ਨਵਾਮ੍ਬੁਧਾਰਾਹਤਕੇਸਰਾਣਿ ਦ੍ਰੁਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰੋਰੁਹਾਣਿ। ਕਦਮ੍ਬਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸਕੇਸਰਾਣਿ ਨਵਾਨਿ ਹृष੍ਟਾ ਭ੍ਰਮਰਾਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ
ਨਵੀਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੇਸਰ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਕੇਸਰ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਮਤ੍ਤਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮੁਦਿਤਾ ਗਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਵਨੇषੁ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਰਾ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ। ਰਮ੍ਯਾ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਨਿਭृਤਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਡਿਤੋ ਵਾਰਿਧਰੈਃ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਖੁਸ਼ ਗਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ, ਸੁਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਚੁੱਪ ਰਾਜੇ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਪ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਮੇਘਾਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸਮੁਦ੍ਰਨਾਦਾ ਮਹਾਜਲੌਘੈਰ੍ਗਗਨਾਵਲਮ੍ਬਾਃ। ਨਦੀਸ੍ਤਟਾਕਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਵਾਪੀ- ਰ੍ਮਹੀਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਮਪਵਾਹਯਨ੍ਤਿ
ਬੱਦਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਲਟਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਰੋਵਰ, ਹੌਦ ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਗਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षਪ੍ਰਵੇਗਾ ਵਿਪੁਲਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਾਨ੍ਤਿ ਵਾਤਾਃ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਵੇਗਾਃ। ਪ੍ਰਣष੍ਟਕੂਲਾਃ ਪ੍ਰਵਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਦ੍ਯੋ ਜਲਂ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਮਾਰ੍ਗਾਃ
ਤਾਕਤਵਰ ਮੀਂਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਧੇਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਢੇ ਗੁਆ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਰੈਰ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਦਤ੍ਤੈਃ ਪਵਨੋਪਨੀਤੈਃ। ਘਨਾਮ੍ਬੁਕੁਮ੍ਭੈਰਭਿषਿਚ੍ਯਮਾਨਾ ਰੂਪਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਵਾਮਿਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ
ਪਹਾੜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ, ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਤੇ ਚਮਕ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਘਨੋਪਗੂਢਂ ਗਗਨਂ ਨ ਤਾਰਾ ਨ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ। ਨਵੈਰ੍ਜਲੌਘੈਰ੍ਧਰਣੀ ਵਿਤृਪ੍ਤਾ ਤਮੋਵਿਲਿਪ੍ਤਾ ਨ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਃ
ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਢੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਰੇ ਦਿਸਦੇ, ਨਾ ਸੂਰਜ। ਧਰਤੀ ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਸਾ ਵੀ ਚਮਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਕੂਟਾਨਿ ਮਹੀਧਰਾਣਾਂ ਧਾਰਾਵਿਧੌਤਾਨ੍ਯਧਿਕਂ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ। ਮਹਾਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਵਿਪੁਲੈਃ ਪ੍ਰਪਾਤੈ- ਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪੈਰਿਵ ਲਮ੍ਬਮਾਨੈਃ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚੌੜੀਆਂ ਝਰਨਾਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੈਲੋਪਲਪ੍ਰਸ੍ਖਲਮਾਨਵੇਗਾਃ ਸ਼ੈਲੋਤ੍ਤਮਾਨਾਂ ਵਿਪੁਲਾਃ ਪ੍ਰਪਾਤਾਃ। ਗੁਹਾਸੁ ਸਂਨਾਦਿਤਬਰ੍ਹਿਣਾਸੁ ਹਾਰਾ ਵਿਕੀਰ੍ਯਨ੍ਤ ਇਵਾਵਭਾਨ੍ਤਿ
ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਝਰਨਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਹਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਪ੍ਰਵੇਗਾ ਵਿਪੁਲਾਃ ਪ੍ਰਪਾਤਾ ਨਿਰ੍ਧੌਤਸ਼ृਙ੍ਗੋਪਤਲਾ ਗਿਰੀਣਾਮ੍। ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪਤਨ੍ਤੋ ਮਹਾਗੁਹੋਤ੍ਸਙ੍ਗਤਲੈਰ੍ਧ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ
ਚੌੜੀਆਂ ਝਰਨਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰਤਾਮਰ੍ਦਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰੀਹਾਰਮੌਕ੍ਤਿਕਾਃ। ਪਤਨ੍ਤਿ ਚਾਤੁਲਾ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤੋਯਧਾਰਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਹਰ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ, ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਲੀਯਮਾਨੈਰ੍ਵਿਹਗੈਰ੍ਨਿਮੀਲਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪਙ੍ਕਜੈਃ। ਵਿਕਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮਾਲਤ੍ਯਾ ਗਤੋऽਸ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਰਵਿਃ
