ਕृਤਾਰ੍ਥਾ ਹ੍ਯਕृਤਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ। ਤਾਨ੍ ਮृਤਾਨਪਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਃ ਕृਤਘ੍ਨਾਨ੍ ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹਾਲੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਅਕ੍ਰਤਘਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
ਨੂਨਂ ਕਾਞ੍ਚਨਪृष੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਕृष੍ਟਸ੍ਯ ਮਯਾ ਰਣੇ। ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਚਾਪਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਗਣੋਪਮਮ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ, ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਘੋਰਂ ਜ੍ਯਾਤਲਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਮ ਸਂਯੁਗੇ। ਨਿਰ੍ਘੋषਮਿਵ ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸਂਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਤੂੰ ਮੁੜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਵਜਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਕਾਮਮੇਵਂਗਤੇऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੇ। ਤ੍ਵਤ੍ਸਹਾਯਸ੍ਯ ਮੇ ਵੀਰ ਨ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਨਰਪਤਿ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯਦਰ੍ਥਮਯਮਾਰਮ੍ਭਃ ਕृਤਃ ਪਰਪੁਰਂਜਯ। ਸਮਯਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰ੍षਾਃ ਸਮਯਕਾਲਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਵ੍ਯਤੀਤਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ ਵਿਹਰਨ੍ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸਾਮਾਤ੍ਯਪਰਿषਤ੍ਕ੍ਰੀਡਨ੍ ਪਾਨਮੇਵੋਪਸੇਵਤੇ। ਸ਼ੋਕਦੀਨੇषੁ ਨਾਸ੍ਮਾਸੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕੁਰੁਤੇ ਦਯਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਪੀਣ-ਪਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸੁਗਰੀਵ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਉਚ੍ਯਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਮਹਾਬਲ। ਮਮ ਰੋषਸ੍ਯ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਬ੍ਰੂਯਾਸ਼੍ਚੈਨਮਿਦਂ ਵਚਃ
ਤੂੰ ਜਾ, ਮਹਾਬਲੀਰ ਸੂਰਵੀਰ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ।
ਨ ਸ ਸਂਕੁਚਿਤਃ ਪਨ੍ਥਾ ਯੇਨ ਵਾਲੀ ਹਤੋ ਗਤਃ। ਸਮਯੇ ਤਿष੍ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮਾ ਵਾਲਿਪਥਮਨ੍ਵਗਾਃ
ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਵਾਲੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਹ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਸੁਗਰੀਵ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਨਾ ਚੱਲ।
ਏਕ ਏਵ ਰਣੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰੇਣ ਨਿਹਤੋ ਮਯਾ। ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਸਤ੍ਯਾਦਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਸਬਾਨ੍ਧਵਮ੍
ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਯਦੇਵਂ ਵਿਹਿਤੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਯਦ੍ਧਿਤਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ। ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਵਰ ਕਾਲਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਇੰਝ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਕੁਝ ਠੀਕ ਤੇ ਹਿਤਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿ; ਜਲਦੀ ਕਰ, ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁਰੁष੍ਵ ਸਤ੍ਯਂ ਮਮ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍। ਮਾ ਵਾਲਿਨਂ ਪ੍ਰੇਤਗਤੋ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯੇਰ੍ਮਮ ਚੋਦਿਤਃ ਸ਼ਰੈਃ
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਸਦਾ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ; ਆਜ ਮੈਨੂੰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੇ।
ਸ ਪੂਰ੍ਵਜਂ ਤੀਵ੍ਰਵਿਵृਦ੍ਧਕੋਪਂ ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੀਨਮ੍। ਚਕਾਰ ਤੀਵ੍ਰਾਂ ਮਤਿਮੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰੇ ਮਾਨਵਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨਃ
ਮਨੂੰ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੀਬਰ ਤੇ ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਾਰੇ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
thumb|ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕੱਤੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਸ ਕਾਮਿਨਂ ਦੀਨਮਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਕਾਭਿਪਨ੍ਨਂ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਕੋਪਮ੍। ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਨੁਰ੍ਨਰਦੇਵਪੁਤ੍ਰਂ ਰਾਮਾਨੁਜਃ ਪੂਰ੍ਵਜਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਨਿਰਾਸ਼ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਉਤਸ਼ੇਪਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਕਿਹਾ।
ਨ ਵਾਨਰਃ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤੇ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮਫਲਾਨੁषਙ੍ਗਾਨ੍। ਨ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵਾਨਰਰਾਜ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਤਥਾ ਹਿ ਨਾਤਿਕ੍ਰਮਤੇऽਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਇਹ ਬਾਂਦਰ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਰਾਜ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮਤਿਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਸੁਖੇषੁ ਸਕ੍ਤ- ਸ੍ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਹਤੋऽਗ੍ਰਜਂ ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਵੀਰਵਾਲਿਨਂ ਨ ਰਾਜ੍ਯਮੇਵਂ ਵਿਗੁਣਸ੍ਯ ਦੇਯਮ੍
