ਕਸ਼ਾਭਿਰਿਵ ਹੈਮੀਭਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਭਿਰਭਿਤਾਡਿਤਮ੍। ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਤਨਿਤਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸਵੇਦਨਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋੜੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਅੰਦਰੋਂ ਗੂੰਜਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਨੀਲਮੇਘਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ। ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਙ੍ਕੇ ਵੈਦੇਹੀਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਤਪਸਵੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੋਵੇ।
ਇਮਾਸ੍ਤਾ ਮਨ੍ਮਥਵਤਾਂ ਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਦਿਸ਼ਃ। ਅਨੁਲਿਪ੍ਤਾ ਇਵ ਘਨੈਰ੍ਨष੍ਟਗ੍ਰਹਨਿਸ਼ਾਕਰਾਃ
ਇਹ ਦਿਸਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਬਾष੍ਪਾਭਿਸਂਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਰ੍षਾਗਮਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਨ੍। ਕੁਟਜਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ। ਮਮ ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਕਾਮਸਂਦੀਪਨਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੁਟਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਜਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਹਿਮੋऽਦ੍ਯ ਵਾਯੁ- ਰ੍ਨਿਦਾਘਦੋषਪ੍ਰਸਰਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ। ਸ੍ਥਿਤਾ ਹਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਸੁਧਾਧਿਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸਿਨੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਾਃ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਾਨ੍
ਅੱਜ ਧੂੜ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਦੇਸੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਮਾਨਸਵਾਸਲੁਬ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਃ। ਅਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਵਰ੍षੋਦਕਵਿਕ੍ਸ਼ਤੇषੁ ਯਾਨਾਨਿ ਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਨ ਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ
ਹੁਣ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਝੀਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਕ੍ਵਚਿਦਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਨਭਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾਮ੍ਬੁਧਰਂ ਵਿਭਾਤਿ। ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਹਾਰ੍ਣਵਸ੍ਯ
ਅਸਮਾਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਦੇ ਚਮਕਦਾ, ਕਦੇ ਹਨੇਰਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਤਲ ਉੱਤੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸਰ੍ਜਕਦਮ੍ਬਪੁष੍ਪੈ- ਰ੍ਨਵਂ ਜਲਂ ਪਰ੍ਵਤਧਾਤੁਤਾਮ੍ਰਮ੍। ਮਯੂਰਕੇਕਾਭਿਰਨੁਪ੍ਰਯਾਤਂ ਸ਼ੈਲਾਪਗਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਵਹਨ੍ਤਿ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਰਜ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਲਾਲ ਮਿਟੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸਾਕੁਲਂ षਟ੍ਪਦਸਂਨਿਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ ਜਮ੍ਬੁਫਲਂ ਪ੍ਰਕਾਮਮ੍। ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਪਵਨਾਵਧੂਤਂ ਭੂਮੌ ਪਤਤ੍ਯਾਮ੍ਰਫਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍
ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਕਾ ਜਾਮੁਨ ਫਲ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਕੇ ਆਮ ਫਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪਤਾਕਾਃ ਸਬਲਾਕਮਾਲਾਃ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਕੂਟਾਕृਤਿਸਂਨਿਕਾਸ਼ਾਃ। ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮੇਘਾਃ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਨਾਦਾ ਮਤ੍ਤਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਇਵ ਸਂਯੁਗਸ੍ਥਾਃ
ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬਗਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ।
ਵਰ੍षੋਦਕਾਪ੍ਯਾਯਿਤਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਨਿ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਨृਤ੍ਤੋਤ੍ਸਵਬਰ੍ਹਿਣਾਨਿ। ਵਨਾਨਿ ਨਿਰ੍ਵृष੍ਟਬਲਾਹਕਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਾਪਰਾਹ੍ਣੇष੍ਵਧਿਕਂ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ
ਜੰਗਲ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਰੀ-ਭਰੀ ਘਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਵਹਨ੍ਤਃ ਸਲਿਲਾਤਿਭਾਰਂ ਬਲਾਕਿਨੋ ਵਾਰਿਧਰਾ ਨਦਨ੍ਤਃ। ਮਹਤ੍ਸੁ ਸ਼ृਙ੍ਗੇषੁ ਮਹੀਧਰਾਣਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ
ਬੱਦਲ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਬਗਲੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੇਘਾਭਿਕਾਮਾ ਪਰਿਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤੀ ਸਮ੍ਮੋਦਿਤਾ ਭਾਤਿ ਬਲਾਕਪਂਕ੍ਤਿਃ। ਵਾਤਾਵਧੂਤਾ ਵਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕੀ ਲਮ੍ਬੇਵ ਮਾਲਾ ਰੁਚਿਰਾਮ੍ਬਰਸ੍ਯ
ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਬਗਲੇ ਦੀ ਲੜੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਸੁੰਦਰ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਾਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਰਿਤੇਨ ਵਿਭਾਤਿ ਭੂਮਿਰ੍ਨਵਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇਨ। ਗਾਤ੍ਰਾਨੁਪृਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ੁਕਪ੍ਰਭੇਣ ਨਾਰੀਵ ਲਾਕ੍ਸ਼ੋਕ੍ਸ਼ਿਤਕਮ੍ਬਲੇਨ
ਧਰਤੀ, ਨਵੇਂ ਹਰੇ ਘਾਸ ਨਾਲ, ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਕੁਰਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰਗੋਪ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੋਤਾ ਦੀ ਹਲਕੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਛੂਹੀ ਹੋਈ, ਲੱਕ ਦੀ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ਼ਨੈਃ ਕੇਸ਼ਵਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਦ੍ਰੁਤਂ ਨਦੀ ਸਾਗਰਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ। ਹृष੍ਟਾ ਬਲਾਕਾ ਘਨਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਕਾਨ੍ਤਾ ਸਕਾਮਾ ਪ੍ਰਿਯਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ
ਨੀਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੇਸ਼ਵ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਨਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਖੁਸ਼ ਬਗਲਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਖਿਸੁਪ੍ਰਨृਤ੍ਤਾ ਜਾਤਾਃ ਕਦਮ੍ਬਾਃ ਸਕਦਮ੍ਬਸ਼ਾਖਾਃ। ਜਾਤਾ ਵृषਾ ਗੋषੁ ਸਮਾਨਕਾਮਾ ਜਾਤਾ ਮਹੀ ਸਸ੍ਯਵਨਾਭਿਰਾਮਾ
ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਨੱਚਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਬਲਦ ਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਹਨ੍ਤਿ ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਨਦਨ੍ਤਿ ਭਾਨ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਿ। ਨਦ੍ਯੋ ਘਨਾ ਮਤ੍ਤਗਜਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਵਿਹੀਨਾਃ ਸ਼ਿਖਿਨਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਨਦੀਆਂ, ਬੱਦਲ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਗਦੇ, ਵਰਸਦੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਸੋਚਦੇ, ਕਦੇ ਨੱਚਦੇ, ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੋਰ ਤੇ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਾਨਿਪਾਤੈਰਭਿਹਨ੍ਯਮਾਨਾਃ ਕਦਮ੍ਬਸ਼ਾਖਾਸੁ ਵਿਲਮ੍ਬਮਾਨਾਃ। ਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪੁष੍ਪਰਸਾਵਗਾਢਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮਦਂ षਟ੍ਚਰਣਾਸ੍ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ
ਕਦੰਬ ਦੇ ਡੱਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਿਪਕ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਮੌੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਮਸਤ ਹੋਣੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਾਰਚੂਰ੍ਣੋਤ੍ਕਰਸਂਨਿਕਾਸ਼ੈਃ ਫਲੈਃ ਸੁਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਰਸੈਃ ਸਮृਦ੍ਧੈਃ। ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਖਾ ਨਿਪੀਯਮਾਨਾ ਇਵ षਟ੍ਪਦੌਘੈਃ
ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਡੱਲੀਆਂ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਪੀਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਤਡਿਤ੍ਪਤਾਕਾਭਿਰਲਂਕृਤਾਨਾ- ਮੁਦੀਰ੍ਣਗਮ੍ਭੀਰਮਹਾਰਵਾਣਾਮ੍। ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਣਿ ਬਲਾਹਕਾਨਾਂ ਰਣੋਤ੍ਸੁਕਾਨਾਮਿਵ ਵਾਰਣਾਨਾਮ੍
ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੱਦਲ, ਇੰਝ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਥੀ ਹੋਣ।
ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਗਃ ਸ਼ੈਲਵਨਾਨੁਸਾਰੀ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਮੇਘਰਵਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ। ਯੁਦ੍ਧਾਭਿਕਾਮਃ ਪ੍ਰਤਿਨਾਦਸ਼ਙ੍ਕੀ ਮਤ੍ਤੋ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਨਿਵृਤ੍ਤਃ
ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਹ ਲੰਘਦਾ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਜਦੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਗੀਤਾ ਇਵ षਟ੍ਪਦੌਘੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਨृਤ੍ਤਾ ਇਵ ਨੀਲਕਣ੍ਠੈਃ। ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਵਾਰਣੇਨ੍ਦ੍ਰੈ- ਰ੍ਵਿਭਾਨ੍ਤ੍ਯਨੇਕਾਸ਼੍ਰਯਿਣੋ ਵਨਾਨ੍ਤਾਃ
ਕਦੇ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜ ਨਾਲ — ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗਤਾਂ 'ਚ ਰੌਣਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਦਮ੍ਬਸਰ੍ਜਾਰ੍ਜੁਨਕਨ੍ਦਲਾਢ੍ਯਾ ਵਨਾਨ੍ਤਭੂਮਿਰ੍ਮਧੁਵਾਰਿਪੂਰ੍ਣਾ। ਮਯੂਰਮਤ੍ਤਾਭਿਰੁਤਪ੍ਰਨृਤ੍ਤੈ- ਰਾਪਾਨਭੂਮਿਪ੍ਰਤਿਮਾ ਵਿਭਾਤਿ
ਕਦੰਬ, ਸਾਲ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਨਵੀਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਜੰਗਲ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ, ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨਾਲ, ਮੈਖਾਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਸਮਾਭਂ ਸਲਿਲਂ ਪਤਦ੍ ਵੈ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਂ ਪਤ੍ਰਪੁਟੇषੁ ਲਗ੍ਨਮ੍। ਹृष੍ਟਾ ਵਿਵਰ੍ਣਚ੍ਛਦਨਾ ਵਿਹਂਗਾਃ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਤृषਿਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ
ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਟੋਰੇ 'ਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਕਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
षਟ੍ਪਾਦਤਨ੍ਤ੍ਰੀਮਧੁਰਾਭਿਧਾਨਂ ਪ੍ਲਵਂਗਮੋਦੀਰਿਤਕਣ੍ਠਤਾਲਮ੍। ਆਵਿष੍ਕृਤਂ ਮੇਘਮृਦਙ੍ਗਨਾਦੈ- ਰ੍ਵਨੇषੁ ਸਂਗੀਤਮਿਵ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਮ੍
ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਰਿਦਮ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਡੌਲ ਵੱਜਣ — ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਜਮ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਨृਤ੍ਤੈਃ ਕ੍ਵਚਿਦੁਨ੍ਨਦਦ੍ਭਿਃ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਨਿषਣ੍ਣਕਾਯੈਃ। ਵ੍ਯਾਲਮ੍ਬਬਰ੍ਹਾਭਰਣੈਰ੍ਮਯੂਰੈ- ਰ੍ਵਨੇषੁ ਸਂਗੀਤਮਿਵ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਮ੍
ਕਦੇ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ, ਕਦੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਬੁਲਾਰੇ, ਕਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ, ਰੰਗੀਨ ਪੂੰਛ ਲਟਕਾ ਕੇ ਬੈਠੇ — ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਨੈਰ੍ਘਨਾਨਾਂ ਪ੍ਲਵਗਾਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾ ਵਿਹਾਯ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਚਿਰਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧਾਮ੍। ਅਨੇਕਰੂਪਾਕृਤਿਵਰ੍ਣਨਾਦਾ ਨਵਾਮ੍ਬੁਧਾਰਾਭਿਹਤਾ ਨਦਨ੍ਤਿ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵੀਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਆਕਾਰ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ 'ਚ ਚੀਕਦੇ ਹਨ।
ਨਦ੍ਯਃ ਸਮੁਦ੍ਵਾਹਿਤਚਕ੍ਰਵਾਕਾ- ਸ੍ਤਟਾਨਿ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਨ੍ਯਪਵਾਹਯਿਤ੍ਵਾ। ਦृਪ੍ਤਾ ਨਵਪ੍ਰਾਵृਤਪੂਰ੍ਣਭੋਗਾ- ਦृਤਂ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਾਰਮੁਪੋਪਯਾਨ੍ਤਿ
ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਚਕਵਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਗਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਢੇ ਸਾਫ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੀਲੇषੁ ਨੀਲਾ ਨਵਵਾਰਿਪੂਰ੍ਣਾ ਮੇਘੇषੁ ਮੇਘਾਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਤਾਃ। ਦਵਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧੇषੁ ਦਵਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਾਃ ਸ਼ੈਲੇषੁ ਸ਼ੈਲਾ ਇਵ ਬਦ੍ਧਮੂਲਾਃ
ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ, ਨਵੀਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ। ਜੰਗਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਬੱਦਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸਂਨਾਦਿਤਬਰ੍ਹਿਣਾਨਿ ਸਸ਼ਕ੍ਰਗੋਪਾਕੁਲਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਨਿ। ਚਰਨ੍ਤਿ ਨੀਪਾਰ੍ਜੁਨਵਾਸਿਤਾਨਿ ਗਜਾਃ ਸੁਰਮ੍ਯਾਣਿ ਵਨਾਨ੍ਤਰਾਣਿ
ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਰੀਆਂ, ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਘਾਹ, ਤੇ ਕਦੰਬ-ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।