ਪੰਛੀ ਠੰਢੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੋਤੀਆ ਖਿੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਾ ਯਾਤ੍ਰਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸੇਨਾ ਪਥ੍ਯੇਵ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਵੈਰਾਣਿ ਚੈਵ ਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸਲਿਲੇਨ ਸਮੀਕृਤਾਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਫੌਜਾਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵੈਰ ਤੇ ਰਸਤੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਮਾਸਿ ਪ੍ਰੌष੍ਠਪਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍। ਅਯਮਧ੍ਯਾਯਸਮਯਃ ਸਾਮਗਾਨਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਾਮ ਗਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਕਰ੍ਮਾਯਤਨੋ ਨੂਨਂ ਸਂਚਿਤਸਂਚਯਃ। ਆषਾਢੀਮਭ੍ਯੁਪਗਤੋ ਭਰਤਃ ਕੋਸਲਾਧਿਪਃ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਲਏ ਹਨ ਤੇ ਸੰਚੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਆਢੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੂਨਮਾਪੂਰ੍ਯਮਾਣਾਯਾਃ ਸਰਯ੍ਵਾ ਵਰ੍ਧਤੇ ਰਯਃ। ਮਾਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾ ਇਵ ਸ੍ਵਨਃ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਹਾਵ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਇਮਾਃ ਸ੍ਫੀਤਗੁਣਾ ਵਰ੍षਾਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸੁਖਮਸ਼੍ਨੁਤੇ। ਵਿਜਿਤਾਰਿਃ ਸਦਾਰਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਯੇ ਮਹਤਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਤੁ ਹृਤਦਾਰਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ ਮਹਤਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਃ। ਨਦੀਕੂਲਮਿਵ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮਵਸੀਦਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਪਰ ਮੈਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਵੀ ਖੋ ਬੈਠਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ੋਕਸ਼੍ਚ ਮਮ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਵਰ੍षਾਸ਼੍ਚ ਭृਸ਼ਦੁਰ੍ਗਮਾਃ। ਰਾਵਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਰਪਾਰਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ
ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਵਣ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਵੈਰੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚੈਵ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਮਾਂ ਮਾਰ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਭृਸ਼ਦੁਰ੍ਗਮਾਨ੍। ਪ੍ਰਣਤੇ ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਨ ਮਯਾ ਕਿਂਚਿਦੀਰਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਮਾਂ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਰਸਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ। ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ ਨਮ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।
ਅਪਿ ਚਾਪਿ ਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟਂ ਚਿਰਾਦ੍ ਦਾਰੈਃ ਸਮਾਗਤਮ੍। ਆਤ੍ਮਕਾਰ੍ਯਗਰੀਯਸ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨੇਚ੍ਛਾਮਿ ਵਾਨਰਮ੍
ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮੁਪਾਗਤਮ੍। ਉਪਕਾਰਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਆਪ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਸਮਾਂ ਪਛਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਯਾਦ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ੋऽਹਂ ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣ। ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਨਦੀਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਮਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਉਪਕਾਰੇਣ ਵੀਰੋ ਹਿ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇਣ ਯੁਜ੍ਯਤੇ। ਅਕृਤਜ੍ਞੋऽਪ੍ਰਤਿਕृਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਂ ਮਨਃ
ਵੀਰ ਮਨੁੱਖ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਅਪ੍ਰਤਿ-ਕਰਤਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਤ੍ਵ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਸ੍ਵਭਿਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦੁਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ ਤਵ ਸਰ੍ਵਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰ੍ਤਾ ਨਚਿਰਾਦ੍ਧਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਮਤਾਮਿਮਂ ਭਵਾਨ੍ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤਂ ਰਿਪੁਨਿਗ੍ਰਹੇ ਧृਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ, ਇਹ ਵਰਖਾ ਸਹਿਣ ਕਰੋ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਡਟੇ ਰਹੋ।
thumb|ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਣਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਮਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਗਤਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਬਲਾਹਕਮ੍। ਸਾਰਸਾਕੁਲਸਂਘੁष੍ਟਂ ਰਮ੍ਯਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਨੁਲੇਪਨਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਬੱਦਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕਾਂਜਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਮਨ੍ਦਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਮ੍। ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਾਸਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮੇਕਾਨ੍ਤਗਤਮਾਨਸਮ੍
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਕਾਰ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਰਤਂ ਸਦਾ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਨ੍ਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਮਨੋਰਥਾਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਮੁਕ ਗਏ, ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਂ ਚ ਪਤ੍ਨੀਮਭਿਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤਾਰਾਂ ਚਾਪਿ ਸਮੀਪ੍ਸਿਤਾਮ੍। ਵਿਹਰਨ੍ਤਮਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਕृਤਾਰ੍ਥਂ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਤਾਰਾ ਨਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਸੀ, ਮਨ-ਚਾਹੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ।