ਪਰਿਤੁष੍ਟਂ ਮੁਨਿਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਮਧੁਰਸ੍ਵਰਮ੍ । ਉਵਾਚ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਾ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਾ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਮ੍ ॥੧-੩੩-
ਮੁਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਵਾਕ-ਚਤੁਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਮੁਦਿਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ॥੧-੩੩-
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਧਰਮਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ।
ਅਪਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚਾਸ੍ਮਿ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣੋਪਗਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮੇ ਸੁਤਮ੍ ॥੧-੩੩-
ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਪਤੀ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ; ਬ੍ਰਹਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰ੍ਦਦੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਨਸਂ ਚੂਲਿਨਃ ਸੁਤਮ੍ ॥੧-੩੩-
ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਚੂਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਸ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪੁਰੀਮਧ੍ਯਵਸਤ੍ ਤਦਾ । ਕਾਮ੍ਪਿਲ੍ਯਾਂ ਪਰਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਦੇਵਰਾਜੋ ਯਥਾ ਦਿਵਮ੍ ॥੧-੩੩-
ਉਹ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਾਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਦਾਤੁਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਤਦਾ ॥੧-੩੩-
ਫਿਰ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।
ਤਮਾਹੂਯ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਦਦੌ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰੀਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥੧-੩੩-
ਉੱਚ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਤਦਾ ਪਾਣਿਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋ ਮਹੀਪਾਲਸ੍ਤਾਸਾਂ ਦੇਵਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ॥੧-੩੩-
ਫਿਰ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ।
ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਤਦਾ ਪਾਣੌ ਵਿਕੁਬ੍ਜਾ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ । ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਬਭੌ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਤਦਾ ॥੧-੩੩-
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗਦੇ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਟੇਢੀਅਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਯੁਨਾ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕੁਸ਼ਨਾਭੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਬਭੂਵ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਹਰ੍षਂ ਲੇਭੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥੧-੩੩-
ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹर्षਿਤ ਹੋਇਆ।
ਕृਤੋਦ੍ਵਾਹਂ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਸਦਾਰਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਗਣਂ ਤਦਾ ॥੧-੩੩-
ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।
ਸੋਮਦਾਪਿ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਸ੍ਨੁषਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਦਤ । ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ॥੧-੩੩-
ਸੋਮਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯੋਗ ਕਰਤੂਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਵੁਹੂਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਤੇ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀ।
thumb|ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ, ਬਾਲਕਾਂਡ, ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ।
ਕृਤੋਦ੍ਵਾਹੇ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਚ ਰਾਘਵ । ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਲਾਭਾਯ ਪੌਤ੍ਰੀਮਿष੍ਟਿਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ ॥੧-੩੪-
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਘਵ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਪੌਤ੍ਰੀ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ।
ਇष੍ਟ੍ਯਾਂ ਤੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਯਾਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚ ਪਰਮੋਦਾਰਃ ਕੁਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੩੪-
ਜਦੋਂ ਯਜਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਸਦृਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਗਾਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਲੋਕੇ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ ॥੧-੩੪-
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਗਾਧੀ ਨੂੰ ਪਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੇਗੀ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ੋ ਰਾਮ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਜਗਾਮਾਕਾਸ਼ਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ॥੧-੩੪-
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮਾ, ਕੁਸ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਜਜ੍ਞੇ ਪਰਮਧਰ੍ਮਿष੍ਠੋ ਗਾਧਿਰਿਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮਤਃ ॥੧-੩੪-
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਝਦਾਰ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸ ਪਿਤਾ ਮਮ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਗਾਧਿਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਕੁਸ਼ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੋऽਸ੍ਮਿ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੪-
ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਉਹ ਗਾਧੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ।
ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਭਗਿਨੀ ਚਾਪਿ ਮਮ ਰਾਘਵ ਸੁਵ੍ਰਤਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨਾਮ ऋਚੀਕੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਾ ॥੧-੩੪-
ਰਾਘਵ, ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਰਚੀਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਸ਼ਰੀਰਾ ਗਤਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਭਰ੍ਤਾਰਮਨੁਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਪਰਮੋਦਾਰਾ ਸਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਮਹਾਨਦੀ ॥੧-੩੪-
ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ।
ਦਿਵ੍ਯਾ ਪੁਣ੍ਯੋਦਕਾ ਰਮ੍ਯਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਲੋਕਸ੍ਯ ਹਿਤਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਭਗਿਨੀ ਮਮ ॥੧-੩੪-
ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ।
ਤਤੋऽਹਂ ਹਿਮਵਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਸਾਮਿ ਨਿਯਤਃ ਸੁਖਮ੍ ਭਗਿਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੇਹਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕ੍ਯਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੪-
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ।
ਸਾ ਤੁ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾ ॥੧-੩੪-
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ।
ਅਹਂ ਹਿ ਨਿਯਮਾਦ੍ਰਾਮ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਿਦ੍ਧੋऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਤੇਜਸਾ ॥੧-੩੪-
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ; ਸਿੱਧ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏषਾ ਰਾਮ ਮਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ ॥੧-੩੪-
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਜਨਮ ਕਥਾ, ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਗਤੋऽਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕਥਾਃ ਕਥਯਤੋ ਮਮ । ਨਿਦ੍ਰਾਮਭ੍ਯੇਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਾ ਭੂਦ੍ ਵਿਘ੍ਨੋऽਧ੍ਵਨੀਹ ਨਃ ॥੧-੩੪-
ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਨੀਂਦ ਲੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
ਨਿष੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਤਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਲੀਨਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਨੈਸ਼ੇਨ ਤਮਸਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੪-
ਸਾਰੇ ਦਰਖ਼ਤ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਸृਜ੍ਯਤੇ ਸਂਧ੍ਯਾ ਨਭੋ ਨੇਤ੍ਰੈਰਿਵਾਵृਤਮ੍ । ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਰਾਗਹਨਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਭਿਰਵਭਾਸਤੇ
ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਸਾਂਝ ਮੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਸਮਾਨ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਚ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਃ ਸ਼ਸ਼ੀ ਲੋਕਤਮੋਨੁਦਃ । ਹ੍ਲਾਦਯਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਲੋਕੇ ਮਨਾਂਸਿ ਪ੍ਰਭਯਾ ਸ੍ਵਯਾ ॥੧-੩੪-
ਠੰਢੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।