ਮੱਤ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸੋਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖੇ; ਇੰਝ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਨ ਧਾਰਯੇ ਕੋਪਮੁਦੀਰ੍ਣਵੇਗਂ ਨਿਹਨ੍ਮਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਸਤ੍ਯਮਦ੍ਯ। ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰੈਃ ਸਹ ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਿਚਯਂ ਕਰੋਤੁ
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਉਤਸ਼ੇਪਤ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਆਜ ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਲਈ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ ਲਏ।
ਤਮਾਤ੍ਤਬਾਣਾਸਨਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਂ ਨਿਵੇਦਿਤਾਰ੍ਥਂ ਰਣਚਣ੍ਡਕੋਪਮ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਮਃ ਪਰਵੀਰਹਨ੍ਤਾ ਸ੍ਵਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸਾਨੁਨਯਂ ਚ ਵਾਕ੍ਯਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨਸਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਡਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਨਹਿ ਵੈ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧੋ ਲੋਕੇ ਪਾਪਮੇਵਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍। ਕੋਪਮਾਰ੍ਯੇਣ ਯੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸ ਵੀਰਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਵੀਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਨੇਦਮਤ੍ਰ ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮਨੁਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਸਂਗਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾ।
ਸਾਮੋਪਹਿਤਯਾ ਵਾਚਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯਨ੍। ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵ੍ਯਤੀਤਂ ਕਾਲਪਰ੍ਯਯੇ
ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸੋऽਗ੍ਰਜੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਾਰ੍ਥੋ ਯਥਾਵਤ੍ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ। ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਵੀਰੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ
ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ੁਭਮਤਿਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਰਤਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਰਬ੍ਧੋ ਜਗਾਮ ਭਵਨਂ ਕਪੇਃ
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸਾਫ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੀ, ਕਪੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਬਾਣਾਸਨਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਧਨੁਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਕੋਪਮਮ੍। ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਂ ਮਨ੍ਦਰਃ ਸਾਨੁਮਾਨਿਵ
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕਮਾਨ ਵਰਗਾ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਾਨੇ ਵਾਂਗ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਯਥੋਕ੍ਤਕਾਰੀ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਸੋਤ੍ਤਰਮ੍। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸਮੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਮਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਨੁਜਸ੍ਤਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ, ਰਾਹ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵृਤਃ। ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨ ਇਵਾਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤਤਃ
ਭਰਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਉਠੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਪਵਨਦੇਵ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਸਾਲਤਾਲਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰਸਾ ਪਾਤਯਨ੍ ਬਲਾਤ੍। ਪਰ੍ਯਸ੍ਯਨ੍ ਗਿਰਿਕੂਟਾਨਿ ਦ੍ਰੁਮਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਗਿਤਃ
ਉਹ ਸਾਲ, ਤਾਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਢਾਹਦਾ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਲਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕਲੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਗਜ ਇਵਾਸ਼ੁਗਃ। ਦੂਰਮੇਕਪਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਾਦ੍ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰਦਾ, ਇੱਕ ਹੀ ਪੈਰ ਵਿਚ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਬਲਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਹਰਿਰਾਜਮਹਾਪੁਰੀਮ੍। ਦੁਰ੍ਗਾਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਗਿਰਿਸਂਕਟੇ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਕਪੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ, ਜੋ ਕ੍ਰੇਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖੀ ਸੀ, ਦੇਖੀ।