ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਲਿਲੇਨ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍। ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਕृਤਕਰ੍ਮਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਰਪਾਇਆ, ਫਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਠੀਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੀਰ੍ਘਗਮ੍ਭੀਰਨਿਰ੍ਘੋषਾਃ ਸ਼ੈਲਦ੍ਰੁਮਪੁਰੋਗਮਾਃ। ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਲਿਲਂ ਮੇਘਾਃ ਪਰਿਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ
ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਣ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮੀਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼। ਵਿਮਦਾ ਇਵ ਮਾਤਙ੍ਗਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵੇਗਾਃ ਪਯੋਧਰਾਃ
ਘਣੇ ਬੱਦਲ, ਨੀਲੇ ਪਦਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਲਗਰ੍ਭਾ ਮਹਾਵੇਗਾਃ ਕੁਟਜਾਰ੍ਜੁਨਗਨ੍ਧਿਨਃ। ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਰਤਾਃ ਸੌਮ੍ਯ ਵृष੍ਟਿਵਾਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾਃ
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਕੁਟਜ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਝੋਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣਾ ਦੌਰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ।
ਘਨਾਨਾਂ ਵਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਮਯੂਰਾਣਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਨਾਦਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸਹਸਾਨਘ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬੱਦਲਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਅਭਿਵृष੍ਟਾ ਮਹਾਮੇਘੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਲਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸਾਨਵਃ। ਅਨੁਲਿਪ੍ਤਾ ਇਵਾਭਾਨ੍ਤਿ ਗਿਰਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧੋਏ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਨ, ਚੰਨਣ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਲੇਪੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਪਾਦਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸੁ ਤਾਰਾਰ੍ਕਨਿਸ਼ਾਕਰਾਣਾਮ੍। ਲੀਲਾਸੁ ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਵਾਰਣਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਵਿਭਜ੍ਯਾਦ੍ਯ ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ
ਹੁਣ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਸਪਤਚਛਦ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਤਾਰੇ, ਸੂਰਜ, ਚੰਨਣ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੇਕਾਸ਼੍ਰਯਚਿਤ੍ਰਸ਼ੋਭਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਾ। ਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤੇषੁ ਪਦ੍ਮਾਕਰੇष੍ਵਭ੍ਯਧਿਕਂ ਵਿਭਾਤਿ
ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਬਹੁਤ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਪੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਗਤੈਸ਼੍ਚਾਰੁਵਿਸ਼ਾਲਪਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸ੍ਮਰਪ੍ਰਿਯੈਃ ਪਦ੍ਮਰਜੋऽਵਕੀਰ੍ਣੈਃ। ਮਹਾਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨੋਪਯਾਤੈਃ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਿ ਹਂਸਾਃ ਸਹ ਚਕ੍ਰਵਾਕੈਃ
ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹੰਸ ਆ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਦਪ੍ਰਗਲ੍ਭੇषੁ ਚ ਵਾਰਣੇषੁ ਗਵਾਂ ਸਮੂਹੇषੁ ਚ ਦਰ੍ਪਿਤੇषੁ। ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤੋਯਾਸੁ ਚ ਨਿਮ੍ਨਗਾਸੁ ਵਿਭਾਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਬਹੁਧਾ ਵਿਭਕ੍ਤਾ
ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ, ਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਭਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਭਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਬੁਧਰੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਬਰ੍ਹਾਭਰਣਾ ਵਨੇषੁ। ਪ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵਰਕ੍ਤਾ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਸ਼ੋਭਾ ਗਤੋਤ੍ਸਵਾ ਧ੍ਯਾਨਪਰਾ ਮਯੂਰਾਃ
ਆਸਮਾਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗੀਨ ਪੰਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਮੋਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਭਾ ਛੱਡ ਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਮਨੋਜ੍ਞਗਨ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰਿਯਕੈਰਨਲ੍ਪੈਃ ਪੁष੍ਪਾਤਿਭਾਰਾਵਨਤਾਗ੍ਰਸ਼ਾਖੈਃ। ਸੁਵਰ੍ਣਗੌਰੈਰ੍ਨਯਨਾਭਿਰਾਮੈ- ਰੁਦ੍ਯੋਤਿਤਾਨੀਵ ਵਨਾਨ੍ਤਰਾਣਿ
ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਸੋਨੇ-ਰੰਗੇ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਭਾਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਾਨਾਂ ਨਲਿਨੀਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਨੇ ਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਕੁਸੁਮੋਦ੍ਗਤਾਨਾਮ੍। ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਨਾਂ ਮਦਲਾਲਸਾਨਾਂ ਗਜੋਤ੍ਤਮਾਨਾਂ ਗਤਯੋऽਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਃ
ਅੱਜ, ਵਣ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮਸਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨਭਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧੌਤਵਰ੍ਣਂ ਕृਸ਼ਪ੍ਰਵਾਹਾਨਿ ਨਦੀਜਲਾਨਿ। ਕਹ੍ਲਾਰਸ਼ੀਤਾਃ ਪਵਨਾਃ ਪ੍ਰਵਾਨ੍ਤਿ ਤਮੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਃ
ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ; ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੈ; ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚਮਕਦਾਰ।
ਸੂਰ੍ਯਾਤਪਕ੍ਰਾਮਣਨष੍ਟਪਙ੍ਕਾ ਭੂਮਿਸ਼੍ਚਿਰੋਦ੍ਘਾਟਿਤਸਾਨ੍ਦ੍ਰਰੇਣੁਃ। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਵੈਰੇਣ ਸਮਾਯੁਤਾਨਾ- ਮੁਦ੍ਯੋਗਕਾਲੋऽਦ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪਾਨਾਮ੍
ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਿਕਣ ਮਿੱਟੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਧੂੜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਉੱਦਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ।
ਸ਼ਰਦ੍ਗੁਣਾਪ੍ਯਾਯਿਤਰੂਪਸ਼ੋਭਾਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾਃ ਪਾਂਸੁਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਙ੍ਗਾਃ। ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਯੁਦ੍ਧਲੁਬ੍ਧਾ ਵृषਾ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯਗਤਾ ਨਦਨ੍ਤਿ
ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਮਸਤ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਾਂਡਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।
ਸਮਨ੍ਮਥਾ ਤੀਵ੍ਰਤਰਾਨੁਰਾਗਾ ਕੁਲਾਨ੍ਵਿਤਾ ਮਨ੍ਦਗਤਿਃ ਕਰੇਣੁਃ। ਮਦਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਂ ਵਨੇषੁ ਭਰ੍ਤਾਰਮਨੁਪ੍ਰਯਾਤਿ
ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਾਣ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਭੂषਿਤਾਨਿ ਬਰ੍ਹਾਣਿ ਤੀਰੋਪਗਤਾ ਨਦੀਨਾਮ੍। ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਇਵ ਸਾਰਸੌਘੈਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਦੀਨਾ ਵਿਮਨਾ ਮਯੂਰਾਃ
ਮੋਰ, ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਸਜਾਏ ਪੰਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ, ਸਾਰਸ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਲੋਂ ਡਾਂਟੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਕਾਰਣ੍ਡਵਚਕ੍ਰਵਾਕਾਨ੍ ਮਹਾਰਵੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਕਟਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ। ਸਰਸ੍ਸੁਬਦ੍ਧਾਮ੍ਬੁਜਭੂषਣੇषੁ ਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯ ਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯ ਜਲਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ
ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਕਾਂਡੇ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਪੇਤਪਙ੍ਕਾਸੁ ਸਵਾਲੁਕਾਸੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤੋਯਾਸੁ ਸਗੋਕੁਲਾਸੁ। ਸਸਾਰਸਾਰਾਵਵਿਨਾਦਿਤਾਸੁ ਨਦੀषੁ ਹਂਸਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਹृष੍ਟਾਃ
ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ, ਰੇਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰਸ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੰਸ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।
ਨਦੀਘਨਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੋਦਕਾਨਾ- ਮਤਿਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਾਨਿਲਬਰ੍ਹਿਣਾਨਾਮ੍। ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਨਾਂ ਚ ਗਤੋਤ੍ਸਵਾਨਾਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਰਵਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਃ
