲੋਪਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੇ ਗੁਣਵਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੇਕਰ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਧਨ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯਰ੍ਥਗੁਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਮ੍। ਤਦ੍ਦ੍ਵਯਂ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਧਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਨਿਭੜਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਦੇਵਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਰੁਤ੍ਤਰਮ੍। ਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੇ ਤ੍ਵਮੁਦਾਹਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ, ਜੋ ਕੰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਦੱਸ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਮਾਧਿਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਧੁਰਸ੍ਵਭਾਵਮ੍। ਤਾਰਾ ਗਤਾਰ੍ਥੇ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਕਾਰ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਯੁਕ੍ਤਂ ਤਮੁਵਾਚ ਭੂਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸੀ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨ ਕੋਪਕਾਲਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਾਲਪੁਤ੍ਰ ਨ ਚਾਪਿ ਕੋਪਃ ਸ੍ਵਜਨੇ ਵਿਧੇਯਃ। ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਕਾਮਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਦਮਪ੍ਯਰ੍ਹਸਿ ਵੀਰ ਸੋਢੁਮ੍
ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਵੀਰ, ਤੂੰ ਸਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੋਪਂ ਕਥਂ ਨਾਮ ਗੁਣਪ੍ਰਕृष੍ਟਃ ਕੁਮਾਰ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਕृष੍ਟਸਤ੍ਤ੍ਵੇ। ਕਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਃ ਕੋਪਵਸ਼ਂ ਹਿ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਵਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਪਸਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ
ਕੁਮਾਰ, ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਜੋ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜਾਨਾਮਿ ਕੋਪਂ ਹਰਿਵੀਰਬਨ੍ਧੋ- ਰ੍ਜਾਨਾਮਿ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਕਾਲਸਙ੍ਗਮ੍। ਜਾਨਾਮਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਨ- ਸ੍ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਜਾਨਾਮਿ ਯਦਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਮ੍
ਮੈਂ ਵਾਨਰ-ਵੀਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਕਰਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।
ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਜਾਨਾਮਿ ਤਥਾਵਿषਹ੍ਯਂ ਬਲਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ਰੀਰਜਸ੍ਯ। ਜਾਨਾਮਿ ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਜਨੇऽਵਬਦ੍ਧਂ ਕਾਮੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਸਕ੍ਤਮਦ੍ਯ
ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਅਸਹਿਣੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਚੁਕਾ ਹੈ।
ਨ ਕਾਮਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤਵ ਬੁਦ੍ਧਿਰਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਯਥਾ ਮਨ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ। ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਹਿ ਯਥਾਰ੍ਥਧਰ੍ਮਾ- ਵਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕਾਮਰਤਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਃ
ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਤਂ ਕਾਮਵृਤ੍ਤਂ ਮਮ ਸਂਨਿਕृष੍ਟਂ ਕਾਮਾਭਿਯੋਗਾਚ੍ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਲਜ੍ਜਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਤਾਵਤ੍ ਪਰਵੀਰਹਨ੍ਤ- ਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਾਨਰਵਂਸ਼ਨਾਥਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪਰਾਧੀਰਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲਾਜ ਭੁਲਾ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਵਾਨਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ।
ਮਹਰ੍षਯੋ ਧਰ੍ਮਤਪੋऽਭਿਰਾਮਾਃ ਕਾਮਾਨੁਕਾਮਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਮੋਹਾਃ। ਅਯਂ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਚਪਲਃ ਕਪਿਸ੍ਤੁ ਕਥਂ ਨ ਸਜ੍ਜੇਤ ਸੁਖੇषੁ ਰਾਜਾ
ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਆਦਤ ਮੁਤਾਬਕ ਚੰਚਲ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ?
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਸਾ ਵਾਨਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਪੁਨਃ ਸਖੇਦਂ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਬਭਾषੇ
ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਨਰੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯੋਗਸ੍ਤੁ ਚਿਰਾਜ੍ਞਪ੍ਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਨਰੋਤ੍ਤਮ। ਕਾਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਧੇਯੇਨ ਤਵਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਸਾਧਨੇ
ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਗਤਾ ਹਿ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਹਰਯਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ। ਕੋਟੀਃ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਨਾਨਗਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਹੁਣ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਤਦਾਗਚ੍ਛ ਮਹਾਬਾਹੋ ਚਾਰਿਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ। ਅਚ੍ਛਲਂ ਮਿਤ੍ਰਭਾਵੇਨ ਸਤਾਂ ਦਾਰਾਵਲੋਕਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਆ ਜਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਯਾ ਚਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ਵਾਪਿ ਚੋਦਿਤਃ। ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਾਹੁਰਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮਰਿਂਦਮਃ
ਤਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਿਆੜੀ ਨਾਲ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਾਸੀਨਂ ਕਾਞ੍ਚਨੇ ਪਰਮਾਸਨੇ। ਮਹਾਰ੍ਹਾਸ੍ਤਰਣੋਪੇਤੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਂਨਿਭਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨ 'ਤੇ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ।