ਜਲਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਕੁਸੁਮਪ੍ਰਹਾਸਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ੍ਵਨਂ ਸ਼ਾਲਿਵਨਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍। ਮृਦੁਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਮਲਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਵਰ੍षਵ੍ਯਪਨੀਤਕਾਲਮ੍
ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਧਾਨ ਦੀਆਂ ਖੇਤਾਂ, ਨਰਮ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੰਦ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਮੁਕ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੀਨੋਪਸਂਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮੇਖਲਾਨਾਂ ਨਦੀਵਧੂਨਾਂ ਗਤਯੋऽਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਃ। ਕਾਨ੍ਤੋਪਭੁਕ੍ਤਾਲਸਗਾਮਿਨੀਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲੇष੍ਵਿਵ ਕਾਮਿਨੀਨਾਮ੍
ਅੱਜ, ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਕੰਢੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਤੁਰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸਚਕ੍ਰਵਾਕਾਨਿ ਸਸ਼ੈਵਲਾਨਿ ਕਾਸ਼ੈਰ੍ਦੁਕੂਲੈਰਿਵ ਸਂਵृਤਾਨਿ। ਸਪਤ੍ਰਰੇਖਾਣਿ ਸਰੋਚਨਾਨਿ ਵਧੂਮੁਖਾਨੀਵ ਨਦੀਮੁਖਾਨਿ
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਕਾਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵਿਆਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਹਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਬਾਣਾਸਨਚਿਤ੍ਰਿਤੇषੁ ਪ੍ਰਹृष੍ਟषਟ੍ਪਾਦਨਿਕੂਜਿਤੇषੁ। ਗृਹੀਤਚਾਪੋਦ੍ਯਤਦਣ੍ਡਚਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਚਾਪੋऽਦ੍ਯ ਵਨੇषੁ ਕਾਮਃ
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਤੀਰ-ਕੁੰਡਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣਾ ਤੀਖਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੋਕਂ ਸੁਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਪਰਿਤੋषਯਿਤ੍ਵਾ ਨਦੀਸ੍ਤਟਾਕਾਨਿ ਚ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ। ਨਿष੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਯਾਂ ਵਸੁਧਾਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਭਸ੍ਤੋਯਧਰਾਃ ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਃ
ਜਗਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਭਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਹੁਣ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰਨ੍ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਲਿਨਾਨਿ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ। ਨਵਸਂਗਮਸਵ੍ਰੀਡਾ ਜਘਨਾਨੀਵ ਯੋषਿਤਃ
ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰੇਤਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਜਜੀ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣਾ ਕਮਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸਲਿਲਾਃ ਸੌਮ੍ਯ ਕੁਰਰਾਭਿਵਿਨਾਦਿਤਾਃ। ਚਕ੍ਰਵਾਕਗਣਾਕੀਰ੍ਣਾ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਾਃ
ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਕੁਲਰੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਬਦ੍ਧਵੈਰਾਣਾਂ ਜਿਗੀषੂਣਾਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ। ਉਦ੍ਯੋਗਸਮਯਃ ਸੌਮ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੁਭਾਵਕ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਯਂ ਸਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਯਾਤ੍ਰਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ। ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੁਦ੍ਯੋਗਂ ਚ ਤਥਾਵਿਧਮ੍
ਪ੍ਰਿੰਸ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਅਸਨਾਃ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਕੋਵਿਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ। ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਚ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ
ਸੱਤ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਸਨ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕੋਵਿਦਾਰ, ਬੰਧੁਜੀਵ ਫੁੱਲ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਪੌਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਂਸਸਾਰਸਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵੈਃ ਕੁਰਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਪੁਲਿਨਾਨ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਨਦੀਨਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਚਕਰਵਾਕ ਤੇ ਕੁਲਰੂ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੇਖ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਾਰ੍षਿਕਾ ਮਾਸਾ ਗਤਾ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਪਮਾਃ। ਮਮ ਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਸੀਤਾਮਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੀਂਹ ਦੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰਵਾਕੀਵ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਗਤਾ ਵਨਮ੍। ਵਿषਮਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮੁਦ੍ਯਾਨਮਿਵ ਚਾਙ੍ਗਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਦੀ ਮਾਦਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਕਠਿਨ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਗਈ।
ਪ੍ਰਿਯਾਵਿਹੀਨੇ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੇ ਹृਤਰਾਜ੍ਯੇ ਵਿਵਾਸਿਤੇ। ਕृਪਾਂ ਨ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਮਯਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮੈਨੂੰ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਿਆ, ਦੁੱਖੀ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਤੇ ਜ਼ਵਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਅਨਾਥੋ ਹृਤਰਾਜ੍ਯੋऽਹਂ ਰਾਵਣੇਨ ਚ ਧਰ੍षਿਤਃ। ਦੀਨੋ ਦੂਰਗृਹਃ ਕਾਮੀ ਮਾਂ ਚੈਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਮੈਂ ਅਨਾਥ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ, ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਇੱਛਾਵਾਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੇਤੈਃ ਕਾਰਣੈਃ ਸੌਮ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਹਂ ਵਾਨਰਰਾਜਸ੍ਯ ਪਰਿਭੂਤਃ ਪਰਂਤਪਃ
ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਸੁਭਾਵਕ, ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਉਪੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਸ ਕਾਲਂ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਯ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪਰਿਮਾਰ੍ਗਣੇ। ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਸਮਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਮਤਿਰ੍ਨਾਵਵੁਧ੍ਯਤੇ
ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲਾ ਵਿਆਖਿਆਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਮ੍। ਮੂਰ੍ਖਂ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਸੁਖੇ ਸਕ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ
ਤੂੰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਜਾ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ।
ਅਰ੍ਥਿਨਾਮੁਪਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਾਪ੍ਯੁਪਕਾਰਿਣਾਮ੍। ਆਸ਼ਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਯੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸ ਲੋਕੇ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪਾਪਂ ਯੋ ਹਿ ਵਾਕ੍ਯਮੁਦੀਰਿਤਮ੍। ਸਤ੍ਯੇਨ ਪਰਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਸ ਵੀਰਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀਰੋ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਕृਤਾਰ੍ਥਾ ਹ੍ਯਕृਤਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ। ਤਾਨ੍ ਮृਤਾਨਪਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਃ ਕृਤਘ੍ਨਾਨ੍ ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹਾਲੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਅਕ੍ਰਤਘਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
ਨੂਨਂ ਕਾਞ੍ਚਨਪृष੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਕृष੍ਟਸ੍ਯ ਮਯਾ ਰਣੇ। ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਚਾਪਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਗਣੋਪਮਮ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ, ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਘੋਰਂ ਜ੍ਯਾਤਲਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਮ ਸਂਯੁਗੇ। ਨਿਰ੍ਘੋषਮਿਵ ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸਂਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਤੂੰ ਮੁੜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਵਜਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਕਾਮਮੇਵਂਗਤੇऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੇ। ਤ੍ਵਤ੍ਸਹਾਯਸ੍ਯ ਮੇ ਵੀਰ ਨ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਨਰਪਤਿ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯਦਰ੍ਥਮਯਮਾਰਮ੍ਭਃ ਕृਤਃ ਪਰਪੁਰਂਜਯ। ਸਮਯਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰ੍षਾਃ ਸਮਯਕਾਲਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਵ੍ਯਤੀਤਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ ਵਿਹਰਨ੍ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸਾਮਾਤ੍ਯਪਰਿषਤ੍ਕ੍ਰੀਡਨ੍ ਪਾਨਮੇਵੋਪਸੇਵਤੇ। ਸ਼ੋਕਦੀਨੇषੁ ਨਾਸ੍ਮਾਸੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕੁਰੁਤੇ ਦਯਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਪੀਣ-ਪਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸੁਗਰੀਵ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਉਚ੍ਯਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਮਹਾਬਲ। ਮਮ ਰੋषਸ੍ਯ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਬ੍ਰੂਯਾਸ਼੍ਚੈਨਮਿਦਂ ਵਚਃ
ਤੂੰ ਜਾ, ਮਹਾਬਲੀਰ ਸੂਰਵੀਰ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ।
ਨ ਸ ਸਂਕੁਚਿਤਃ ਪਨ੍ਥਾ ਯੇਨ ਵਾਲੀ ਹਤੋ ਗਤਃ। ਸਮਯੇ ਤਿष੍ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮਾ ਵਾਲਿਪਥਮਨ੍ਵਗਾਃ
ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਵਾਲੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਹ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਸੁਗਰੀਵ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਨਾ ਚੱਲ।
ਏਕ ਏਵ ਰਣੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰੇਣ ਨਿਹਤੋ ਮਯਾ। ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਸਤ੍ਯਾਦਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਸਬਾਨ੍ਧਵਮ੍
ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।