ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਃ। ਰਾਜਂਸ੍ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਸਮਯੇ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਭਾਰ੍ਯੇਵ ਤਦ੍ਵਸ਼ੇ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ। ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਰਾਮਰਾਮਾਨੁਜਸ਼ਾਸਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨਸਾਪ੍ਯਪੋਹਿਤੁਮ੍। ਮਨੋ ਹਿ ਤੇ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਮਾਨੁषਂ ਬਲਂ ਸਰਾਘਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਦੀ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ।
thumb|ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਹਵਾਂ ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਅਥ ਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ। ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਗੁਹਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਰਾਮਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਾ ਹਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਬਭੂਵੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਰਯਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਨ ਚੈਨਂ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਸ ਤਾਂ ਰਤ੍ਨਮਯੀਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਿਤਕਾਨਨਾਮ੍। ਰਮ੍ਯਾਂ ਰਤ੍ਨਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਤੀਂ ਗੁਹਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪਿਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਗੁਫਾ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਹਰ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰੈਃ ਕਾਮਰੂਪਿਭਿਃ। ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਗੁਫਾ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾ-ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਗਨ੍ਧੈਃ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਿਤਾਮ੍। ਮੈਰੇਯਾਣਾਂ ਮਧੂਨਾਂ ਚ ਸਮ੍ਮੋਦਿਤਮਹਾਪਥਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਰਸ ਤੇ ਮਧੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮੇਰੁਗਿਰਿਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦੈਰ੍ਨੈਕਭੂਮਿਭਿਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗਿਰਿਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਘਵਃ
ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਥੇ ਕਈ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝਰਨੇ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੈਨ੍ਦਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਵਿਦਸ੍ਯ ਚ। ਗਵਯਸ੍ਯ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਗਜਸ੍ਯ ਸ਼ਰਭਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ, ਮੈੰਦ, ਦਿਵਿਦ, ਗਵਯ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਜ ਤੇ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵੇਖੇ।
ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੇਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪਾਤੇਃ ਸੂਰ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ। ਵੀਰਬਾਹੋਃ ਸੁਬਾਹੋਸ਼੍ਚ ਨਲਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਯੁਨਮਾਲੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਸੂਰਿਆਕਸ਼, ਹਨੂਮਾਨ, ਵੀਰਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਲ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਕੁਮੁਦਸ੍ਯ ਸੁषੇਣਸ੍ਯ ਤਾਰਜਾਮ੍ਬਵਤੋਸ੍ਤਥਾ। ਦਧਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨੀਲਸ੍ਯ ਸੁਪਾਟਲਸੁਨੇਤ੍ਰਯੋਃ
ਕੁਮੁਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਜਾਮਬਵੰਤ, ਦਧਿਵਕਤ੍ਰ, ਨੀਲ, ਸੁਪਾਟਲ ਤੇ ਸੁਨੇਤਰ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਏਤੇषਾਂ ਕਪਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗृਹਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਮਹਾਸਾਰਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਨ।
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਭ੍ਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨਿ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਚ। ਪ੍ਰਭੂਤਧਨਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਘਰ ਫਿੱਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਮਾਲਾ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਾਣ੍ਡੁਰੇਣ ਤੁ ਸ਼ੈਲੇਨ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍। ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਗृਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਦਨੋਪਮਮ੍
ਫਿੱਕੇ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖਾ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਘਰ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਿਖਰੈਃ ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰੋਪਮੈਃ। ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪਿਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਘਰ ਚਿੱਟੇ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹਰ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਦਤ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਿਰ੍ਨੀਲਜੀਮੂਤਸਂਨਿਭੈਃ। ਦਿਵ੍ਯਪੁष੍ਪਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸ਼ੀਤਚ੍ਛਾਯੈਰ੍ਮਨੋਰਮੈਃ
ਉਥੇ ਮਹਿੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨੀਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਸਨ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਲਗਦੇ, ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਹਰਿਭਿਃ ਸਂਵृਤਦ੍ਵਾਰਂ ਬਲਿਭਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਭਿਃ। ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਵृਤਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਤੋਰਣਮ੍
ਉਸਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੋਰਣ ਨਾਲ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਲਃ। ਅਵਾਰ੍ਯਮਾਣਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਮਹਾਭ੍ਰਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਸੁਮਿਤਰਾ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਵੜਦਾ ਹੈ।
ਸ ਸਪ੍ਤ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਾਨਾਸਨਸਮਾਵृਤਾਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਮਹਦ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਸੱਤ ਘੇਰੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਲ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
ਹੈਮਰਾਜਤਪਰ੍ਯਙ੍ਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚ ਵਰਾਸਨੈਃ। ਮਹਾਰ੍ਹਾਸ੍ਤਰਣੋਪੇਤੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਵृਤਮ੍
ਉਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਲੰਗ, ਵਧੀਆ ਅਸਨ, ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨੇਵ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਮਧੁਰਸ੍ਵਨਮ੍। ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਗੀਤਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸਮਤਾਲਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਤੰਤੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸੁਰ ਤੇ ਲੈ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ।
ਬਹ੍ਵੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾ ਰੂਪਯੌਵਨਗਰ੍ਵਿਤਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਭਵਨੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਭਿਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਾਲ੍ਯਕृਤਸ੍ਰਜਃ। ਵਰਮਾਲ੍ਯਕृਤਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਭੂषਣੋਤ੍ਤਮਭੂषਿਤਾਃ
ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਹਾਰ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਵਧੀਆ ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਨਾਤृਪ੍ਤਾਨ੍ ਨਾਤਿ ਚਾਵ੍ਯਗ੍ਰਾਨ੍ ਨਾਨੁਦਾਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛਦਾਨ੍। ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਨੁਚਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਕੂਜਿਤਂ ਨੂਪੁਰਾਣਾਂ ਚ ਕਾਞ੍ਚੀਨਾਂ ਨਿਃਸ੍ਵਨਂ ਤਥਾ। ਸ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਲਜ੍ਜਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਜੇਬਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰਬੰਦ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਲਜਜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰੋषਵੇਗਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਭਰਣਸ੍ਵਨਮ੍। ਚਕਾਰ ਜ੍ਯਾਸ੍ਵਨਂ ਵੀਰੋ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪੂਰਯਨ੍
ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਉਠੀ।
ਚਾਰਿਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਬਾਹੁਰਪਕृष੍ਟਃ ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਤਸ੍ਥਾਵੇਕਾਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਰਾਮਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਚਲਣ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।