ਹੁਣ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਹਵਾ, ਮੋਰ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਾਃ ਸੁਵਿਨष੍ਟਕਾਯਾ ਨਵੋਦਿਤੇष੍ਵਮ੍ਬੁਧਰੇषੁ ਨष੍ਟਾਃ। ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਾ ਘੋਰਵਿषਾ ਬਿਲੇਭ੍ਯ- ਸ਼੍ਚਿਰੋषਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਪਾਃ
ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਏ ਰਹੇ, ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚਞ੍ਚਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਰ੍षੋਨ੍ਮੀਲਿਤਤਾਰਕਾ। ਅਹੋ ਰਾਗਵਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਜਹਾਤਿ ਸ੍ਵਯਮਮ੍ਬਰਮ੍
ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕੰਡੀਆਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਛੁਹਟ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਲਣ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਰਾਤ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਖੁਦ ਹੀ ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੋਦਿਤਸੌਮ੍ਯਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਤਾਰਾਗਣੋਨ੍ਮੀਲਿਤਚਾਰੁਨੇਤ੍ਰਾ। ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਂਸ਼ੁਕਪ੍ਰਾਵਰਣਾ ਵਿਭਾਤਿ ਨਾਰੀਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਸ਼ੁਕਸਂਵृਤਾਙ੍ਗੀ
ਰਾਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਰਮ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖੁਲਣ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਨੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪਕ੍ਵਸ਼ਾਲਿਪ੍ਰਸਵਾਨਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾ ਸਾਰਸਚਾਰੁਪਙ੍ਕ੍ਤਿਃ । ਨਭਃ ਸਮਾਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਵੇਗਾ ਵਾਤਾਵਧੂਤਾ ਗ੍ਰਥਿਤੇਵ ਮਾਲਾ
ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਧਾਨ ਖਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਲਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਗੁੱਥੀ ਹੋਈ ਮਾਲਾ।
ਸੁਪ੍ਤੈਕਹਂਸਂ ਕੁਮੁਦੈਰੁਪੇਤਂ ਮਹਾਹ੍ਰਦਸ੍ਥਂ ਸਲਿਲਂ ਵਿਭਾਤਿ। ਘਨੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤਾਰਾਗਣਾਕੀਰ੍ਣਮਿਵਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍
ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੱਤੇ ਹੰਸ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਹਂਸਾਕੁਲਮੇਖਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਮਾਲਿਨੀਨਾਮ੍। ਵਾਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾਨਾਮਧਿਕਾਦ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ- ਰ੍ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਨਾਮਿਵ ਭੂषਿਤਾਨਾਮ੍
ਸਵਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲ-ਨੀਲੋਫਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀਆਂ ਵਧੀਆ ਝੀਲਾਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੇਣੁਸ੍ਵਰਵ੍ਯਞ੍ਜਿਤਤੂਰ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਕਾਲੇऽਨਿਲਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ। ਸਮ੍ਮੂਰ੍ਛਿਤੋ ਗਰ੍ਗਰਗੋਵृषਾਣਾ- ਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਾਪੂਰਯਤੀਵ ਸ਼ਬ੍ਦਃ
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿਲੀ-ਝੁਲੀ ਧੁਨ, ਸਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਆਸਮਾਨ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨਵੈਰ੍ਨਦੀਨਾਂ ਕੁਸੁਮਪ੍ਰਹਾਸੈ- ਰ੍ਵ੍ਯਾਧੂਯਮਾਨੈਰ੍ਮृਦੁਮਾਰੁਤੇਨ। ਧੌਤਾਮਲਕ੍ਸ਼ੌਮਪਟਪ੍ਰਕਾਸ਼ੈਃ ਕੂਲਾਨਿ ਕਾਸ਼ੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ
ਨਵੀਂ ਕਾਸ਼ ਘਾਸ, ਜੋ ਧੋਏ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਨਰਮ ਹਵਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਨਪ੍ਰਚਣ੍ਡਾ ਮਧੁਪਾਨਸ਼ੌਣ੍ਡਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ षਟ੍ਚਰਣਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ। ਵਨੇषੁ ਮਤ੍ਤਾਃ ਪਵਨਾਨੁਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਦ੍ਮਾਸਨਰੇਣੁਗੌਰਾਃ
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਘੁੰਮਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਕਮਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਹਵਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।