ਅਯਂ ਚ ਤਨਯੋ ਰਾਜਂਸ੍ਤਾਰਾਯਾ ਦਯਿਤੋऽਙ੍ਗਦਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਕਾਸ਼ਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾਨਘ
ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਤਾਰਾ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ।
ਸੋऽਯਂ ਰੋषਪਰੀਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਵਾਨਰਾਨ੍ ਵਾਨਰਪਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹਨ, ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜਲਾਉਂਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ।
ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਤ੍ਵਂ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵਃ। ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮਹਾਰਾਜ ਰੋषੋ ਹ੍ਯਦ੍ਯੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਅੱਜ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਯਥਾ ਹਿ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਸਮਾਹਿਤਃ। ਰਾਜਂਸ੍ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਸਮਯੇ ਭਵ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕਰ; ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਵਾਅਦੇ ਤੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ।
thumb|ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਚਿਵੈਃ ਸਹ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਕੁਪਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਮੋਚਾਸਨਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਅੰਗਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਗੁਰੁਲਾਘਵਮ੍। ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੁਸ਼ਲੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਹਲਕਾਪਣ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨ ਮੇ ਦੁਰ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਾਪਿ ਮੇ ਦੁਰਨੁष੍ਠਿਤਮ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਘਵਭ੍ਰਾਤਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਿਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇ
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗਲਤ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਘਵ ਦਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਉਂ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।
ਅਸੁਹृਦ੍ਭਿਰ੍ਮਮਾਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਨ੍ਤਰਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ। ਮਮ ਦੋषਾਨਸਮ੍ਭੂਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤੋ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ
ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਉਹ ਦੋਸ਼ ਸੁਣਾਏ ਹਨ ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਅਤ੍ਰ ਤਾਵਦ੍ ਯਥਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰੇਵ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਭਾਵਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਨਿਪੁਣਂ ਸ਼ਨੈਃ
ਇੱਥੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੈ, ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨ ਖਲ੍ਵਸ੍ਤਿ ਮਮ ਤ੍ਰਾਸੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨ੍ਨਾਪਿ ਰਾਘਵਾਤ੍। ਮਿਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਕੁਪਿਤਂ ਜਨਯਤ੍ਯੇਵ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਜਰੂਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਸੁਕਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨਮ੍। ਅਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਤੁ ਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰਲ੍ਪੇऽਪਿ ਭਿਦ੍ਯਤੇ
ਦੋਸਤ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ; ਮਨ ਦੇ ਚੰਚਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਛੋਟੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋऽਹਂ ਰਾਮੇਣ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਯਨ੍ਮਮੋਪਕृਤਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਤਨ੍ਮਯਾ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਭਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦਾ ਬਦਲਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਹਰਿਪੁਂਗਵਃ। ਉਵਾਚ ਸ੍ਵੇਨ ਤਰ੍ਕੇਣ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਨਰਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਮ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਵਾਨਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੇ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਨੈਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਹਰਿਗਣੇਸ਼੍ਵਰ। ਨ ਵਿਸ੍ਮਰਸਿ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੁਪਕਾਰਂ ਕृਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਭਲਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ।
ਰਾਘਵੇਣ ਤੁ ਵੀਰੇਣ ਭਯਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦੂਰਤਃ। ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਹਤੋ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਰਾਘਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਲਈ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਣਯਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਘਵੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਿਤਵਾਁਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਾਘਵ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਕਾਲਂ ਕਾਲਵਿਦਾਂ ਵਰ। ਫੁਲ੍ਲਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਸ਼੍ਯਾਮਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਤੁ ਸ਼ਰਚ੍ਛੁਭਾ
ਤੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਸਫੇਦ ਸਪਤਚਛਦ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਲਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਦ੍ਯੌਃ ਪ੍ਰਣष੍ਟਬਲਾਹਕਾ। ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰਿਤਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਅਸਮਾਨ ਸਾਫ ਹੈ, ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮੁਦ੍ਯੋਗਕਾਲਂ ਤੁ ਨਾਵੈषਿ ਹਰਿਪੁਂਗਵ। ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤ ਇਤਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਯਮਿਹਾਗਤਃ
ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ। ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੈਂ।
ਆਰ੍ਤਸ੍ਯ ਹृਤਦਾਰਸ੍ਯ ਪਰੁषਂ ਪੁਰੁषਾਨ੍ਤਰਾਤ੍। ਵਚਨਂ ਮਰ੍षਣੀਯਂ ਤੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੱਕੀ ਗਈ ਤੇ ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਤੈਨੂੰ ਸਹਿਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਕृਤਾਪਰਾਧਸ੍ਯ ਹਿ ਤੇ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮਮ੍। ਅਨ੍ਤਰੇਣਾਞ੍ਜਲਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਦੇ।
ਨਿਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਾਚ੍ਯੋ ਹ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਹਿਤਮ੍। ਇਤ ਏਵ ਭਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਵਧृਤਂ ਵਚਃ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਲਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਰੂਰ ਸਲਾਹ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਭਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਮਰ੍ਥੋ ਹਿ ਚਾਪਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਸਦੇਵਾਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤੁਂ ਜਗਤ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ, ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕੋਪਯਿਤੁਂ ਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਃ ਪੁਨਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਪੂਰ੍ਵੋਪਕਾਰਂ ਸ੍ਮਰਤਾ ਕृਤਜ੍ਞੇਨ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਭਲਾ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਆਭਾਰੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਃ। ਰਾਜਂਸ੍ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਸਮਯੇ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਭਾਰ੍ਯੇਵ ਤਦ੍ਵਸ਼ੇ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ। ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਰਾਮਰਾਮਾਨੁਜਸ਼ਾਸਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨਸਾਪ੍ਯਪੋਹਿਤੁਮ੍। ਮਨੋ ਹਿ ਤੇ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਮਾਨੁषਂ ਬਲਂ ਸਰਾਘਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਦੀ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ।
thumb|ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਹਵਾਂ ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਅਥ ਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ। ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਗੁਹਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਰਾਮਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਾ ਹਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਬਭੂਵੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।